ΜΟΣΧΟΠΟΛΙΣ :Για την ίδρυση και την πληθυσμιακή ανάπτυξη της Μοσχόπολης Η άποψη που είχε εκφραστεί από τον Pouqueville, ότι η Μοσχόπολη ιδρύθηκε τον 11ο αιώνα από τον Κουίντο Μάξιμο, όταν ανήγειρε...

Πλήρες Κείμενο:

ΜΟΣΧΟΠΟΛΙΣ :Για την ίδρυση και την πληθυσμιακή ανάπτυξη της Μοσχόπολης Η άποψη που είχε εκφραστεί από τον Pouqueville, ότι η Μοσχόπολη ιδρύθηκε τον 11ο αιώνα από τον Κουίντο Μάξιμο, όταν ανήγειρε στην αρχαία πόλη των Μόσχων την Μοσχόπολη, θεωρείται αβάσιμη και ξεπερασμένη. Ο Μοσχοπολίτικης καταγωγής μητροπολίτης Ιωακείμ Μαρτινιανός που ασχολήθηκε εκτενώς με την ιστορία της πόλης, απέρριψε απερίφραστα το ενδεχόμενο ύπαρξής της νωρίτερα από το 1330, λόγω των όσων παρέδωσε ο Μιχαήλ Γκόρας (Μιχαήλ Υπισχιώτης), μορφωμένος διδάσκαλος του Γένους με καταγωγή από την Υπισχία (Σίπισχα) που δίδαξε στη Μοσχόπολη.

Πριν από τον Μαρτινιανό, το ίδιο χρονικό όριο υποστηρίχθηκε από τους Χαράλαμπο Καρμίτση, Κωνσταντίνο Σκενδέρη και Ευλόγιο Κουρίλα. Ο Σκενδέρης έγραψε ότι το 1843 επισκέφθηκε τη Μοσχόπολη ο Αυστριακός πρόξενος των Ιωαννίνων Hahn, ο οποίος αναφέρθηκε στην ύπαρξη ενός Κώδικα που στη συνέχεια απωλέσθηκε. Ο Μαρτινιανός βρήκε και εξέδωσε τον Κώδικα, ο οποίος, όπως σημείωσε ο συγγραφέας, αν και αποσπασματικός, ανέφερε την ύπαρξη οργανωμένου οικισμού, με δική του κοινοτική οργάνωση, από το 1610 και έπειτα.

Ωστόσο, δεν είναι επιβεβαιωμένο ότι ο Κώδικας στον οποίο αναφέρθηκε ο Μαρτινιανός είναι ο ίδιος μ' εκείνον για τον οποίο έκανε λόγο ο Hahn.

Στον αρχικό κτηνοτροφικό πληθυσμό της Βοσκόπολης (αργότερα Μοσχόπολης), προστέθηκαν ομάδες Βλάχων από την γύρω περιοχή (Δασσαρητία). Ωστόσο, υπάρχει και μια άποψη σύμφωνα με την οποία στη Μοσχόπολη έφτασαν και κατοίκησαν Βλάχοι από τη Κωνσταντινούπολη.

Βέβαια, αυτές οι θεωρίες στηρίζονται σε ιστοριοδιφικά τεκμήρια, των οποίων ο ατελής επιστημονικός χαρακτήρας θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη.

Οι πρώτοι κάτοικοι της Μοσχόπολης, εγκαταστάθηκαν στη περιοχή, όπου αργότερα χτίστηκε η εκκλησία της Αγίας Παρασκευής.

Το βέβαιο είναι ότι, το γενικότερο κλίμα αναστάτωσης που επικρατούσε στην Ήπειρο από το β' μισό του 17ου αιώνα με τους μαζικούς εξισλαμισμούς, τις λεηλασίες και καταστροφές οικισμών και την έντονη ανασφάλεια των κατοίκων, είχε ως αποτέλεσμα να καταφύγουν πληθυσμοί στη Μοσχόπολη, η οποία λειτούργησε ως ασφαλές καταφύγιο διαβίωσης (Πηγές: Κωνσταντίνα Καρακώστα, Αστέριος Κουκούδης κ.ά.). Οι πληθυσμιακές έξοδοι από τα βλαχοχώρια της Πίνδου που οφείλονταν στα ακόλουθα γεγονότα συνέβαλαν καθοριστικά στην πληθυσμιακή ανάπτυξη της Μοσχόπολης (Απόσπασμα από την διπλωματική μου): Περίοδος Α΄ (16ος-μέσα 17ου αι.) 1. Οι αποτυχημένες εξεγέρσεις (1600 και 1611) των ορεινών κυρίως πληθυσμών της Ηπείρου και της Θεσσαλίας, στις οποίες πρωτοστάτησαν οι Βλάχοι της Πίνδου (Μαλακάσι, Ζαγοροχώρια, Ασπροπόταμος), με επικεφαλής τον πρώην Επίσκοπο Τρίκκης (Τρικάλων) Διονύσιο Φιλόσοφο (που φέρεται να ήταν απόγονος της οικογ.

Οικονομίκου από την Αβδέλλα Γρεβενών), οδήγησαν στην καταστροφή των ορεινών οικισμών. 2. Ο περιορισμός του αριθμού των χωριών που υπάγονταν στο προνομιακό καθεστώς ένταξης στο ταμείο της Βαλιδέ Σουλτάνας και η παραχώρηση πολλών βλαχοχωρίων σε σπαχήδες οδήγησε σε συγκρούσεις με τους αρματολούς, οι οποίες επιτάχυναν με βίαιο τρόπο την μαζική έξοδο των Βλάχων της Πίνδου.

Τόποι μετεγκατάστασης: ορεινές περιοχές ανατολικής Θεσσαλίας και αστικά κέντρα, Θεσσαλονίκη, ανατολική Μακεδονία, Μοσχόπολη (η οποία τότε αναπτύχθηκε πληθυσμιακά) (Πηγή: Αστ.

Κουκούδης κ.ά.). Διόλου τυχαία, στη Μοσχόπολη αναπτύχθηκαν οι συνοικίες ''Σκαμνελίκι'' (με κατοίκους από το Σκαμνέλι Ζαγορίου και τους γύρω οικισμούς), ''Μετσοβίκι'' (από το Μέτσοβο και τα χωριά της Χώρας Μετσόβου), ''Ποστενίκα'' (Ποστένανι Λεσκοβικίου) κ.ά. Συνοικίες της Μοσχόπολης και εκκλησίες (Πηγή: Ι. Μαρτινιανός) α) Αγίας Παρασκευής, β) Σάρτσα (Μητροπολιτικού Ναού), γ) Ρούε ( = ποτάμι, στα βλάχικα) (Αγίου Νικολάου), δ) Ήλιου (Ταξιαρχών), ε) Σκαμνελίκι (Αγίου Αθανασίου, Αγίων Αποστόλων, Προφήτη Ηλία), ς) Μετσοβίκι (Αγίου Γεωργίου και Αγίου Δημητρίου), ζ) Ποστενίκα: Γύρω στα 1710 αναφέρεται πως έφτασε στη Μοσχόπολη μία τελευταία μεγάλη ομάδα προσφύγων-μετοίκων, αυτή τη φορά από το χωριό Ποστένανι, άλλοτε μεγάλος βλάχικος οικισμός που βρίσκεται κοντά στο Λεσκοβίκι, στα νότια όρια των περιοχών του Νταγκλί και της Κολώνιας. Στη Μοσχόπολη συγκρότησαν μία νέα συνοικία στην άκρη της πόλης, την Ποστενίκα, η οποία όμως δεν είχε προλάβει να οργανωθεί όπως οι άλλες συνοικίες, καθώς η Μοσχόπολη οδηγούνταν σταδιακά σε πληθυσμιακή συρρίκνωση με αποκορύφωμα την καταστροφή του 1769.

Ίσως το Ποστένανι ήταν ένας από τους τελευταίους οργανωμένους βλάχικους οικισμούς του Νταγκλί και της Κολώνιας που διαλύθηκε και οι κάτοικοί του αναγκάστηκαν να σκορπίσουν.

Μερικές δεκαετίες αργότερα ανάλογη τύχη φαίνεται πως είχαν και οι κάτοικοι της Ζάρκανης κοντά στη Φράσαρη.

Σύμφωνα με παραδόσεις, οι Ζιαργκαναίοι δέχτηκαν επιθέσεις Τουρκαλβανών και αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους το 1767, δύο χρόνια πριν τη μεγάλη καταστροφή της Μοσχόπολης.

Κάποιες από τις φάρες της Ζάρκανης είναι πιθανότατο να κατέφυγαν τότε στην Πελοπόννησο, ενώ κάποιες άλλες σκόρπισαν προς την περιοχή Κορυτσάς αλλά και προς βορειότερες περιοχές της Αλβανίας (Πηγές: Σωκράτης Λιάκος, Αστέριος Κουκούδης κ.ά.).Από Ανάρτηση κας Δέσποινας Παπαστεργίου.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους