Της Ellie Melliou : Από το Πάρκο στη Δημοκρατία ~ συμβολή της Οργανωτική Επιτροπή Δημοψηφίσματος για τη ΔΕΘ στην συζήτηση επί του σχεδίου νόμου "Νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης" στο Κοινοβούλιο...

Πλήρες Κείμενο:

Της Ellie Melliou : Από το Πάρκο στη Δημοκρατία ~ συμβολή της Οργανωτική Επιτροπή Δημοψηφίσματος για τη ΔΕΘ στην συζήτηση επί του σχεδίου νόμου "Νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης" στο Κοινοβούλιο Όταν η πλειοψηφία του Δημοτικού Συμβουλίου της Θεσσαλονίκης απέρριψε άδικα το αίτημα των 23.214 δημοτών & δημοτισσών για διενέργεια τοπικού δημοψηφίσματος για τη δημιουργία μητροπολιτικού πάρκου, δεσμευτήκαμε συλλογικά να υπερασπιστούμε τη βούληση των χιλιάδων αυτών ανθρώπων, και το τοπικό δημοψήφισμα ως θεσμό, με κάθε τρόπο και μέσο.

Έτσι, παράλληλα με τις διοικητικές προσφυγές που καταθέσαμε στα αρμόδια όργανα (επί τη ευκαιρία, μόλις ενημερωθήκαμε ότι την Δευτέρα, 22/6 το πρωί, συζητείται ενώπιον της 1ης Ειδικής Επιτροπής της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας-Θράκης η προσφυγή μας κατά της απόφασης του Γραμματέα της ΑΔΜΘ που απέρριψε την προσφυγή νομιμότητας της ΟΕΔ κατά του Δήμου Θεσσαλονίκης), αναμετρηθήκαμε και με το νομοσχέδιο-Λεβιάθαν του Υπουργείου Εσωτερικών που αφορά τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Ανάμεσα στις εκατοντάδες διατάξεις του, όπως τέθηκε σε σύντομη δημόσια διαβούλευση και ήδη, αυτές τις μέρες, είναι υπό συζήτηση στην αρμόδια επιτροπή της Βουλής, υπάρχει και μια δέσμη προβλέψεων ως προς το "δημοτικό δημοψήφισμα" (το οποίο, σε μια προγενέστερη εκδοχή του νομοσχεδίου, δεν προβλεπόταν καν - τόση είναι η αγάπη της κυβέρνησης για τη συμμετοχή των πολιτών). Επί των προτεινόμενων διατάξεων της κυβέρνησης, η οποία δεν έλαβε υπόψη και δεν αποδέχθηκε κανένα από τα σχόλια (κριτική, αντιπροτάσεις) που τέθηκαν στη δημόσια διαβούλευση τις προηγούμενες εβδομάδες, κρίναμε ότι ήταν αναγκαία μια συνολική πρόταση τροπολογίας, με αναλυτικές διατυπώσεις και επεξηγήσεις, την οποία ολοκληρώσαμε χθες, 17 Ιουνίου και αποστείλαμε σε επιμέρους βουλευτές και βουλεύτριες (ΣΥΡΙΖΑ, Πλεύση Ελευθερίας, και ανεξάρτητοι/ες από τα κόμματα Νέα Αριστερά και Δημοκράτες), προς τον σκοπό προώθησης των προτάσεών μας και στην Επιτροπή και στην Ολομέλεια της Βουλής.

Τα ανωτέρω πρόσωπα και πολιτικά κόμματα άρθρωσαν, προς τιμή τους, σοβαρό αντίλογο κατά των επίμαχων διατάξεων και επικαλέστηκαν τη σημασία της γνώμης και των προτάσεων της "Οργανωτικής Επιτροπής Δημοψηφίσματος της Θεσσαλονίκης", ως πρωτοβουλίας πολιτών με τεχνογνωσία και εμπειρία πεδίου.

Οι προτεινόμενες τροποποιήσεις της Οργανωτικής Επιτροπής Δημοψηφίσματος κινούνται σε τρεις βασικούς άξονες: (α) ενίσχυση - και όχι αποθάρρυνση- της συμμετοχής των πολιτών και σεβασμός της άποψής τους από την τοπική αυτοδιοίκηση, (β) ενδυνάμωση της θεσμικής βαρύτητας του δημοτικού δημοψηφίσματος και (γ) αποφυγή αποκλεισμών ή δυσανάλογων εμποδίων στην άσκηση του σχετικού δικαιώματος (τόσο της προσυπογραφής του αιτήματος για δημοψήφισμα, όσο και της ψήφου στο δημοψήφισμα, εφόσον προκηρυχθεί). Κατ’ αρχάς, σε αντίθεση με το σχέδιο νόμου που προβλέπει αποκλειστικά «συμβουλευτικό» δημοτικό δημοψήφισμα (παρεκκλίνοντας από την -δυστυχώς- βραχύβια πρόβλεψη του Ν. 4555/2018), η ΟΕΔ προτείνει να προβλέπονται δύο κατηγορίες: δημοψηφίσματα αποφασιστικού χαρακτήρα για θέματα αποκλειστικής αρμοδιότητας του δήμου και συμβουλευτικά δημοψηφίσματα για ευρύτερα ζητήματα ή ζητήματα όπου ο οικείος δήμος έχει συντρέχουσα (με άλλον φορέα ή φορείς) και όχι αποκλειστική αρμοδιότητα.

Σκοπός της τροπολογίας είναι η ενίσχυση της συμμετοχικής δημοκρατίας με επαναφορά του πνεύματος του ν. 4555/2018.

Ως προς τη λαϊκή πρωτοβουλία, το σχέδιο νόμου περιορίζεται στη συλλογή υπογραφών του 10% των εκλογέων (όπως ίσχυε μέχρι τώρα) μέσω "ειδικής ψηφιακής πύλης", κατόπιν "προληπτικού ελέγχου νομιμότητας του ερωτήματος από τον Επόπτη Νομιμότητας", αφήνοντας πολλά ερωτήματα και αμφιβολίες ως προς την όλη διαδικασία και τη σειρά των ενεργειών. Η ΟΕΔ προτείνει αναλυτικότερη και σαφέστερη διαδικασία: αρχική υποβολή αιτήματος από πολίτες ή συλλογικότητες, προληπτικό έλεγχο νομιμότητας του ερωτήματος από τον Επόπτη Νομιμότητας (όπως επιθυμεί το ΥΠΕΣ), αλλά με συγκεκριμένες προθεσμίες που δε θα ξεχειλώνουν εις βάρος της λαϊκής βούλησης, και δημόσια ανάρτηση του αιτήματος και στη συνέχεια συλλογή υπογραφών στην εν λόγω "ειδική ψηφιακή πύλη", με την επισήμανση ότι δεν πρέπει να ζητούνται περισσότερα προσωπικά δεδομένα ή άλλα στοιχεία των πολιτών από αυτά που απαιτούνται για τη διαπίστωση του κατά πόσο πρόκειται για πρόσωπα εγγεγραμμένα στον εκλογικό κατάλογο του οικείου δήμου (όπως ακριβώς υποστηρίζουμε και αναφορικά με το απορριφθέν αίτημα των 23.214 συμπολιτών μας, όπου το ζήτημα του τι συνιστά "αίτημα" και τι "υπογραφή" υπέστη αδιανόητη παρερμηνεία, σε σύγκρουση με το πνεύμα της διάταξης του νόμου 4555/2018). Το σκεπτικό μας είναι η ανάγκη για μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου και διαφάνεια και η αποσαφήνιση μιας διαδικασίας που στο σχέδιο νόμου παραμένει αόριστη.

Προτείνουμε επίσης να προβλέπεται δυνατότητα αναδιατύπωσης ασαφών ή προδήλως μεροληπτικών ερωτημάτων από το δημοτικό συμβούλιο με αυξημένη πλειοψηφία, κατά τρόπο ώστε το ερώτημα να μην αφίσταται, από το νόημα και το σκοπό του αρχικώς υποβληθέντος αιτήματος (δηλαδή να μη διαστρεβλώνει την εκπεφρασμένη βούληση των πολιτών), καθώς και δυνατότητα ταυτόχρονης διεξαγωγής δημοψηφισμάτων για περισσότερα θέματα - διάταξη που προβλεπόταν ρητά στον προηγούμενο νόμο, αλλά απουσιάζει από το τρέχον νομοσχέδιο, οπότε και γεννά σοβαρές αμφιβολίες και αβεβαιότητες.

Παράλληλα, ζητούμε, εφόσον ορθά προβλέπεται η λευκή ψήφος, να προβλεφθεί πράγματι η σχετική πρακτική δυνατότητα - δηλαδή η δυνατότητα να μην επιλέξει ο πολίτης καμία από τις δύο ή περισσότερες απαντήσεις/επιλογές - στη σχετική ψηφιακή ψηφοφορία.

Στο ζήτημα της διεξαγωγής της ψηφοφορίας, ενώ το σχέδιο νόμου προβλέπει αποκλειστικά ηλεκτρονική ψηφοφορία, η ΟΕΔ εισηγείται τη δημιουργία τουλάχιστον ενός φυσικού σημείου ψηφοφορίας σε κάθε δήμο, ώστε να μην αποκλείονται ηλικιωμένοι, άτομα με αναπηρία ή πολίτες με περιορισμένη πρόσβαση ή εξοικείωση με την τεχνολογία.

Προτείνεται επίσης ανώτατο χρονικό όριο 90 ημερών για τη διεξαγωγή της ψηφοφορίας μετά την προκήρυξη (το νομοσχέδιο προβλέπει μόνο κατώτατο χρονικό όριο, στις 30 τουλάχιστον ημέρες μετά την προκήρυξη, με το οποίο συμφωνούμε), ώστε να αποφεύγονται αδικαιολόγητες καθυστερήσεις από πλευράς της Διοίκησης.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνουμε στην αποτροπή αποκλεισμών από το εκλογικό σώμα. Η ΟΕΔ προτείνει αναδιατύπωση των διατάξεων που συνδέουν το δικαίωμα ψήφου στο δημοψήφισμα με τον έλεγχο των στοιχείων των πολιτών από τον Δήμο μέσω του Εθνικού Μητρώου Επικοινωνίας (ΕΜΕπ), επισημαίνοντας ότι διαφορετικά αποκλείονται Ευρωπαίοι πολίτες που έχουν εκλογικά δικαιώματα στις αυτοδιοικητικές εκλογές (αλλά δεν διαθέτουν ελληνικό ΑΦΜ, που είναι προϋπόθεση για την εγγραφή στο ΕΜΕπ), καθώς και πολίτες χωρίς ψηφιακή εξοικείωση.

Ακόμη, το σχέδιο νόμου απαιτεί ελάχιστη συμμετοχή (quorum) για την εγκυρότητα κάθε δημοψηφίσματος. Η ΟΕΔ προτείνει το quorum να διατηρηθεί μόνο για τα αποφασιστικά δημοψηφίσματα, ενώ τα συμβουλευτικά να θεωρούνται έγκυρα ανεξαρτήτως συμμετοχής, καθώς διαφορετικά υπονομεύεται ο ίδιος ο σκοπός της συμμετοχικής διαδικασίας.

Θυμίζουμε, εξάλλου, ότι ούτε ο ισχύον νόμος, ούτε ο Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης που θα τεθεί προς ψήφιση σε λίγες μέρες, προβλέπουν ελάχιστη συμμετοχή για την εγκυρότητα του αποτελέσματος των αυτοδιοικητικών εκλογών, από τις οποίες προκύπτει διοίκηση Δήμου με πενταετή θητεία.

Αφού, λοιπόν, δεν προβλέπεται τέτοιο ποσοτικό όριο κύρους για το μείζον - δηλαδή για το ποιοι και με ποιον τρόπο θα ορίζουν την τύχη των πολιτών μιας περιοχής -, από πού κι ως πού να προβλεφθεί για το έλασσον, δηλαδή το αποτέλεσμα της βούλησης των δημοτών σε τοπικό δημοψήφισμα (ενώ μάλιστα επιτρέπεται το πολύ ένα δημοτικό δημοψήφισμα ανά έτος) ; Τέλος, ζητούμε την κατάργηση της πρόβλεψης για δυνατότητα επιβολής ηλεκτρονικού παραβόλου (έως του δυσθεώρητου ποσού των 2.000 ευρώ!) από τους δήμους ως προϋπόθεση για την έναρξη συλλογής υπογραφών, θεωρώντας ότι λειτουργεί αποτρεπτικά για τη λήψη σχετικής πρωτοβουλίας από επιμέρους πολίτες ή ομάδες πολιτών, και εισάγει αδικαιολόγητο οικονομικό εμπόδιο στην άσκηση ενός δημοκρατικού δικαιώματος.

Αυτά τα ολίγα! Θα ακολουθήσουν στοχευμένες ανακοινώσεις επί κρίσιμων ζητημάτων και προσεχών εξελίξεων και δράσεων από την Οργανωτική Επιτροπή.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους