🟥 Για τον Ρήγα Φεραίο Βελεστινλή «Τι σ' ωφελεί αν ζήσης και είσαι στην σκλαβιά;» Σαν σήμερα στις 24 Ιουνίου του 1798 στραγγαλίζεται μαζί με τους συντρόφους του από τις οθωμανικές αρχές, ο...

Πλήρες Κείμενο:

🟥 Για τον Ρήγα Φεραίο Βελεστινλή «Τι σ' ωφελεί αν ζήσης και είσαι στην σκλαβιά;» Σαν σήμερα στις 24 Ιουνίου του 1798 στραγγαλίζεται μαζί με τους συντρόφους του από τις οθωμανικές αρχές, ο διανοούμενος, στοχαστής, συγγραφέας, οραματιστής της πανβαλκανικής επανάστασης και πρωτεργάτης της Ελληνικής Επανάστασης Ρήγας Φεραίος. Ο Ρήγας Φεραίος - Βελεστινλής γεννήθηκε το 1757 στο χωριό Βελεστίνο της Θεσσαλίας, όπου βρίσκεται και η αρχαία πόλη Φερές, από ντόπιους, ευκατάστατους γονείς, οι οποίοι του έδωσαν το βαπτιστικό όνομα "Ρήγας", όνομα συνηθισμένο εκείνη την εποχή στην περιοχή του Πηλίου και της Μαγνησίας.

Το πραγματικό του επώνυμο ήταν Κυριτζής ή Κυριαζής.

Πιθανολογείται ότι διδάχθηκε τα πρώτα του γράμματα από ιερέα στο Βελεστίνο και κατόπιν στη Ζαγορά.

Καθώς διψούσε για μάθηση, ο πατέρας του τον έστειλε στα Αμπελάκια για περαιτέρω μόρφωση.

Όταν επέστρεψε, η παράδοση λέει πως έγινε δάσκαλος στην κοινότητα Κισσού του Πηλίου.

Η μετάβασή του στην "Πόλη" τοποθετείται γύρω στο 1773-1774, όταν ήταν 17, περίπου, ετών.

Εκεί φαίνεται ότι εντάσσεται στην ανθούσα κοινότητα των πηλιορειτών εμπόρων και ασχολείται και ο ίδιος με το εμπόριο.

Αξιοποιώντας τις στενές σχέσεις των συμπατριωτών του με τους Φαναριώτες και το Πατριαρχείο έρχεται σε επαφή με τον Αλέξανδρο Υψηλάντη --πατέρα των Κωνσταντίνου και Δημητρίου Υψηλάντη και παππού του νεότερου Αλέξανδρου Υψηλάντη-- και γίνεται γραμματέας του. Ο Υψηλάντης τον βοηθά να αποκτήσει ανώτερη μόρφωση και να διευρύνει τις σπουδές του στη Γαλλική, στην Ιταλική και τη Γερμανική γλώσσα.

Όταν ο Υψηλάντης έφυγε για το Ιάσιο της Βλαχίας, προκειμένου να γίνει ηγεμόνας της Μολδαβίας, ο Ρήγας τον ακολούθησε.

Το 1786 βρίσκεται στο Βουκουρέστι.

Εκεί προσλαμβάνεται ως γραμματέας από τον Ρουμάνο τοπικό άρχοντα Γρ. Μπραγκοβάνου. Στο Βουκουρέστι ο Ρήγας συναντά τον Δημήτριο Καταρτζή, με τον οποίο συνδέεται στενά.

Εκείνη την περίοδο ο Καταρτζής βρισκόταν στην κορυφή της δικαστικής ιεραρχίας και ασχολούνταν με την ανάπτυξη του επαναστατικού σχεδίου κατά της Οθωμανικής αυτοκρατορίας σε σειρά προκηρύξεων και δοκιμίων.

Σύμφωνα με τον Χρήστο Περραιβό, που υπήρξε σύντροφος και ο πρώτος βιογράφος του Ρήγα, ο Καταρτζής γοητευμένος από την προσωπικότητα του Ρήγα, τον δίδαξε αραβικά και τον συνέδραμε με τις πολιτικές συμβουλές του.

Στη διαμόρφωση της επαναστατικής σκέψης του Ρήγα κατά την παραμονή του στη Βλαχία, καθώς και στην σύλληψη του επαναστατικού του σχεδίου, καθοριστικό ρόλο έπαιξαν εκτός από τις μελέτες του και τον Καταρτζή, το ότι διαδραμματίστηκαν πολύ σημαντικά γεγονότα εκείνη την εποχή όπως τα Ορλωφικά, ο πόλεμος των «τριών ιμπερίων» (1787-1792) και κυρίως η μεγάλη επανάσταση της Γαλλίας το 1789 όπου τα προτάγματά της συνεπήραν και τον Ρήγα, μαζί φυσικά και την διανόηση όλης της Ευρώπης.

Μετά τον Ρωσοτουρκικό πόλεμο και την ήττα της Τουρκίας (1790)ι ο Ρήγας συνοδεύει στη Βιέννη τον Χριστόδουλο Κιρλιάνο ως γραμματέας και διερμηνέας του.

Εκεί παραμένει μέχρι την άνοιξη του 1791 και τυπώνει το "Σχολείον των Ντελικάτων Εραστών" και το "Φυσικής Απάνθισμα" με την χορηγία του Κιρλιάνου.

Το 1793 φτάνει στο Βουκουρέστι ο Χρήστος Περραιβός, ο οποίος επιδιώκει συνάντηση με τον Ρήγα.

Εντυπωσιάζεται από το λόγο του αλλά και από την κατήχηση του Καταρτζή.

Έκτοτε και μέχρι τη σύλληψη του Ρήγα στην Τεργέστη παραμένει αχώριστος σύντροφός του.

Το 1796 ο Ρήγας αποφασίζει να μεταβεί εκ νέου στη Βιέννη.

Εκεί παραμένει από τον Αύγουστο του 1796 μέχρι το Δεκέμβριο του 1797. Στη Βιέννη, από τα μέσα του 17ου αιώνα συρρέουν πολλοί Έλληνες, κυρίως από τη δυτική Μακεδονία.

Όταν φτάνει ο Ρήγας εκεί, συναντά μια εξαιρετικά αναπτυγμένη κοινότητα εμπόρων αλλά και λόγιων, αρκεί να αναφέρουμε πως από τους 120 περίπου εμπορικούς και τραπεζιτικούς οίκους της αυστριακής πρωτεύουσας τα τρία τέταρτα ανήκουν σε Έλληνες.

Πολλοί από αυτούς έχουν αυστριακή υπηκοότητα, μετακινούνται δηλαδή και συναλλάσσονται οικονομικά ελεύθερα.

Από τις αρχές του 1790, εκδίδεται στη Βιέννη το πρώτο ελληνικό δημοσιογραφικό όργανο, η Εφημερίς, από τους αδελφούς Μαρκίδες Πούλιου.

Ο νεότερος από αυτούς, ο Γεώργιος Μαρκίδης Πούλιος, αυστριακής υπηκοότητας, είναι βαθιά επηρεασμένος από τις ιδέες της Γαλλικής Επανάστασης και προπαγανδίζει στους αναγνώστες του τις νέες αρχές της πολιτικής. Ο Ρήγας φτάνοντας στη Βιέννη αναπτύσσει έντονη συνωμοτική δράση και συστήνει μυστική πατριωτική εταιρεία, μέλη της οποίας γίνονται πολλοί έλληνες έμποροι της αυστριακής πρωτεύουσας.

Οι εκδότες της Εφημερίδος υποστηρίζουν την προπαγανδιστική και εκδοτική δραστηριότητα του Ρήγα με όλα τα μέσα που διαθέτουν, ενώ πολλοί εύποροι έμποροι της ελληνικής κοινότητας χρηματοδοτούν τις δραστηριότητές του. Ο Ρήγας - ως πραγματικός πρωτοπόρος και επαναστάτης - φρόντισε σχολαστικά την προετοιμασία της επανάστασης.

Είχε ένα πολύ δύσκολο έργο μπροστά του, σε μια εποχή που το ελληνικό στοιχείο δεν είχε υπόσταση παρά μόνο σε μεμονωμένους πυρήνες εμπόρων και διανοούμενων εκτός Ελλάδας και λαικών αγωνιστών, κλεφτών και αρματολών εντός της.

Έπρεπε να βρει τον τρόπο να μιλήσει στην γλώσσα τόσο του απλού αγράμματου ανθρώπου, όσο και του ευρωπαίου μορφωμένου για να ενώσει αυτούς τους ανθρώπους κάτω από το ίδιο όραμα.

Στο επαναστατικό υποκείμενο του Ρήγα ανήκε όποιος ήταν διατεθειμένος να δώσει την μάχη με κάθε μέσο και έμπρακτα για την απελευθέρωση όλων των λαών των Βαλκανίων από τον Οθωμανικό ζυγό.

Έδωσε μεγάλη σημασία στην προπαγάνδα επιλέγοντας πολύμορφους και πρωτοποριακούς για την εποχή, τρόπους μετάδοσης των μηνυμάτων που ήθελε να διαδώσει.

Έντυσε τις ιδέες του με ποίηση αλλά και εικόνα, μέσω της σκιτσογραφίας.

Τα δύο μεγάλα του έργα που εφάρμοσε αυτή την τεχνική είναι η "Χάρτα της Ελλάδος" και ο εμβληματικός "Θούριος". Στην Χάρτα της Ελλάδος θα συνενώσει τα ιδεώδη και το ένδοξο παρελθόν του ελληνικού στοιχείου με το ριζοσπαστικό κύμα του ευρωπαϊκού Διαφωτισμού του 18ου αιώνα . Στον Θούριο, με τον φλογερό λόγο της επαναστατικής διάθεσης θα συνενώσει όλους τους λαούς των Βαλκανίων ενάντια σε κάθε στρεβλή και βάρβαρη Οθωμανική εξουσία.

Όποιος δεν ήξερε γράμματα μπορούσε να αντιληφθεί από τις εικόνες και να τραγουδήσει τους στίχους.

Να αποκτήσει ξανά ελπίδα, ώστε να οργανωθεί και να πάρει τα όπλα εναντίον του σουλτάνου τυράννου, εναντίον των πασάδων και των κοτσαμπάσιδων. να χάνωμεν αδέλφια, Πατρίδα και γονείς, τους φίλους, τα παιδιά μας κι όλους τους συγγενείς Τί σ' ωφελεί άν ζήσης και είσαι στη σκλαβιά; Στοχάσου πως σε ψένουν καθ' ώραν στη φωτιά.

Δουλεύεις όλ' ημέρα σε ό,τι κι άν σοι πή, Κι αυτός πασχίζει πάλιν το αίμα σου να πιή Τονίζει όμως στους σκλαβωμένους πως η ελευθερία είναι ανώτερη αξία και από τη ζωή, γι' αυτό και συνεχίζει ανά τους αιώνες να μας βροντοφωνάζει : "Καλλιό 'ναι μιάς ώρας ελεύθερη ζωή, παρά σαράντα χρόνοι σκλαβιά και φυλακή" Ο Ρήγας υπερβαίνει τις φυλές και παροτρύνει ταξικά τους ραγιάδες να αρπάξουν τα όπλα και να ριχθούν στον ιερό αγώνα της επανάστασης: "Βουλγάροι κι Αρβανίτες, Αρμένοι και Ρωμιοί, αράπηδες και άσπροι, με μιά κοινή ορμή, για την Ελευθερίαν να ζώσωμεν σπαθί πως είμασθ' αντριωμένοι, παντού να ξακουσθή". Ο Ρήγας αντιλήφθηκε το πόσο απαραίτητη ήταν η διαπαιδαγώγηση και η μόρφωση των σκλαβωμένων, αλλά και η εκπαίδευσή τους στην τέχνη του πολέμου και των τακτικών του για την πραγματοποίηση της επανάστασης, γι αυτόν τον λόγο συγγράφει το "στρατιωτικόν εγκόλπιων" με πρότυπό του, το πολεμικό εγχειρίδιο του Αυστριακού στρατάρχη Λούντβιχ Κέβενχάλερ . Ο διορατικότατος και ευφυέστατος Ρήγας, κοιτώντας προς το μέλλον, δημιουργεί επίσης και μιας πρώτης μορφής Σύνταγμα, για να καθοδηγήσει τον απελευθερωμένο λαό μετά την επανάσταση.

Μιλάει για ισοτιμία στα φύλα και στα ανθρώπινα δικαιώματα, μιλά για την συμμετοχή όλων στην παιδεία που την θέτει υποχρέωση του κράτους και κύριο μέλημα κάθε πολίτη.

Στηρίζει τη νέα πολιτική κατάσταση όπως αυτή είχε δημιουργηθεί μετά την Γαλλική επανάσταση, πάνω στη δημοκρατία και όχι στην κληρονομική και βάρβαρη βασιλεία.

Μετά την επανάσταση κατά τον Ρήγα θα προκηρύσσονταν εκλογές για την ανάδειξη των αντιπροσώπων του απελευθερωμένου λαού, των βουλευτών, που θα εκλέγονταν αναλογικά από κάθε επαρχία του νέου κράτους.

Οραματίστηκε μια λεύθερη και ευημερούσα Ελλάδα αδερφωμένη με τους λαούς Βαλκανίων. Ο Ρήγας ουσιαστικά μας μιλά για την ταξική και την διεθνιστική αλληλεγγύη των λαών, δίχως να τις κατονομάζει έναν αιώνα κοντά πριν την ορολογία του Μαρξ, θα μπορούσαμε σαφώς να τον χαρακτηρίσουμε ως πρώιμο σοσιαλιστή επαναστάτη, όπως και αρκετούς ακόμα σύγχρονούς του στοχαστές και επαναστάτες της Ευρώπης του τέλους του 18ου αιώνα. "ο Βούλγαρος πρέπει να κινήται, όταν πάσχη ο Έλλην και τούτος πάλιν δι' εκείνον και αμφότεροι δια τόν Αλβανόν και Βλάχον" γράφει στο άρθρο 34 στα "δίκαια του Ανθρώπου". Σχεδιάζει την έναρξη της Επαναστάσεως στις περιοχές όπου βρίσκονταν οι πιο εμπειροπόλεμοι πληθυσμοί, στον Μοριά και στην Ήπειρο.

Στη συνέχεια, η Επανάσταση θα επεκτεινόταν σε όλη την Ελλάδα αλλά και στις άλλες, υπόδουλες στον οθωμανικό ζυγό Βαλκανικές χώρες. Τον Δεκέμβριο του 1797, αφού πήρε το διαβατήριο από την αυστριακές αρχες, αναχώρησε από την Βιέννη με σκοπό να κατέβει στην Ελλάδα και να θέσει σε εφαρμογή το σχέδιό του, το οποίο μέχρι τότε κατόρθωνε να το συγκαλύπτει με τους συντρόφους του παραπλανώντας την Αυστριακή Αστυνομία, η οποία δεν είχε αντιληφθεί την επαναστατική κίνηση του Ρήγα.

Στέλνει στην Τεργέστη, στο εμπορικό κατάστημα του συντρόφου του Αντώνιου Κορωνιού, τα κιβώτια με το επαναστατικό υλικό για να τα μεταφέρει από εκεί στην Ελλάδα.

Εκεί όμως, μετά από την προδοσία του συνεργάτη του Κορωνιού, Δημήτριου Οικονόμου, συλλαμβάνεται από την Αυστριακή Αστυνομία.

Ανακρίνεται, φυλακίζεται και βασανίζεται άγρια επί έξι μήνες.

Τελικά δίχως να δικαστεί, παραδίδεται από τους Αυστριακούς στους Τούρκους, οι οποίοι τον θανατώνουν μαζί με άλλους επτά συντρόφους του στον Πύργο Νεμπόϊζα του Βελιγραδίου και πετούν το πτώμα του στον Δούναβη, τον Ιούνιο του 1798. Ο Ρήγας Φεραίος - Βελεστινλής αποτελεί το σπουδαιότερο δείγμα διαφωτιστή επαναστάτη της προεπαναστατικής περιόδου, καθώς για πρώτη φορά μετά από αιώνες σκλαβιάς ετοιμάζεται ένα συγκεκριμένο - ολοκληρωμένο επαναστατικό σχέδιο για όλα τα στάδια του δίκαιου - εθνοαπελευθερωτικού πολέμου επανάστασης : προετοιμασία, ενίσχυση του φρονήματος των σκλαβωμένων, εφαρμογή και πρόνοια για το πολίτευμα μετά την επικράτηση της.

Έδωσε στον σκλαβωμένο λαό κουράγιο, όραμα, ελπίδα, ιδέα που έγιναν η καύσιμη ύλη σε όσα επακολούθησαν. Ο πύρινος του λόγος είναι πάντα επίκαιρος στους αγώνες του λαού μας.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους