«Στο Ζγκορζέλετς οι Έλληνες ήρθαμε δύο φορές»! Γράφει η Ηλιάνα Μάγρα* Τρεις πρόεδροι ελληνικών συλλόγων της Πολωνίας μιλούν στην «Κ» για την πολυετή προσπάθεια αναγνώρισης της ελληνικής μειονότητας...

Πλήρες Κείμενο:

«Στο Ζγκορζέλετς οι Έλληνες ήρθαμε δύο φορές»! Γράφει η Ηλιάνα Μάγρα* Τρεις πρόεδροι ελληνικών συλλόγων της Πολωνίας μιλούν στην «Κ» για την πολυετή προσπάθεια αναγνώρισης της ελληνικής μειονότητας! Η αναγνώριση της ελληνικής κοινότητα της Πολωνίας ως εθνική μειονότητα υπερψηφίστηκε και στα δύο σώματα της Βουλής, και η απόφαση υπογράφηκε στις 11 Ιουνίου από τον Πολωνό πρόεδρο Κάρολ Ναβρότσκι. https://www.kathimerini.gr/society/564296071/sto-zgkorzelets-oi-ellines-irthame-dyo-fores/ Ο Νίκος Ρουσκέτος μεγάλωσε με δύο πατρίδες.

Την πρώτη, την Ελλάδα, του την έδωσαν οι γονείς του.

Ήταν η πατρίδα του «σε λίγο». «Μας το έλεγαν κάθε μέρα, πρωί-βράδυ, ότι είμαστε Έλληνες, και ότι θα φύγουμε σε λίγο για την Ελλάδα.

Σε λίγο, σε λίγο. ‘Επρεπε να περιμένουν 30 χρόνια για να επιστρέψουν στην Ελλάδα», λέει στην «Κ», αναβιώνοντας εκείνη την αναμονή που χαρακτήρισε τις πρώτες δεκαετίες της ζωής του.

Η δεύτερη ήταν η Πολωνία, στην οποία οι γονείς του μετανάστευσαν το 1949, μετά το τέλος του Εμφυλίου Πολέμου.

Ο πατέρας του ήταν από την Μήλο, η μητέρα του από την Χρυσορράχη Ιωαννίνων. «Εξαιτίας του Εμφυλίου, περίπου 13.500 Έλληνες ήρθαν τότε στην Πολωνία», αναφέρει ο κ. Ρουσκέτος.

Ο ίδιος γεννήθηκε το 1958 στο Ζγκορζέλετς, μία πόλη με περίπου 30.000 κατοίκους στα σύνορα της χώρας με την Γερμανία. Στην Πολωνία μεγάλωσε, εκεί έγινε τραγουδιστής κι ύστερα δημοτικός σύμβουλος, Πολωνή παντρεύτηκε, στην Πολωνία έκανε και μεγάλωσε τα παιδιά του.

Αλλά την πρώτη πατρίδα που κληρονόμησε δεν την ξέχασε ποτέ.

Το μουσικό συγκρότημα που δημιούργησε το ονόμασε «Ορφέα» (Orfeusz στα πολωνικά). Έγινε πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων της Πολωνίας «DELTA», με έδρα το Ζγκορζέλετς, ενώ ως δημοτικός σύμβουλος έχει κάνει πολλά για να μην ξεχαστεί η ελληνική παρουσία στην χώρα.

Το 1998 πάλεψε για την αδελφοποίηση της γενέτειρας πόλης του και της Νάουσας.

Το 2001 έφτιαξαν στο Ζγκορζέλετς μία ορθόδοξη εκκλησία.

Σε μία λεωφόρο έδωσαν ελληνικό όνομα.

Στο τοπικό νεκροταφείο, σημειώνει, έβαλε άγαλμα στο οποίο γράφεται ότι «600 Έλληνες είναι θαμμένοι σε αυτό το έδαφος». Πιο πολύ όμως, τα τελευταία 20 χρόνια πάλεψε για να αναγνωριστεί η ελληνική κοινότητα της Πολωνίας ως εθνική μειονότητα.

Την προηγούμενη εβδομάδα, αυτός ο αγώνας επιτέλους επετεύχθη.

Η απόφαση υπερψηφίστηκε και στα δύο σώματα της Βουλής, όπως δήλωσε στην «Κ» η πρέσβειρα της Ελλάδας στην Πολωνία, Νίκη Καμπά, και την υπέγραψε ο Πολωνός πρόεδρος, Κάρολ Ναβρότσκι.

Περισσότερο από έναν αιώνα Όπως εξηγεί η κ. Καμπά, για να αναγνωριστεί μία κοινότητα ως μειονότητα πρέπει να αποδειχθεί η ιστορική της παρουσία στην χώρα εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα.

Πράγματι, ιστορική μελέτη που ζήτησε το πολωνικό κοινοβούλιο τεκμηρίωσε αυτή την παρουσία.

Σύμφωνα με την παραπάνω, χάρη στο εμπόριο, αυτή υπήρξε αρχικά τον 15ο και τον 16ο αιώνα.

Έγινε όμως πολύ πιο ισχυρή τον 20ό αιώνα, και αυτό προσπαθούσε να αποδείξει εδώ και δύο δεκαετίες ο κ. Ρουσκέτος, μεταξύ άλλων μελών της κοινότητας. «Τους έδειξα ότι στην δική μου πόλη οι Έλληνες ήρθαν δύο φορές: το 1916 με το Δ΄ Σώμα Στρατού, και μετά από 30 χρόνια με τον Εμφύλιο», τονίζει. «Έδειξα στην κυβέρνηση ντοκουμέντα, φωτογραφίες που έχουμε από το 1916 και ύστερα από το 1948 μέχρι και τώρα», συμπληρώνει.

Σύμφωνα με την κ. Καμπά, κατά την στατιστική υπηρεσία της Πολωνίας, εγγεγραμμένα ως μέλη της ελληνικής, πλέον, μειονότητας είναι περίπου 6.000 άτομα, στα οποία δεν προσμετρώνται όσοι Έλληνες έχουν μεταναστεύσει πρόσφατα και δεν έχουν πολωνική υπηκοότητα.

Οι περισσότεροι εξ αυτών είναι απόγονοι του δεύτερου κύματος Ελλήνων που μετανάστευσαν στην χώρα τον 20ό αιώνα.

Οι γονείς του Γιώργου Ορφανού, ενός επιχειρηματία, ο οποίος είναι πρόεδρος του Συλλόγου Ελλήνων της Πολωνίας με έδρα την παραθαλάσσια Γκντίνια, βρέθηκαν στην χώρα το 1951.

Ο πατέρας του ήταν ναυτικός από την Κάρπαθο, η μητέρα του από ένα χωριό στις Σέρρες. «Την πήραν στον Δημοκρατικό Στρατό όταν ήταν 16 ετών, δεν είχε ιδέα, απλώς περνούσαν από το χωριό και μάζευαν κόσμο», αναφέρει. Στην Ελλάδα επέστρεψαν το 1984, αλλά εκείνος έμεινε στην Πολωνία. «Κι όμως, μεγαλώνοντας, η Ελλάδα σε τραβάει ακόμα περισσότερο», λέει.

Για τον πατέρα του τίποτα δεν ήταν πιο σημαντικό από το έθνος, έτσι μεγάλωσε και τον ίδιο. «Τώρα που αναγνωριστήκαμε ως εθνική μειονότητα, θα έχουμε κάποια ενίσχυση από το πολωνικό κράτος, για να μάθουμε στα παιδιά και στα εγγόνια μας καλύτερα ελληνικά, να ανοίξουμε ελληνικό σχολείο», συμπληρώνει ο κ. Ορφανός.

Σφραγίδα «Δεν μπορώ να μετρήσω πόσες φορές πήγα τα τελευταία χρόνια στην Βαρσοβία για να μας αναγνωρίσουν ως εθνική μειονότητα», δηλώνει στην «Κ» ο ζωγράφος και σκηνογράφος Μιχάλης Χρυσουλίδης.

Ο ίδιος διδάσκει στην Ακαδημία Καλών Τεχνών στο Βρότσλαβ, όπου είναι και η έδρα του Συλλόγου Ελλήνων στην Πολωνία «Οδυσσέας», της οποίας είναι πρόεδρος. «Ο πατέρας μου ήρθε στην Πολωνία το ’49 και στο Βρότσλαβ το ’53, και εδώ έκανε ένα κέντρο προσφύγων, ήταν πάρα πολλοί οι Έλληνες εδώ», εξηγεί ο ίδιος.

Πολέμησαν για αυτήν την αναγνώριση, τονίζει, για να μπορέσουν να διατηρήσουν την ελληνική ταυτότητα στην χώρα. «Ο δικός μας είναι ο πιο μεγάλος σύλλογος Ελλήνων στην Πολωνία.

Οργανώνουμε γιορτές, μαθαίνουμε την Ελληνική Γλώσσα στα παιδιά και στους μεγάλους, όμως μέχρι τώρα, για όλα αυτά πληρώναμε οι ίδιοι». Είναι σημαντική κρατική υποστήριξη που θα μπορούν να έχουν τώρα.

Αλλά δεν αποτελεί τον μόνο λόγο για τον οποίο η ελληνική είναι πλέον η 10η εθνική μειονότητα στην Πολωνία.

Η ορατότητα και η αναγνώριση της ιστορίας τους, της διττής τους ταυτότητας, έχει για εκείνους την μεγαλύτερη αξία. «Καταφέραμε», λέει στην «Κ» ο κ. Ορφανός, «να μάθουν οι Πολωνοί ότι υπάρχουμε και εμείς». *https://www.kathimerini.gr/author/iliana_magra/

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους