Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΕΠΟΧΩΝ Η «Ουτοπία» είναι ένα νησιωτικό κράτος, μια ιδανική κοινωνία ισότητας που ΟΛΟΙ έχουν τα ίδια δικαιώματα, χωρίς ατομική ιδιοκτησία, χωρίς χρήματα, 6ωρη εργασία για ΟΛΟΥΣ, πλήρη κοινωνική και θρησκευτική ανεκτικότητα και ΟΛΟΙ οι άνθρωποι είναι καλοί! Ας γνωρίσουμε τον δημιουργό της!… Στις 6 Ιουλίου του 1535, στη Γέφυρα του Λονδίνου, καρφωμένο σ’ έναν πάσσαλο και ήδη βρασμένο για να αντέχει περισσότερο στη δημόσια έκθεση, πρόβαλε το κεφάλι ενός εκ των επιφανέστερων Άγγλων του 16ου αιώνα, του Τόμας Μορ (Thomas More). Έμεινε εκεί για ένα μήνα, αφού προηγουμένως απ’ τον ίδιο πάσσαλο, είχε απομακρυνθεί το αντίστοιχο ενός άλλου Άγγλου επιφανούς, του επισκόπου και θεολόγου Τζον Φίσερ (John Fisher), που είχε παραμείνει καρφωμένο για 15 μέρες (απ’ τις 22 Ιουνίου…) και πετάχτηκε στα νερά του Τάμεση για να μη τρομάζει τους περαστικούς, αφού έμοιαζε με ζωντανό! Και οι δύο άντρες, όντας πιστοί στις καθολικές τους ιδέες και στο καθήκον που επέτασσε ο ρόλος τους, είχαν έρθει σε σύγκρουση με τον περιώνυμο βασιλέα Ερρίκο τον Η’ και το είχαν πληρώσει με τη ζωή τους! Ο Τόμας Μορ γεννήθηκε στις 7 Φεβρουαρίου του 1478 στο Λονδίνο, όπου και πήρε εξαιρετική μόρφωση στο «St Anthony’s School», ένα από τα κορυφαία εκπαιδευτικά ιδρύματα της εποχής.

Εν συνεχεία, υπήρξε μέλος του κύκλου του Τζον Μόρτον (John Morton), Αρχιεπισκόπου του Καντέρμπουρι και Λόρδου Καγκελάριου του Ερρίκου του Ζ’. Με παρότρυνση του Μόρτον, ξεκίνησε να σπουδάζει Λατινικά και Λογική στην Οξφόρδη, όπου διδάχθηκε και αρχαία ελληνικά.

Όμως, ο πατέρας του Μορ είχε άλλα σχέδια για τον γιο του κι έτσι, το 1494, μετά από δυο χρόνια σπουδών, επέστρεψε στο Λονδίνο, ξεκινώντας νομικές σπουδές.

Το 1501 εγγράφηκε στον αντίστοιχο δικηγορικό σύλλογο ως «Utter Barrister» (Νέος Δικηγόρος). Καθ’ όλη τη διάρκεια των σπουδών του, βρισκόταν σε έντονη πνευματική αναζήτηση και γι’ αυτό, μελετούσε πολύ την Αγία Γραφή, τα έργα των Πατέρων της Εκκλησίας και τους κλασικούς συγγραφείς.

Παρά την πίεση του πατέρα του να συνεχίσει τη δικηγορική καριέρα και τον κίνδυνο αποκλήρωσής του, ο Μορ έζησε τέσσερα χρόνια μέσα σ’ ένα Καρθουσιανό(*1) μοναστήρι στο Λονδίνο, ακολουθώντας μοναστικό βίο, χωρίς ωστόσο, να ολοκληρώσει την ιερή τελετή της κουράς.

Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στο μοναστήρι, όπως εξομολογείται ο επιστήθιος φίλος του και εξέχουσα προσωπικότητα της Αναγέννησης, ο Έρασμος, ο Μορ σκέφτηκε πολλές φορές να εγκαταλείψει τα εγκόσμια και να καρεί μοναχός, τελικά όμως έκρινε ότι θα ήταν καλύτερα να υπηρετεί τον Θεό ως λαϊκός.

Ωστόσο, για το υπόλοιπο της ζωής του, συνέχισε να εφαρμόζει ορισμένες από τις τελετουργικές συνήθειες των μοναχών όπως το πολύ πρωινό ξύπνημα, την πολύωρη προσευχή, τη νηστεία, να φοράει τρίχινο ένδυμα, αλλά και να αυτομαστιγώνεται.

Το 1505 παντρεύτηκε την Τζοαν Κολτ (Joan Colt), κόρη ενός αγρότη από το Έσσεξ. Ο Μορ, θέλοντας να παράσχει μια επιπλέον μόρφωση στη σύζυγό του, τη δίδαξε μουσική και λογοτεχνία, ενώ στο σπίτι τους στο Λονδίνο συχνός επισκέπτης ήταν ο Έρασμος (Desiderius Erasmus Roterodamus), ο οποίος έγραψε σ’ αυτό το μέρος το κύριο έργο του, το «Μωρίας Εγκώμιον». Το καλοκαίρι του 1511 η σύζυγός του πέθανε, αφήνοντάς τον χήρο με τέσσερα παιδιά, 3 κόρες κι έναν γιο. Ο Μορ, αγνοώντας τις συμβουλές των φίλων του, λίγες εβδομάδες μετά το θάνατο της πρώτης συζύγου του, παντρεύτηκε τη χήρα Αλις Μίντλετον (Alice Middleton), η οποία ήταν αρκετά χρόνια μεγαλύτερή του και είχε μια κόρη από τον προηγούμενο γάμο της. Ο Μορ και η Μίντλετον δεν απέκτησαν από κοινού παιδιά. Ο Μορ ήταν ένας εξαιρετικός πατέρας και φρόντισε να παράσχει στις κόρες του την ίδια μόρφωση που παρείχε στον γιο του, μια κίνηση ιδιαιτέρως ασυνήθιστη για τα ήθη εκείνης της εποχής, ενώ όταν έλειπε σε αποστολή στο εξωτερικό, φρόντιζε να στέλνει συχνά γράμματα στα παιδιά του ενθαρρύνοντάς τα να μελετούν.

Το 1504 ξεκίνησε η πολιτική του καριέρα, με την εκλογή του ως βουλευτή, εκπροσωπώντας το Γκρέιτ Γιάρμουθ, ενώ από το 1510 εκπροσωπούσε το Λονδίνο.

Όντας συνεχώς σε πνευματική και νοητική εγρήγορση, μεταξύ 1512 και 1519 συνέγραψε την Ιστορία του Βασιλιά Ριχάρδου του Γ’, η οποία, αν και δεν ολοκληρώθηκε ποτέ, εκδόθηκε μετά το θάνατό του και αποτέλεσε το βασικό ανάγνωσμα του Ουίλιαμ Σαίξπηρ (William Shakespeare) ‎‎για τη συγγραφή της τραγωδίας του «Ριχάρδος ο Γ’». Το 1515 διορίστηκε επικεφαλής μιας αποστολής στη Φλάνδρα, με σκοπό την αναθεώρηση των όρων μια αγγλο-φλαμανδικής συμφωνίας.

Ανάμεσα στις συναντήσεις στην Μπριζ, μία από τις ακμάζουσες ευρωπαϊκές πόλεις, επισκέπτονταν κι άλλες πόλεις της περιοχής του σημερινού Βελγίου.

Εκείνη την περίοδο άρχισε και τη συγγραφή του κυριότερου έργου του, της «Utopia» (Ουτοπία), βιβλίο το οποίο συνέγραψε στα λατινικά, ολοκλήρωσε στο Λονδίνο, αλλά τυπώθηκε για πρώτη φορά με τη συνδρομή του Έρασμου στο Λούβεν (Leuven) της Φλάνδρας το Δεκέμβριο του 1516.

Ο τίτλος που είχε δώσει ο Μορ στο έργο του ήταν «Nusquam» (Πουθενά) αλλά κατά την έκδοση εμφανίστηκε ως «Utopia». Τελικά, μεταφράστηκε στα αγγλικά και κυκλοφόρησε στην Αγγλία μόλις το 1551, 16 χρόνια μετά το θάνατό του.

Η λέξη ουτοπία είναι δημιουργία του Μορ και είναι σύνθεση των ελληνικών λέξεων «ου» και «τόπος», δηλαδή «ένα μέρος που δεν υπάρχει». Πρόκειται για την περιγραφή ενός νησιωτικού κράτους, το πολιτικό σύστημα του οποίου είναι μια ιδανική κοινωνία ισότητας που ΟΛΟΙ έχουν τα ίδια δικαιώματα! ΔΕΝ υπάρχει ατομική ιδιοκτησία, αλλά η κοινοκτημοσύνη είναι ο κανόνας.

Η θρησκευτική ανοχή είναι σχεδόν πλήρης, υπό περιορισμούς όμως, αφού ακόμη και οι άθεοι επιτρέπονται, αλλά περιφρονούνται! Η εργασία είναι 6ωρη(!) και ΔΕΝ υπάρχουν χρήματα! Οι δικηγόροι είναι αχρείαστοι καθώς οι νόμοι είναι τόσο ξεκάθαρα διατυπωμένοι που δεν απαιτείται η ερμηνεία τους! Στο έργο υποστηρίζεται και η νομιμοποίηση της ευθανασίας, που ακόμα και σήμερα θεωρείται ταμπού από την Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία! Αυτή η ιδανική σοσιαλιστική κοινωνία είναι και μια κριτική της αγγλικής κοινωνίας της εποχής του, που ισχύει βέβαια καθολικά μέχρι σήμερα.

Ωστόσο, πρέπει να ληφθεί υπόψη η βαθιά θρησκευτική πίστη του Μορ όταν μελετάει το έργο του.

Για τον συγγραφέα, μόνο ένας πιστός άνθρωπος μπορεί να είναι έμπιστος, διότι μόνο τότε αναγνωρίζει εξουσία εκτός του εαυτού του.

Βέβαια, ακόμη και ο ίδιος διατυπώνει τις επιφυλάξεις του για το κατά πόσον είναι δυνατή η αφθονία αγαθών χωρίς την ύπαρξη κινήτρων, ενώ υπάρχει έντονη η ανησυχία του για την αδιαφορία των οκνηρών καθώς σ’ ένα τέτοιο σύστημα θα αδικούνται οι πραγματικά εργατικοί άνθρωποι! Γι’ αυτό και μεταθέτει το χρόνο πραγματοποίησής του σε ένα μακρινό μέλλον, «όταν όλοι οι άνθρωποι θα είναι καλοί»… Το 1517 είναι η χρονιά που ο Μαρτίνος Λούθηρος στη Γερμανία «έσπειρε» τους σπόρους της θρησκευτικής Μεταρρύθμισης, που προκάλεσε τεκτονικές αλλαγές στην Ευρώπη, καθώς αντιπαρατέθηκε στην θρησκευτική και κοσμική εξουσία του Πάπα, προσφέροντας ένα εναλλακτικό όραμα για την εφαρμογή των ιδεών του Χριστιανισμού. Ο Μορ, πιστός καθολικός, άσκησε δριμεία κριτική με τα έργα του κατά του Προτεσταντισμού και ήλθε σε σύγκρουση με τον Λούθηρο προσωπικά, αλλά και με τον Γουίλιαμ Τίντεϊλ (William Tyndale), μεταφραστή της Βίβλου στα αγγλικά και εξέχοντα Προτεστάντη. Ο Μορ, που θεωρούσε την Προτεσταντική Μεταρρύθμιση αίρεση, συνάμα απειλή για την ενότητα τόσο της εκκλησίας όσο και της κοινωνίας, πίστευε στη θεολογία, την επιχειρηματολογία και τους εκκλησιαστικούς νόμους και «άκουσε την έκκληση του Λούθηρου να καταστρέψει την Καθολική Εκκλησία ως έκκληση για πόλεμο». Αυτά όσο ο βασιλιάς Ερρίκος Η΄ ήταν κι αυτός ένθερμος καθολικός! Η ειρωνεία είναι ότι τόσο ο Μορ όσο και ο Τίντεϊλ εκτελέστηκαν αργότερα λόγω της αντίθεσής τους στην απόφαση του Ερρίκου του Η' να πάρει διαζύγιο από τη σύζυγό του Κατερίνα της Αραγονίας (Catarina d'Aragón) για να παντρευτεί την Άννα Μπολέυν (Anne Boleyn) παρά τη ρητή απαγόρευση του Πάπα! Το 1527, επιστρέφοντας από μια αποστολή στη Γαλλία, ο Ερρίκος ο Η’ συνάντησε τον Μορ για να συζητήσουν το θέμα του διαζυγίου του.

Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, ο Ερρίκος ανέφερε ό,τι « δεν μου έχει κάνει γιο, άρα ο γάμος μας είναι άκυρος, ακόμα και αιμομικτικός» (σ.σ. η Κατερίνα της Αραγονίας υπήρξε σύζυγος του αδερφού του, Αρθούρου, ο οποίος είχε πεθάνει το 1502), σε μια προσπάθεια να πείσει τον Μορ για την αλήθεια των θεολογικών του επιχειρημάτων, αλλά μάλλον μάταια! Έχοντας φτάσει στο αξίωμα του Λόρδου Καγκελάριου από το 1529, ο Μορ επέμενε στη θέση του ότι η παπική εξουσία είναι ανώτερη εκείνης του βασιλιά της Αγγλίας.

Μάλιστα, το 1530 αρνήθηκε να υπογράψει μια επιστολή, την οποία συνέταξαν επιφανείς Άγγλοι κληρικοί και αριστοκράτες, με την οποία ζητούσαν από τον Πάπα Κλήμη τον Ζ’ να ακυρώσει τον γάμο του Ερρίκου με την Κατερίνα της Αραγονίας.

Το 1531 ο Μορ, αρνήθηκε να δώσει τον «Όρκο της Υπεροχής» που δημοσίευσε ο Ερρίκος, σύμφωνα με τον οποίον ο Βασιλιάς της Αγγλίας αναγνωριζόταν ως η Ανώτατη Κεφαλή της Εκκλησίας της Αγγλίας.

Ομοίως έπραξε και ο Τζον Φίσερ, επιφανής καθολικός επίσκοπος, το κεφάλι του οποίου διαδέχτηκε το κεφάλι του Μορ στον… πάσσαλο τέσσερα χρόνια αργότερα! Το Μάιο του 1532 ο Μορ παραιτήθηκε από τη θέση του Λόρδου Καγκελαρίου, αρνούμενος να δεχτεί ένα κοσμικό πρόσωπο ως κεφαλή της θρησκείας.

Το 1533 ο Ερρίκος παντρεύτηκε τελικά την Άννα Μπολέυν, αλλά ο Μορ αρνήθηκε να παρευρεθεί στην τελετή στέψης της ως βασίλισσας της Αγγλίας.

Η σύγκρουση πλέον με τον Ερρίκο είναι μετωπική.

Μετά από μια σειρά συκοφαντιών σχετικά με υποτιθέμενες δωροδοκίες, οι οποίες τελικά δεν αρκούσαν για την καταδίκη του, αφού διήγε πολύ λιτό βίο, ο Μορ κλήθηκε ενώπιον μιας επιτροπής να δηλώσει υπακοή στο νόμο περί της θέσης του βασιλιά ως επικεφαλής της Εκκλησίας της Αγγλίας. Ο Μορ, αν και αναγνώρισε την εξουσία του Κοινοβουλίου να θεωρήσει την Άννα Μπολέυν ως νόμιμη βασίλισσα της Αγγλίας, αρνήθηκε να απορρίψει τη θέση περί της υπεροχής της παπικής εξουσίας.

Συνελήφθη και φυλακίστηκε στον Πύργο του Λονδίνου με την κατηγορία της εσχάτης προδοσίας.

Την 1η Ιουλίου του 1535, ενώπιον ενός δικαστηρίου στο οποίο συμμετείχαν οι πατέρας, ο αδερφός και ο θείος της Άννας Μπολέυν, η ετυμηγορία ήταν μάλλον προδιαγεγραμμένη! Ο Μορ καταδικάστηκε σε θάνατο δι’ απαγχονισμού και διαμελισμού, αλλά ο Ερρίκος μετρίασε την ποινή σε εκτέλεση δι’ αποκεφαλισμού! Η εκτέλεση πραγματοποιήθηκε στις 6 Ιουλίου.

Ερχόμενος στο ικρίωμα ο Μορ ψέλλισε: «Πεθαίνω ως καλός υπηρέτης του Βασιλιά, αλλά ως πρώτος υπηρέτης του Θεού» και στη συνέχεια γονάτισε.

Ο δήμιος ζήτησε συγχώρεση από τον Μορ, αναγνωρίζοντας το άδικο της εκτέλεσης. Ο Μορ ανασηκώθηκε για λίγο, τον φίλησε και τον συγχώρεσε! Μετά την εκτέλεση, η υιοθετημένη κόρη του Μορ, η Μάργκαρετ, το μοναδικό παιδί του που ήταν παρών, ζήτησε και πήρε το ακέφαλο πτώμα του πατέρα της για να το θάψει.

Για το κεφάλι του, τα είπαμε στη πρώτη παράγραφο.

Χαρακτηριστικό είναι ότι και ο Φίσερ είχε καταδικαστεί σε θάνατο δι’ απαγχονισμού και διαμελισμού, αλλά ο Ερρίκος μετρίασε και σ’ αυτόν την ποινή σε αποκεφαλισμό.

Μάλιστα, για να μη συμπέσει η εκτέλεση του Φίσερ με τη γιορτή των γενεθλίων του Ιωάννη του Βαπτιστή στις 24 Ιουνίου και να αποφευχθούν οι όποιοι συσχετισμοί με τον Άγιο (είχε αποκεφαλιστεί ύστερα από διαταγή του Ηρώδη και παράκληση της Ηρωδιάδας), ο Ερρίκος διέταξε η εκτέλεση να είχε ολοκληρωθεί πριν από την ημερομηνία αυτή! Όλη η Ευρώπη συγκλονίστηκε από την θανάτωση του Μορ. Ο Έρασμος τον θρήνησε και τον αποκάλεσε «omnium horarum homo» (άνθρωπο για όλες τις εποχές), ενώ και οι ιστορικοί ανεξαρτήτως δόγματος απέρριψαν την κατηγορία της προδοσίας! Οι Φίσερ και Μορ ανακηρύχθηκαν Άγιοι της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας στις 19 Μαΐου του 1935, με τη μνήμη αμφοτέρων να εορτάζεται στις 22 Ιουνίου.

Το 1980 και παρά τη σφοδρή αντίθεσή τους στη Μεταρρύθμιση και τον προτεσταντισμό, η Αγγλικανική Εκκλησία τους ενέταξε στον κατάλογο των «Αγίων και Ηρώων της χριστιανικής Εκκλησίας»! Ο Πάπας Ιωάννης-Παύλος ο Β΄ το 2000 τον ανακήρυξε προστάτη άγιο των πολιτικών, των δικηγόρων και των κυβερνητικών υπαλλήλων, δηλώνοντας: «Μπορεί να ειπωθεί ότι απέδειξε με μοναδικό τρόπο την αξία της ηθικής συνείδησης ακόμη και αν, στις πράξεις του κατά των αιρετικών, αντανακλούσε τα όρια του πολιτισμού της εποχής του». Ωστόσο, ο Μορ δεν θεωρείται μόνο μια εξέχουσα προσωπικότητα στην Αγγλία και στο χώρο της κοινωνικής φιλοσοφίας και θεολογίας, αλλά συγκαταλέγεται ανάμεσα στους πρώιμους κομμουνιστές στοχαστές, όπως, τουλάχιστον, παρουσιαζόταν στο κομμουνιστικό πάνθεο τρεις και πλέον αιώνες μετά το θάνατό του.

Λόγω των ιδεών του περί κοινοκτημοσύνης, κατάργησης της ιδιωτικής περιουσίας, κ.λπ., τις οποίες εξέφρασε στην «Ουτοπία», οι θεμελιωτές του κομμουνισμού όπως ο Καρλ Μαρξ (Karl Heinrich Marx)‎‎, ο Φρίντριχ Ένγκελς (Friedrich Engels) και ο Καρλ Κάουτσκι (Karl Johann Kautsky), τον συμπεριελάμβαναν ανάμεσα στους προδρόμους του κομμουνισμού.

Όταν οι Μπολσεβίκοι κατέλαβαν την εξουσία στη Ρωσία το 1918, ο Βλάντιμιρ Λένιν (Vladimir Ilyich Ulyanov “Lenin”) διέταξε την έγερση του «Οβελίσκου των Επαναστατών Στοχαστών», στον κήπο Αλεξαντρόφσκι κοντά στο Κρεμλίνο, για να τιμήσει «όσους είχαν αγωνιστεί για την απελευθέρωση της ανθρωπότητας από την καταπίεση, την αυθαιρεσία και την εκμετάλλευση». Η λίστα με τους 19 στοχαστές δεν συμπεριελάμβανε τους εν ζωή.

Με πρώτους τους Μαρξ και Ένγκελς, τ’ όνομα του Μορ βρισκόταν στην 9η θέση.

Ο οβελίσκος δεν υπάρχει πλέον, καθώς απομακρύνθηκε το 2013.

ΥΠΟΜΝΗΜΑ 1. Οι Καρθουσιανοί, επίσης γνωστοί ως Τάγμα των Καρθουσιανών (λατινικά: Ordo Cartusiensis), είναι ένα κλειστό θρησκευτικό τάγμα της Καθολικής Εκκλησίας που ιδρύθηκε από τον Μπρούνο της Κολωνίας το 1084 και περιλαμβάνει μοναχούς και μοναχές.

Έχει το δικό του «Καταστατικό» και η ζωή τους συνδυάζει τόσο τον ερημικό όσο και τον κοινοβιακό μοναχισμό.

Το σύνθημα τους είναι «Stat crux dum volvitur orbis», που σημαίνει «Ο Σταυρός είναι σταθερός ενώ ο κόσμος γυρίζει». Διατηρούν μια μοναδική μορφή λειτουργίας γνωστή ως «Καρθουσιανό Τυπικό». Το όνομα προέρχεται από την Οροσειρά της Σαρτρέζ (Chartreuse) στις γαλλικές (δυτικές) Προάλπεις, επειδή ο Μπρούνο της Κολωνίας έχτισε το πρώτο του ερημητήριο σε μια κοιλάδα αυτών των βουνών.

Το όνομα προσαρμόστηκε στα αγγλικά με τη λέξη Charterhouse, που σημαίνει Καρθουσιανό Μοναστήρι.

Σήμερα, υπάρχουν 23 Καρθουσιανά Μοναστήρια, 18 για μοναχούς και 5 για μοναχές. Με στοιχεία από το History Espresso και την Wikipedia m.gatoss.gr

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους