Original Post

Πλήρες Κείμενο:

ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΕΜΙΛ ΖΟΛΑ ΤΩΝ ΗΜΕΡΩΝ ΜΑΣ; Ο Εμίλ Ζολά με το «Κατηγορώ» του ήρθε σε ευθεία ρήξη με το γαλλικό κράτος και τον γαλλικό στρατό για να υπερασπιστεί την ηθική της Γαλλίας.

Αντιπαρατέθηκε, ένας συγγραφέας μόνος του, με μια ολόκληρη κοινωνία δηλητηριασμένη από τον ολέθριο αντισημιτισμό, πασχίζοντας να την λυτρώσει από μια ντροπή που θα την λέρωνε για πάντα.

Στάθηκε ενάντια στην εξουσία του γαλλικού κράτους και ενάντια στο ορμέφυτο του μίσους μιας σαπισμένης γαλλικής κοινής γνώμης για να σώσει την Γαλλία της Ανθρωπότητας.

Πλήρωσε βαρύτατο τίμημα: Κατηγορήθηκε ως «προδότης της πατρίδας", σύρθηκε στα δικαστήρια, προπηλακίστηκε, λυντσαρίστηκε, αντιμετώπισε οχετούς ύβρεων και πολλαπλές δολοφονίες χαρακτήρα, τα βιβλία του κάηκαν, το σπίτι του πετροβολήθηκε, ο ίδιος εξορίστηκε.

Ακόμη και ο πολυσυζητημένος θάνατός του («από αναθυμιάσεις της σόμπας» στα 1902) ενδέχεται να είναι η τελευταία πράξη της ανείπωτης βίας που δέχτηκε (την οποία, ωστόσο, εξαρχής είχε αποδεχτεί πως θα αντιμετωπίσει, έχοντας απόλυτη συνείδηση του τι θα ξεσπάσει εναντίον του). Η Ιστορία τον δικαίωσε με το πιο απόλυτο και εμφατικό τρόπο: Σήμερα τα εγγόνια και τα δισέγγονα όλων αυτών που τον πετροβολούσαν και έκαιγαν τα βιβλία του ομνύουν στο όνομά του – και έχουν λησμονήσει για πάντα τους ελεεινούς προγόνους τους. Ο Εμίλ Ζολά με το «Κατηγορώ» μάς έδειξε και κάτι ακόμη: Πως το πρώτιστο ηθικό χρέος του δημοσίου διανοούμενου είναι το να ελέγξει με τα πιο οξυμένα κριτικά του εργαλεία την κοιτίδα από την οποία ο ίδιος προέρχεται: την πατρίδα του, την θρησκεία του, την πολιτική και πολιτισμική κοινότητά του.

Είναι απολύτως εύκολο να κατηγορείς τους "απέναντι εχθρούς" ή πλειοδοτώντας σε μια ρητορική που σε κάνει αρεστό.

Το δύσκολο (μα τόσο ζωτικά απαραίτητο) είναι το να βρεις το σθένος να καταγγείλεις την κάθε λογής δική σου κοιτίδα ή κοινότητα με την οποία σε συνδέουν πολύμορφοι ομφάλιοι λώροι.

Με άλλα λόγια, είναι εξαιρετικά εύκολο να είσαι Γάλλος και να μιλάς για τα εγκλήματα των Γερμανών ή να είσαι Έλληνας και να μιλάς για τα εγκλήματα των Τούρκων.

Το δύσκολο είναι να είσαι Γάλλος, Γερμανός, Τούρκος, Έλληνας και να μιλάς θαρρετά και με τίμημα για τα εγκλήματα της Γαλλίας, της Γερμανίας, των Τουρκίας, της Ελλάδας αντίστοιχα.

Και ο χαρακτηρισμός του «προδότη της πατρίδας», που αποδίδεται σε όσους το κάνουν αυτό, είναι φυσικά τίτλος τιμής.

Γιατί μόνο αυτός που υπερασπίζεται την ηθική σώζει την πατρίδα του από την ντροπή και το όνειδος των εγκλημάτων που πραγματοποιούνται στο όνομά της.

Ως εκ τούτου, μέσα από αυτόν τον ορισμό, μπορούμε να βρούμε και τους επιγόνους του Ζολά – αυτούς που περπάτησαν τον μοναχικό δύσκολο δρόμο του κι έγιναν με την σειρά τους «προδότες της πατρίδας» τους μα στην πραγματικότητα διέσωζαν την ηθική της.

Είναι όλοι οι Γερμανοί που εναντιώθηκαν στην Ναζιστική Γερμανία και τα αδιανόητα εγκλήματα της – αναφέρω ενδεικτικά: ο Μπέρτολτ Μπρεχτ, ο Τόμας Μαν, ο Φριτζ Λάνγκ, η Μάρλεν Ντίτριχ, τα σπαρακτικά παιδιά του Λευκού Ρόδου.

Είναι ο Ζαν Πολ Σάρτρ και οι άλλοι Γάλλοι διανοούμενοι που κατήγγειλαν τα αποικιοκρατικά εγκλήματα της Γαλλίας.

Είναι οι Αμερικάνοι διανοούμενοι και δημιουργοί που μίλησαν για το έγκλημα του Βιετνάμ και για τα λογής εγκλήματα του αμερικανικού ιμπεριαλισμού.

Είναι οι λογής αριστεροί που μίλησαν για τα εγκλήματα του εφαρμοσμένου κομμουνισμού.

Είναι οι Ρώσοι αντικαθεστωτικοί που αντιτάχθηκαν στον σταλινισμό και τον ολοκληρωτισμό – αλλά και οι Ρώσοι διανοούμενοι που σήμερα στρέφονται ενάντια στην κτηνωδία του Πούτιν.

Είναι ο Πρίμο Λεβί, η Τζούντιθ Μπάτλερ, ο Γκίντεον Λέβι, ο Όμερ Μπάρτοφ και όλοι εκείνοι οι ηρωικοί Ισραηλινοί και Εβραίοι της διασποράς που εναντιώνονται εδώ και δεκαετίες στην πολιτική εξόντωσης και, πλέον, γενοκτονίας των Παλαιστινίων από τις ακροδεξιές κυβερνήσεις του Ισραήλ.

Είναι ο Ορχάν Παμούκ και οι Τούρκοι ιστορικοί που μίλησαν για την γενική των Αρμενίων.

Είναι οι ακτιβιστές όλων των χωρών της Δύσης που δεν διστάζουν να καταγγείλουν τις χώρες τους για καταπάτηση ανθρωπίνων δικαιωμάτων, για ρατσιστικές και ανελεύθερες πολιτικές, για δολοφονίες μεταναστών.

Τον δρόμο σε όλους αυτούς άνοιξε ο Εμίλ Ζολά εκείνο το πρωινό του Ιανουαρίου του 1898 όταν δημοσίευσε το «Κατηγορώ». Κάποιος (ιδίως κάποιος νεότερος) μπορεί να ρωτήσει: Μήπως ο δύσκολος δρόμος του Ζολά έχει γίνει πια ευκολότερος; Μήπως η πυρακτωμένη εγχάραξη εκείνου του ατρόμητου «γιου της Γαλλίας» έχει γίνει ο αυτονόητος κανόνας του καιρού μας; Όχι, τίποτε τέτοιο δεν ισχύει.

Ο δρόμος του Εμίλ Ζολά παραμένει απόλυτα δύσκολος – και γίνεται ολοένα και δυσκολότερος.

Οι αυτονόητοι ηθικοί κανόνες, που πιθανώς να διεκδικήθηκαν έστω ως ρητορική διατύπωση στην νεότητά μας, έχουν από καιρό παραδοθεί στον κλίβανο του πιο ανιστορικού κυνισμού της ανθρώπινης πορείας.

Και πάντοτε, σε όλους τους καιρούς (και ιδίως "στα χρόνια τα δικά μας τα σακάτικα") η συντριπτική πλειοψηφία των λεγόμενων «πνευματικών ανθρώπων» στέκει στον ακραίο αντίποδα της στάσης του Ζολά.

Είναι οι συγγραφείς και οι δημόσιοι διανοούμενοι που, από φόβο μην χάσουν την κρατική εύνοια στα βιβλία τους και στους ίδιους, σιωπούν μπροστά στα εγκλήματα των χωρών τους, των κυβερνήσεων τους, των πολιτικών, θρησκευτικών, πολιτιστικών και πνευματικών κοιτίδων τους.

Ή και, ακόμη χειρότερα, είναι οι συγγραφείς και οι δημόσιοι διανοούμενοι που γίνονται θλιβεροί υπηρέτες των εξουσιών, παλιάνθρωποι και λακέδες (για να χρησιμοποιήσω την φράση του Ζολά), και πασχίζουν, με αντάλλαγμα χρήματα ή λογής ωφελήματα, να συγκαλύψουν, να χαλκεύσουν, να συκοφαντήσουν τα θύματα και υπηρετήσουν δουλικά τον θύτη, το φονικό κράτος, την εκάστοτε εγκληματική εξουσία, όταν αυτή δολοφονεί ανθρώπους, όταν κονιορτοποιεί τα ανθρώπινα δικαιώματα, όταν σκοτώνει μετανάστες σε στεριά και θάλασσα.

Απέναντι σε όλους αυτούς ο Εμίλ Ζολά, ατρόμητος και μόνος, ολόφωτος και ολοζώντανος 123 χρονιά μετά τον θάνατο του, μας δείχνει τον πάντοτε δύσκολο μα πάντοτε ωραίο δρόμο. Θανάσης Τριαρίδης, Μάιος 2026

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους