k-report-on-blue-Logotexnia Γράφει ο Βαγγέλης Χατζηβασιλείου *** *** *** Ένας απόλυτος (;) έρωτας στο μεσοπολεμικό Παρίσι Λουί Αραγκόν (1897-1982), "Αυρηλιανός" Ο Αυρηλιανός του Λουί Αραγκόν...

Πλήρες Κείμενο:

k-report-on-blue-Logotexnia Γράφει ο Βαγγέλης Χατζηβασιλείου *** *** *** Ένας απόλυτος (;) έρωτας στο μεσοπολεμικό Παρίσι Λουί Αραγκόν (1897-1982), "Αυρηλιανός" Ο Αυρηλιανός του Λουί Αραγκόν, μετάφραση Μήνα Πατεράκη Γαρέφη, εκδόσεις Εστία, αποτελεί το τέταρτο μυθιστόρημα του κύκλου Le Monde réel και ανήκει στη ρεαλιστική περίοδο του συγγραφέα, μετά τη ρήξη του με τον υπερρεαλισμό και εφόσον προηγήθηκε η πλήρης ένταξή του στο Κομμουνιστικό Κόμμα Γαλλίας.

Γραμμένο κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, αλλά τοποθετημένο στα μεσοπολεμικά χρόνια, το μυθιστόρημα ανατρέχει στη γενιά των βετεράνων του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και στην εμπειρία τους τόσο από τα χαρακώματα όσο και από την κοινωνία με την οποία θα συναντηθούν άμα τη επιστροφή τους.

Πρόκειται για μια κοινωνία ευμάρειας, λούστρου και πολυτέλειας, που διαβρώνεται αργά πλην με εντυπωσιακή σταθερότητα στο πεδίο του καθημερινού βίου. Ο Αραγκόν στέκει μακριά από τον ντανταϊσμό, από τον υπερρεαλισμό και από την καλλιτεχνική πρωτοπορία, δεν είμαι, ωστόσο βέβαιος πως μια τέτοια αλλαγή σημαίνει και την πολιτική του στράτευση, όπως συνήθως λέγεται στις συζητήσεις για τον Αυρηλιανό.

Είναι φανερό πως ο Αραγκόν επιμένει με τον Αυρηλιανό στο τυχαίο, στο όνειρο και στο απόλυτο του έρωτα, εξακολουθώντας να αντλεί μοτίβα από τον υπερρεαλισμό.

Η στροφή του, μολοντούτο, στις ταξικές αντιφάσεις της αστικής κοινωνίας και στην αδυναμία της να συναγάγει συμπεράσματα από τον πολεμικό εξανδραποδισμό του 1914–1918, δεν θα τον οδηγήσει ούτε σε κάποιο είδος σοσιαλιστικού ρεαλισμού ούτε σε ένα μυθιστόρημα με σκληροπυρηνικές πολιτικές αρχές.

Αστός σε κρίση: Ο Αυρηλιανός είναι ένας σαραντάρης αστός, που σπαταλιέται σε σαλόνια, σε καφέ, σε αλκοόλ και σε εφήμερες σχέσεις, χωρίς να πάψει τον μετεωρισμό του, δίχως να σταματήσει να βλέπει τον εαυτό του και τους ανθρώπους σαν μια μόνιμη εκκρεμότητα και σαν περαστικό συμβάν.

Ο χαρακτήρας του συνιστά κάτι παραπάνω από ψυχολογικό πορτραίτο μια και η ιστορική συγκυρία η οποία τον περιβάλλει δεν θα επιστρέψει στα κοινωνικά του προνόμια (είναι μεταξύ άλλων εισοδηματίας) να αποκτήσουν κάποιο νόημα ή να αναλάβουν κάποια ευθύνη και να υπαχθούν σε κάποια αποστολή. Το Παρίσι του Αυρηλιανού είναι η πόλη των μπουλβάρ, των καφέ, των νυχτερινών κέντρων και των καλλιτεχνικών avant-garde (αναφορές σε Πικάσο, ντανταϊστές και Κοκτώ), αλλά και μια πόλη όπου η ζωή μοιάζει με σκηνογραφία, με ένα διαρκές θέατρο και θέαμα για τις ματαιόδοξες δεξιώσεις, για τις μικρές και μόνο στενόχωρες και στενόκαρδες ίντριγκες και για τους έρωτες τούς επισκιασμένους από οικονομικά και κοινωνικά συμφέροντα, χωρίς ιδιωτικότητα, χωρίς πηγαία ορμή, χωρίς όντως οικεία ατμόσφαιρα και χωρίς κάποιον υπέρτερο προορισμό. Ο Αραγκόν, γράφοντας εν μέσω Κατοχής, βλέπει στον μεσοπόλεμο όχι μια εποχή αθωότητας, αλλά μια φάση ιστορικής τύφλωσης: η αστική τάξη διασκεδάζει ενώ η Ευρώπη οδεύει προς τον φασισμό και προς έναν καινούργιο πόλεμο, τον υπό άφιξη, τον ήδη παρόντα Β’ Παγκόσμιο.

Εναλλάσσοντας εξωτερική περιγραφή και εσωτερική εστίαση, εξοπλισμένος με διαπεραστικά λεπτή ειρωνεία, βασισμένος σε αυτοβιογραφικά δεδομένα (ερωτικά, συζυγικά και φιλικά) και με στενό αρωγό του τον ελεύθερο πλάγιο λόγο, ο Αραγκόν θα προσφέρει στον Αυρηλιανό έναν απόλυτο πλην αντιρομαντικό έρωτα με τη Βερενίκη, την οποία μολονότι θα θεωρήσει σε πρώτη εντύπωση απωθητική, θα ερωτευτεί εν συνεχεία με βασανιστικό τρόπο, σε έναν κοινωνικό περίγυρο θολών διακρίσεων, επανερχόμενης αβεβαιότητας και επίμονου σχετικισμού. Η Βερενίκη, παντρεμένη και επαρχιώτισσα, θα γίνει για τον Αυρηλιανό αντικείμενο επιθυμίας και ενσάρκωση μιας προοπτικής η οποία δεν θα έλθει και δεν θα πραγματωθεί ποτέ. Δεσμός: Ο δεσμός της Βερενίκης και του Αυρηλιανού θα μετακυλήσει σε μια σπασμένη αλυσίδα από χαμένες στιγμές, από παρεξηγήσεις, από αναβολές και από δειλές κινήσεις.

Το μυθιστόρημα δεν κορυφώνεται σε μια μεγάλη σύγκρουση και δεν προσβλέπει σε μια μείζονα ένωση.

Κατηφορίζει, φθίνει και υποβιβάζεται, φθείροντας τους ήρωες σε μια μακρά αντι-κλίμακα.

Και εδώ, πέρα από τις υπερρεαλιστικές καταβολές, έστω και υπονομευμένες, υπάρχει κάτι ακόμα, ιδιαιτέρως σημαντικό.

Αντί να σταθούμε ενώπιον ενός γεγονότος, όπως στην παραδοσιακή ρεαλιστική αφήγηση, θα παρακολουθήσουμε, σε αμιγώς μοντέρνα συμφραζόμενα, μια παρατεταμένη διάρκεια.

Κι όταν οι ήρωες θα ξανασυνατηθούν γερασμένοι, πολύ καιρό αργότερα, ο χρόνος που έχει μεσολαβήσει, θα βυθίσει την αλήθεια του έρωτα σε ένα πέλαγος ασυνεννοησίας (και όχι μόνο πολιτικής) και σε πικρά διαψευσμένη φαντασίωση.

Μια αλληγορία για την ταξική απροθυμία και για την πολιτική ανικανότητα ομάδων και ατόμων; Πιθανόν.

Σε καμία, εντούτοις, περίπτωση, πολιτική προπαγάνδα και κομμουνιστική σωτηριολογία με προνεωτερική θωράκιση.

Ο κομμουνισμός είναι παρών όχι ως ρητή πρόταση πλην ως σιωπηρή αντίστιξη: ο κόσμος δεν μπορεί να συνεχίσει σε παρόμοιο δρόμο.

Όπως ο Μπαλζάκ και ο Φλωμπέρ: Ως προς τον 19ο αιώνα, ο Αραγκόν θα συνομιλήσει με τον ρεαλισμό του Μπαλζάκ και του Φλομπέρ (ακριβής απεικόνιση, λεπτομερής ψυχογραφία, κριτική της αστικής τάξης). Ως προς τον μοντερνισμό του 20ού αιώνα, θα κρατήσει την εσωτερικότητα, τις χρονικές μετατοπίσεις, τις ειρωνικές μεθοδεύσεις και την αποδόμηση του ρομαντικού μύθου.

Και ως προς τον υπερρεαλισμό, το ξέρουμε κιόλας: ένταση της εικόνας, του ονείρου και του έρωτα.

Η μορφή του μυθιστορήματος καταλήγει έτσι σύγχρονη και υβριδική: ένας ρεαλισμός που έχει περάσει από την επικράτεια της πρωτοπορίας.

Για τον Αραγκόν: Ο Λουί Αραγκόν γεννήθηκε το 1897 στο Νεγύ-συρ-Σεν και πέθανε το 1982 στο Παρίσι.

Ξεκίνησε ιατρικές σπουδές αλλά τις εγκατέλειψε και αφοσιώθηκε στη λογοτεχνία.

Το 1917 γνωρίζεται με τον Μπρετόν και τον Σουπώ.

Το 1919 εκδίδουν το περιοδικό Litterature.Το 1920 προσχωρούν στο κίνημα του ντανταϊσμού, απ` όπου αποχωρούν το 1922.

Ένα χρόνο αργότερα πρωτοστατούν στη δημιουργία του σουρεαλιστικού κινήματος.

Τα κυριότερα έργα της υπερρεαλιστικής φάσης του Αραγκόν είναι η ποιητική συλλογή Le mouvement perpetuel (1925), το μυθιστόρημα Le paysan de Paris (1926), και η συλλογή δοκιμίων Traite du style (1928). Το 1926 προσχώρησε στο Γαλλικό Κομμουνιστικό Κόμμα, όπου παρέμεινε μέχρι τον θάνατό του.

Το 1928 γνωρίστηκε με την `Ελσα Τριολέ.

Από το 1930 ως το 1932 πραγματοποίησε διάφορα ταξίδια στη Σοβιετική Ένωση.

Το 1932 ήρθε σε ρήξη με τους υπερρεαλιστές.

Κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής έλαβε ενεργό μέρος στη γαλλική αντίσταση και υπήρξε από τους πρωτεργάτες στην παράνομη έκδοση του περιοδικού Les Lettres Franaises, το οποίο διηύθυνε και μεταπολεμικά ως το 1972. Το 1957 τιμήθηκε με το βραβείο Λένιν.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους