Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Τον Ιούνιο του 1824 συνέβη μια από τις μεγαλύτερες καταστροφές στην ιστορία. Τα Ψαρά ήταν το τρίτο από τα μεγάλα ελληνικά ναυτικά νησιά, μετά την Ύδρα και τις Σπέτσες.

Από τις 10 Απριλίου 1821 τα Ψαρά είχαν προσχωρήσει στη μεγάλη Ελληνική Επανάσταση με συγκεκριμένες ενέργειες στη Σμύρνη, στο Θερμαϊκό κόλπο, στην Ίμβρο και στον Πατραϊκό κόλπο.

Αυτό είχε ως αποτέλεσμα ο Σουλτάνος να γδάρει με το νύχι του το νησί πάνω στον χάρτη, αποφασίζοντας την ολοσχερή καταστροφή του.

Στις 21 Ιουνίου 1824 οι Τούρκοι προσπαθούν να αποβιβαστούν στα Ψαρά. Οι Ψαριανοί, ειδοποιημένοι, είχαν ζητήσει ενισχύσεις από την κυβέρνηση, οι οποίες ποτέ δεν έφτασαν, ίσως λόγω της αντιζηλίας τους με τους Υδραίους.

Στο νησί εκείνες τις μέρες βρίσκονταν 7.000 ντόπιοι, 25.000 πρόσφυγες από τη Χίο, τη Μικρά Ασία και αλλού.

Ο στρατός ήταν 3.000 (1.300 Ψαριανοί, 700 πάροικοι και 1.027 Θεσσαλομακεδόνες). Στις 8 Ιουνίου οι παράγοντες του νησιού αποφάσισαν να πολεμήσουν στην ξηρά αντί στη θάλασσα, μια ιστορικά λανθασμένη απόφαση.

Στις 16 Ιουνίου εμφανίστηκαν τα πρώτα τουρκικά πλοία.

Στις επανειλημμένες εκκλήσεις των Ψαριανών προς την κυβέρνηση για βοήθεια, δεν υπήρξε ανταπόκριση.

Τελικά οι Τούρκοι κατορθώνουν να αποβιβαστούν στο νησί. Οι Ψαριανοί αντιστέκονται σαν λιοντάρια.

Κάποιοι ανατινάζουν την πυριτιδαποθήκη και σκοτώνονται. Οι Τούρκοι μπαίνουν στη Χώρα όπου αρχίζουν τη σφαγή των αμάχων.

Ο πρόξενος της Ρωσίας στα Ψαρά, Γ. Κομνηνός, συγκέντρωσε στο σπίτι του αρκετά γυναικόπαιδα και ύψωσε τη ρωσική σημαία προκειμένου να αποτρέψει τους Τούρκους να μπουν, οι Τούρκοι όμως δεν ξέρουν από τέτοιο έλεος και τους σκότωσαν όλους.

Πολλοί άμαχοι προσπάθησαν να διαφύγουν με πλοιάρια, όμως αρκετά από αυτά λόγω του βάρους ανατράπηκαν με αποτέλεσμα οι άμαχοι να πνιγούν.

Κάποιες γυναίκες με τα παιδιά τους στην αγκαλιά έπεσαν επίτηδες στη θάλασσα και πνίγηκαν για να μην τις πιάσουν αιχμάλωτες.

Άλλες πήραν τα όπλα και πολέμησαν μέχρι θανάτου, ενώ αρκετές κατέφυγαν στο λόφο του Παλιόκαστρου όπου υπήρχαν πυροβολεία και Έλληνες στρατιώτες. Στο Παλαιόκαστρο, που βρισκόταν νοτιοδυτικά της Χώρας, οι Έλληνες είχαν χτίσει ένα φρούριο με τείχος πέντε μέτρων γύρω από δύο εκκλησίες, ενώ είχαν κατασκευάσει και δύο πυριτιδαποθήκες.

Τα τουρκικά πλοία άρχισαν να πλήττουν το φρούριο με τα κανόνια τους και οι αμυνόμενοι απάντησαν.

Τελικά οι Έλληνες κατάφεραν να κατεβάσουν από το φρούριο όσα γυναικόπαιδα μπόρεσαν και τα επιβίβασαν στο πλοίο του Αναγνώστη Τζώρτζη, που ήταν αγκυροβολημένο κάτω από το Παλαιόκαστρο.

Μέσα στο φρούριο έμειναν 85 Ψαριανοί και 45 Θεσσαλομακεδόνες με τους οπλαρχηγούς Ράδο και Άγγελο, ενώ αργότερα έφτασαν και άλλοι 20 στρατιώτες από άλλα μέρη, καθώς και άγνωστος αριθμός γυναικών και παιδιών που κατέφυγαν σε αυτό.

Οι στρατιωτικοί αποφάσισαν να πολεμήσουν μέχρι θανάτου και να μην παραδοθούν, ενώ τα γυναικόπαιδα μεταφέρθηκαν στη μεγάλη πυριτιδαποθήκη, την οποία ανατίναξε το απόγευμα της 22ας Ιουνίου, όταν οι Τούρκοι στρατιώτες μπήκαν στο φρούριο, ο Αντώνιος Βρατσάνος, γιος του Δημητρίου Βρατσάνου, προκειμένου να μην πιαστούν αιχμάλωτοι, αλλά και για να προκαλέσουν έτσι τις μέγιστες δυνατές απώλειες στον εχθρό.

Τη δεύτερη πυριτιδαποθήκη ανατίναξε ο αρχιφύλακας του κανονιοστασίου Σιδέρης. Ένας Γάλλος αξιωματικός που είδε και άκουσε την έκρηξη, δήλωσε μετά ότι φάνηκε σαν έκρηξη του ηφαιστείου Βεζούβιου.

Από τους 7.000 Ψαριανούς κατάφεραν να γλυτώσουν από τις σφαγές οι 3.600 ενώ από τους 25.000 πρόσφυγες που είχαν βρει καταφύγιο στο νησί γλύτωσαν οι 10.000.

Ο ναύαρχος Χοσρέφ έστειλε δώρο στο Σουλτάνο τα κεφάλια πολλών Ελλήνων, καθώς και 1.200 κομμένα αυτιά και τις σημαίες του νησιού.

Αφού άφησε στα Ψαρά μερικά πλοία και 600 Αλβανούς πήγε στη Μυτιλήνη για να γιορτάσει το Μπαϊράμι.

Είναι χαρακτηριστικό ότι στα μετέπειτα χρόνια μετά την καταστροφή και μέχρι σήμερα, ο πληθυσμός νησιού δεν ξεπέρασε ποτέ τους 1.000 κατοίκους.

Η ανάλγητη αυτή καταστροφή ενός πανέμορφου νησιού άφησε το αποτύπωμά της στην τέχνη με τους στίχους του εθνικού μας ποιητή Διονυσίου Σολωμού, «Στων Ψαρών την ολόμαυρη ράχη, περπατώντας η δόξα μονάχη, μελετά τα λαμπρά παλικάρια, και στην κόμη στεφάνι φορεί, γινωμένο από λίγα χορτάρια, που ’χαν μείνει στην έρημη γη».

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους