Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Η ΕΦΗΒΙΚΗ ΠΡΕΖΑ ΤΩΝ SOCIAL MEDIA ☀️ Τον περασμένο Ιανουάριο παρουσιάσαμε εδώ την εξαιρετική μελέτη του δημοσιογράφου Κωνσταντίνου Πουλή «Social Media» (εκδόσεις Gutenberg) χρησιμοποιώντας ως τίτλο του άρθρου τον υπότιτλο του βιβλίου (The TOC, «Η ελευθερία να μιλάς χωρίς να ακούγεσαι», 19/1/2026). Εκεί, μεταξύ πολλών άλλων οξυδερκών παρατηρήσεων, ο Πουλής επισημαίνει ότι έχει τεράστια σημασία σε ποια ακριβώς ηλικία θα σε «πετύχει» η άνθηση των social media –στα γεννοφάσκια σου, στην παιδική σου ηλικία, στην εφηβεία σου, κατά την ενηλικίωσή σου ή κατά την περίοδο της ωριμότητας;- και ο λόγος είναι παραπάνω από προφανής: όσο νωρίτερα σε «πετύχουν», τόσο και λιγότερα «αντισώματα» θα έχεις προλάβει να αναπτύξεις απέναντί τους.

Εν ολίγοις: ο εθισμός σου σε αυτά θα είναι για τα ίδια πανεύκολος• piece of cake, όπως λέμε στα χωριά μας.

Εάν θεωρήσουμε ότι τα social media χονδρικά έσκασαν μύτη κατά τα μέσα της πρώτης δεκαετίας του 21ου αιώνα, μπορούμε με σιγουριά να ισχυριστούμε ότι οι σημερινοί έφηβοι, όχι μονάχα δεν έχουν την παραμικρή ανάμνηση από την προ social media εποχή, αλλά κι έχουν βρεθεί εκτεθειμένοι στον εθισμό πριν καν βγουν από τη μήτρα.

Οι σημερινοί έφηβοι είναι «πρεζόνια» των social media με κάθε σημασία του ορισμού, συμβολική ή κυριολεκτική.

Ο αστροφυσικός Παύλος Καστανάς, στο πρόσφατο πόνημά του «Για μια νέα φιλοσοφία» (εκδόσεις Διόπτρα), περιγράφει καίρια τη συμπτωματολογία αυτού του εθισμού: «Η συνεχής κατανάλωση περιεχομένου χαμηλής ποιότητας, η οποία παρατηρείται στην εποχή μας, οδηγεί σε μείωση των δεξιοτήτων μας και υποβάθμιση της εγκεφαλικής λειτουργίας –ένα φαινόμενο το οποίο ονομάστηκε μεταφορικά «brain rot», δηλαδή «εγκεφαλική σήψη». Οι πρόσφατες εκθέσεις του ΟΟΣΑ φανερώνουν την υποχώρηση βασικών δεξιοτήτων σε αρκετές αναπτυγμένες χώρες, τόσο σε μικρές όσο και σε μεγάλες ηλικίες.

Συγκεκριμένα, η έρευνα PISA 2022 αποκάλυψε μια ιστορική και πρωτοφανή πτώση στις επιδόσεις των δεκαπεντάχρονων μαθητών –ισοδύναμη με σχεδόν ένα χαμένο σχολικό έτος-, ενώ τα δεδομένα για τους ενήλικες (PIAAC , Cycle 2), που δημοσιεύτηκαν τον Δεκέμβριο του 2024, δείχνουν ότι, κατά μέσο όρο, η ικανότητά μας να κατανοούμε σε βάθος απαιτητικά κείμενα και σύνθετες πληροφορίες παρέμεινε στάσιμη ή υποχώρησε την τελευταία δεκαετία»… Βεβαίως (εικάζω ότι θα συμφωνούσε εδώ μαζί μου και ο Πουλής και ο Καστανάς) άλλο μια «χαμένη δεκαετία» στα δεκαπέντε σου, όταν διακυβεύονται τα «δομικά στοιχεία» της προσωπικότητάς σου για όλη την υπόλοιπη ζωή σου κι εντελώς μα εντελώς άλλο μια «χαμένη δεκαετία» στα εξήντα πέντε σου, όταν βρίσκεσαι ήδη σε αποδρομή.

Έντρομες από τις ολέθριες επιπτώσεις των social media πάνω τόσο στη διανοητική στάθμη όσο και στη ψυχική υγεία των «παιδιών μας», ολοένα και περισσότερες κυβερνήσεις ανά την υφήλιο αντέδρασαν ή σκοπεύουν να αντιδράσουν με τον πιο εύκολο και σπασμωδικό τρόπο: την απαγόρευση.

Οι απαγορεύσεις –κάθε μορφής απαγορεύσεις- υποδηλώνουν πανικό, χώρια που φανερώνουν την παραδοχή ότι ο εχθρός βρίσκεται ήδη «εντός των πυλών», τα όποια προληπτικά μέτρα (εάν πάρθηκαν ποτέ) απέτυχαν οικτρά κι εναποθέτουμε πλέον τις ελπίδες μας στα όποια κατασταλτικά, με όλες τις πιθανές παρενέργειες.

Προσωπικά μου θυμίζουν συνειρμικά τη σοφή ρήση του Γουόλτερ Κέντρικ –«Η δημιουργία μιας απαγορευμένης περιοχής αποτελεί από μόνη της την πιο τολμηρή πρόκληση για την καταπάτησή της»- και, ως εκ τούτου, διόλου δεν δυσκολεύομαι να φανταστώ «πρεζόνια» δεκαπέντε και δεκαέξι χρονών, εξαθλιωμένα από το «στερητικό σύνδρομο» (σαν τον Νίκο Κούρκουλο, ένα πράγμα, στη φωσκολική «Κατάχρηση Εξουσίας») και προκειμένου να παρακάμψουν τις απαγορεύσεις πρόσβασης στα social media, να σπαταλούν τον διπλάσιο ή τριπλάσιο χρόνο από εκείνον που σπαταλούν σήμερα με την πρόσβαση ανεμπόδιστη.

Εάν πάλι με ρωτάτε πόσοι μπεκρήδες έκοψαν το ποτό μόλις τους κρύψαμε τα μπουκάλια ή πόσα χαρτόμουτρα επέστρεψαν στον ίσιο δρόμο μόλις κλείσαμε τις παράνομες χαρτοπαικτικές λέσχες, δεν θα σας απαντήσω, γιατί δεν θέλω να σας στενοχωρήσω.

-------------------------------------------------------------------------- Πέτρος Τατσόπουλος "The TOC" 22 Ιουνίου 2026 https://www.thetoc.gr/opinion/article/i-efibiki-preza-ton-social-media/?utm_term=Autofeed&utm_medium=Social&utm_source=Facebook&fbclid=IwY2xjawSlp-hleHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEeaxFHiPmsHfCuy88ORPQzLWbKKBrKTlX0sG0bYgG9cwJnu4qQlcFCci8eHK4_aem_l1BglmhicjZxEwodzp5M9Q#Echobox=1782100026

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους