Άλλος ένας βρετανός πρωθυπουργός, αυτή τη φορά ο Κιρ Στάρμερ, παραιτείται στο μέσο της θητείας του. Οι συνέπειες του Brexit και των σοβαρών πολιτικο-κοινωνικών μεταβολών, που έχουν συντελεστεί στη...
Άλλος ένας βρετανός πρωθυπουργός, αυτή τη φορά ο Κιρ Στάρμερ, παραιτείται στο μέσο της θητείας του.
Οι συνέπειες του Brexit και των σοβαρών πολιτικο-κοινωνικών μεταβολών, που έχουν συντελεστεί στη βρετανική κοινωνία τις τελευταίες δεκαετίες, καλλιεργούν συνθήκες συνεχιζόμενης πολιτικής αστάθειας.
Βέβαια, οι ευθύνες κυρίως των Συντηρητικών για την κατάσταση που έχει δημιουργηθεί τα τελευταία χρόνια είναι βαριές.
Έγιναν και εκείνοι έμποροι του λαϊκισμού και των εύκολων λύσεων, μόνο που το τίμημα δεν το πληρώνει μόνο το κόμμα τους, αλλά μια ολόκληρη κοινωνία - που είναι ασφαλώς και το πιο σημαντικό.
Με αφορμή αυτή την πολιτική-ηγετική ανευθυνότητα, έγραφα πριν από τέσσερα περίπου χρόνια στην Athens Voice (official), μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα: “Τι συμβαίνει όταν στην πολιτική επικρατούν οι τακτικισμοί για τους τακτικισμούς; Όταν χάνεται ο γενικός προσανατολισμός; Όταν απαξιώνονται πλήρως σκοποί και αξίες; Όταν οι πολιτικοί ξεχνούν γιατί κάνουν πολιτική; Όταν λησμονούν ότι, κατά την αριστοτέλεια λογική, ο πολιτικός ασκεί πολιτική προς όφελος των άλλων (προς έτερον), και όχι προς ίδιο όφελος; Ας ξεκινήσουμε από ένα πρόσφατο παράδειγμα: από την πολιτική αποδρομή του βρετανού πρωθυπουργού Μπόρις Τζόνσον, η οποία και φανερώνει πολλά.
Κατ’ αρχάς, επιβεβαιώνει την περίφημη ρήση του Αβραάμ Λίνκολν ότι «μπορείς να τους ξεγελάς όλους για λίγο καιρό, λίγους όλο τον καιρό, αλλά όχι όλους όλο τον καιρό». Ο Τζόνσον επιχείρησε συστηματικά το τελευταίο και τελικά είδε την πόρτα της εξόδου.
Ανήκει σε μία νεώτερη κακομαθημένη γενιά των Τόρις, στην οποία το κυνήγι της εξουσίας έχει γίνει αυτοσκοπός και η πολιτική ανευθυνότητα και ο καιροσκοπισμός κυριαρχούν.
Για τη γενιά αυτή φαίνεται ότι ο πολιτικός νομιμοποιείται να «παίζει πολιτική» στην πλάτη των πολιτών.
Πρόκειται όμως για ένα «παιχνίδι» με πραγματικές συνέπειες στις ζωές των ανθρώπων. Ο Τζόνσον στήριξε την πολιτική του σταδιοδρομία σε μία πολύ συνειδητή μορφή λαϊκισμού.
Σ’ αυτό τουλάχιστον υπήρξε συνεπής.
Και όταν τον επέλεγαν οι Τόρις για αρχηγό του κόμματος και πρωθυπουργό του Ηνωμένου Βασιλείου, ήξεραν πολύ καλά τι είδους πολιτικό επέλεγαν.
Ήδη ως δημοσιογράφος-ανταποκριτής εκ Βρυξελλών είχε διαπρέψει στην κατασκευή και παρουσίαση ψευδών ειδήσεων και, εν συνεχεία, στον χώρο της πολιτικής ανήγαγε τον λαϊκισμό και το συστηματικό ψευδός σε υψηλή τέχνη.
Η δαιμονοποίηση των Βρυξελλών για τα δεινά του βρετανικού έθνους –που είχε, πάντως, καλλιεργηθεί ήδη από τα χρόνια της Θάτσερ– και η υπόσχεση για μία γη της επαγγελίας την επαύριο του Brexit έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην ανάρρησή του στο πρωθυπουργικό αξίωμα και στον εκλογικό θρίαμβο του Δεκεμβρίου του 2019.
Μόνο που κάποια στιγμή ήρθε ο λογαριασμός: η αμετροέπεια, η αλαζονεία και, εν τέλει, η ύβρις τον οδήγησαν στην παραίτηση.
Και δεν τον έσωσε τότε ούτε το (πανθομολογούμενο) επικοινωνιακό χάρισμά του. Ο Τζόνσον δεν είναι όμως ούτε ο πρώτος ούτε ο τελευταίος πολιτικός που ακολουθεί το μονοπάτι του αχαλίνωτου πολιτικού λαϊκισμού και της προκλητικής αδιαφορίας για το κοινό καλό.
Και δεν είναι μόνον αρκετοί σύγχρονοί του πολιτικοί που εφαρμόζουν την ίδια συνταγή – βλ. τον Τραμπ στις ΗΠΑ.
Μολονότι τείνουμε ενίοτε να το ξεχνάμε, το φαινόμενο που στην εποχή μας ονομάζουμε πολιτικό λαϊκισμό έχει μακρά ιστορία και παλαιούς γνωστούς εκπροσώπους, ήδη τουλάχιστον από τα χρόνια της αρχαίας Αθήνας και της Ρώμης.
Συνυφαίνεται στενά με την ανάγκη κατάκτησης και διατήρησης της εξουσίας με κάθε κόστος.
Εγγενές στοιχείο του πολιτικού λαϊκισμού είναι ο απόλυτος πολιτικός κυνισμός, η λογική του όλα λέγονται και γίνονται (anything goes) για την πολιτική επιβίωση και την εξουσία.
Στο πλαίσιο αυτό, ιδίως ο τακτικισμός και η εφήμερη εντυπωσιοθηρία θριαμβεύουν επί του πολιτικού οράματος και της κατάλειψης παρακαταθήκης (legacy) για μία κοινωνία και τις μελλοντικές γενιές.
Η εξουσία και η πολιτική επιβίωση τρέπονται σε απόλυτο αυτοσκοπό και, από εκεί και πέρα, γαία πυρί μιχθήτω…”
Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους