Προς τιμήν της Αικατερίνας Παπανικολάου. Την Τετάρτη είχα την τύχη να είμαι ένας απ’ τους πολλούς ανθρώπους που παρακολούθησαν την παρουσίαση του νέου βιβλίου της δικηγόρου και πρώην μέλους της ΑΔΑΕ...

Πλήρες Κείμενο:

Προς τιμήν της Αικατερίνας Παπανικολάου. Την Τετάρτη είχα την τύχη να είμαι ένας απ’ τους πολλούς ανθρώπους που παρακολούθησαν την παρουσίαση του νέου βιβλίου της δικηγόρου και πρώην μέλους της ΑΔΑΕ Αικατερίνας Παπανικολάου (Επικοινωνιακό Απόρρητο και Εθνική Ασφάλεια, εκδ. Εκδόσεις Σάκκουλα). Με φόντο τη σημασία του βιβλίου και της εκδήλωσης για τις υποκλοπές, νομίζω πως είναι ανάγκη να πούμε δυο λόγια απ’ το ρεπορτάζ, τόσο τον κομβικό θεσμικό ρόλο της κ. Παπανικολάου στη διαλεύκανση των παρακολουθήσεων της ΕΥΠ όσο και τον αντιθεσμικό πόλεμο που δέχθηκε απ’ την κυβέρνηση Μητσοτάκη και την εισαγγελία του Αρείου Πάγου (η ηγεσία της οποίας διορίζεται απ’ το υπουργικό συμβούλιο) μόνο και μόνο επειδή ως μέλος της ΑΔΑΕ άσκησε τις νόμιμες αρμοδιότητές της για τη διερεύνηση ενός σκανδάλου που έπληξε βάναυσα το κράτος δικαίου και την ελληνική δημοκρατία.

Αυτή η ανάγκη κατά τη γνώμη μου προκύπτει από τη διαπίστωση ότι και ο δημοσιογραφικός και ο πολιτικός κόσμος έμειναν στην πλειονότητά τους συνειδητά αδιάφοροι απέναντι στα γεγονότα κατά την ιστορική τους εκτύλιξη, αφήνοντας δίχως στήριξη τους λειτουργούς των ανεξάρτητων αρχών (τόσο της #ΑΔΑΕ όσο και της #ΑΠΔ) κατά τις έρευνές τους για τις παρακολουθήσεις της #ΕΥΠ και του #Predator. Τον Απρίλιο του 2021 η κ. Παπανικολάου ήταν, με τον πρώην πρόεδρο της ΑΔΑΕ Χρήστο Ράμμο και τον καθηγητή Ασφάλειας Πληροφοριακών Συστημάτων του Πανεπιστημίου Πειραιώς Στέφανο Γκρίτζαλη, ένα από τα μέλη της ανεξάρτητης αρχής που κατέδειξαν δημόσια πώς η -υπό οποιαδήποτε προϋπόθεση- απαγόρευση εκ μέρους του Μαξίμου προς την ΑΔΑΕ να ενημερώνει τους θιγόμενους πολίτες για την παρακολούθησή τους στη βάση λόγων εθνικής ασφάλειας ενδέχεται να παραβιάζει τη συνταγματικά κατοχυρωμένη προστασία του απορρήτου των επικοινωνιών, το δικαίωμα σεβασμού της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) και τον σεβασμό της ιδιωτικής και οικογενειακής ζωής του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ώς τα τέλη του 2021, αυτό θα ήταν το μόνο άρθρο για την υπόθεση των υποκλοπών.

Εν μέσω δημοσιογραφικής και πολιτικής σιωπής. (Το Συμβούλιο της Επικρατείας θα επιβεβαίωνε αργότερα την αντισυνταγματικότητα της εν λόγω απαγόρευσης, μετά από σχετική αίτηση ακύρωσης του προέδρου του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης, στόχου και της ΕΥΠ και του Predator κατά ακόμα μία διαβολική σύμπτωση για το Μαξίμου.

Αξιοσημείωτο είναι ότι η συγκεκριμένη απαγόρευση πέρασε απ’ τη Βουλή με μια αντισυνταγματική τροπολογία, η οποία ήταν και εκπρόθεσμη και άσχετη με το κύριο αντικείμενο του νόμου, κατά παράβαση και των κανόνων καλής νομοθέτησης.) Τον Ιανουάριο του 2023 ο τότε εισαγγελέας του Αρείου Πάγου Ισίδωρος Ντογιάκος, διορισθείς απ’ το υπουργικό συμβούλιο, συνέταξε γνωμοδότηση με την οποία εξέφρασε την άποψη ότι η ΑΔΑΕ δεν έχει αρμοδιότητα για έλεγχο στους τηλεπικοινωνιακούς παρόχους σχετικά με τις άρσεις του απορρήτου των επικοινωνιών εκ μέρους της ΕΥΠ (στη βάση της αντισυνταγματικής τροπολογίας της κυβέρνησης Μητσοτάκη). Στη γνωμοδότησή του ο κ. Ντογιάκος αναφέρθηκε και σε προβλεπόμενες ποινικές κυρώσεις -ακόμα και πρόσκαιρης κάθειρξης- σε περίπτωση παραβίασης των σχετικών διατάξεων από τα μέλη της ΑΔΑΕ, δηλαδή και της κ. Παπανικολάου. (Την έντονη ανησυχία τους για τη γνωμοδότηση Ντογιάκου εξέφρασαν τότε σε κοινή δήλωσή τους 15 καθηγητές και διδάσκοντες Συνταγματικό Δίκαιο.) Η γνωμοδότηση Ντογιάκου συντάχθηκε αφότου η ΑΔΑΕ είχε πραγματοποιήσει ελέγχους στους τηλεπικοινωνιακούς παρόχους, από τους οποίους διαπιστώθηκε ότι η ΕΥΠ παρακολουθούσε έξι ανώτατους δημόσιους λειτουργούς: τον αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Εθνικής Άμυνας (ΓΕΕΘΑ) Κωνσταντίνο Φλώρο, τον υπουργό Εργασίας Κωστή Χατζηδάκη, τον αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Στρατού (ΓΕΣ) Χαράλαμπο Λαλούση, τον πρώην Συμβούλου Εθνικής Ασφάλειας Αλέξανδρο Διακόπουλο, τον επικεφαλής της Γενικής Διεύθυνσης Εξοπλισμών Αριστείδη Αλεξόπουλο, καθώς και τον προκατόχου του τελευταίου στην ίδια θέση, Θεόδωρο Λάγιο (είχαν προηγηθεί οι έλεγχοι για την τεκμηρίωση των παρακολουθήσεων των Νίκος Ανδρουλάκης - Thanasis Koukakis από την ΕΥΠ). Κοινώς, οι έλεγχοι της ΑΔΑΕ, κατά της νομιμότητας των οποίων στράφηκε η γνωμοδότηση Ντογιάκου, έριξαν φως σε σημαντικές πτυχές του σκανδάλου των παρακολουθήσεων. «Εγώ δεν ήξερα καν ότι θα γινόταν έλεγχος.

Αν ήξερα, θα είχα προετοιμάσει την παρεμπόδιση», θα δήλωνε ευθέως ο κ. Ντογιάκος στο Φόρουμ των Δελφών λίγους μήνες αργότερα, τον Απρίλιο του 2023. Τον Σεπτέμβριο του 2023 η Διάσκεψη των Προέδρων της Βουλής άλλαξε εκτάκτως δύο μέλη της ΑΔΑΕ με σκοπό να ανατρέψει -υπέρ της κυβέρνησης- τους συσχετισμούς δυνάμεων εντός της Ολομέλειάς της και να ματαιώσει την επιβολή προστίμου εκ μέρους της ανεξάρτητης αρχής σε βάρος της ΕΥΠ υπό τον κ. Μητσοτάκη, λόγω άρνησης συνεργασίας της Υπηρεσίας στη διερεύνηση του σκανδάλου των υποκλοπών.

Ένα απ’ τα μέλη που αντικαταστάθηκαν ήταν η κ. Παπανικολάου.

Η αντικατάσταση των μελών της ΑΔΑΕ έγινε σκανδαλωδώς παράνομα - κατά παράβαση της απαιτούμενης αυξημένης πλειοψηφίας των 3/5. Κι αυτό γιατί υπέρ της απομάκρυνσης της κ. Παπανικολάου τάχθηκαν όχι 17 ή περισσότερα μέλη, αλλά 16 από τα 27 μέλη της Διάσκεψης (οι 14 βουλευτές της ΝΔ και οι δύο της Ελληνικής Λύσης), το οποίο όμως ισούται με 2,9/5. Σ’ όλο τον φυσικό κόσμο το 2,9 είναι μικρότερο του 3. Στον κόσμο της κυβέρνησης Μητσοτάκη το 2,9 ισούται με το 3. Να υπενθυμίσουμε ότι δύο εβδομάδες νωρίτερα, ο τότε Πρόεδρος της Βουλής Κωνσταντίνος Τασούλας άλλαξε σ’ ανύποπτο χρόνο τον Κανονισμό της Βουλής και πρόσθεσε έναν ακόμα βουλευτή της ΝΔ στη Διάσκεψη, κάτι που σημαίνει ότι η επιρροή του Μαξίμου στη Διάσκεψη αυξήθηκε λίγο πριν αυτή αποφασίσει για την αλλαγή των μελών της ΑΔΑΕ.

Στη συνέχεια, ο κ. Τασούλας εκλέχθηκε Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Τον Νοέμβριο του 2023 η αντικατασταθείσα απ’ την ΑΔΑΕ κ. Παπανικολάου θα καλούνταν, μαζί με τον κ. Γκρίτζαλη, ως ύποπτη για δήθεν δημοσιοποίηση στον Τύπο απόρρητων εγγράφων αναφορικά με τη διαδικασία άρσης απορρήτου σε βάρος του Κουκάκη.

Η κλήση των δύο μελών της ΑΔΑΕ έγινε μετά από προκαταρκτική έρευνα που ξεκίνησε τον Αύγουστο του 2022 ο κ. Ντογιάκος, ο οποίος ίσως είχε μεγαλύτερη έγνοια να διερευνήσει τις διαρροές για τις υποκλοπές παρά τις ίδιες τις υποκλοπές.

Τα προβλήματα στη δικαστική έρευνα κατά των μελών της ΑΔΑΕ θα περιέγραφε ρεπορτάζ του Jean Souliotis στην ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ τον Νοέμβριο του 2023. «Σύμφωνα με την ποινική προκαταρκτική που ολοκλήρωσε ο κ. Ντογιάκος, τα συγκεκριμένα στελέχη της Αρχής ευθύνονται για τη διαρροή στον Τύπο τριών βουλευμάτων άρσης απορρήτου στο κινητό τηλέφωνο του δημοσιογράφου Θανάση Κουκάκη.

Η αλληλουχία των γεγονότων πάντως, τουλάχιστον όπως αυτά παρατίθενται κατά πληροφορίες στα δικαστικά έγγραφα, γεννάει ερωτήματα.

Οι εισαγγελικές αρχές αξιολογούν ως διαρροή το γεγονός ότι ο Θ. Κουκάκης στην καταγγελία του προς τον Άρειο Πάγο, τον Μάιο του 2022, είχε παραθέσει τους αριθμούς των τριών βουλευμάτων άρσης απορρήτου στο κινητό του τηλέφωνο.

Ως ύποπτοι για τη διαρροή καλούνται οι τέσσερις ελεγκτές της ΑΔΑΕ, με τη διαφορά ωστόσο ότι ένα μήνα νωρίτερα οι επίμαχοι, απόρρητοι αριθμοί είχαν φιλοξενηθεί σε ρεπορτάζ της δημοσιογραφικής ομάδας Reporters United.

Και ο ίδιος ο δημοσιογράφος εξάλλου είχε στηρίξει την έγγραφη καταγγελία του στο επίμαχο δημοσίευμα του Απριλίου 2022». Κατά τη διερεύνηση των υποκλοπών η κ. Παπανικολάου δέχθηκε επίθεση και από μερίδα των φιλοκυβερνητικών μίντια.

Δεν θ’ αναπαράγω το περιεχόμενό της.

Την αναφέρω μονάχα για λόγους πληρότητας των επιθέσεων σε βάρος του πρώην μέλους της ΑΔΑΕ, καθώς και γιατί νομίζω ότι κι αυτές καταδεικνύουν τη σημασία του έργου της στην υπόθεση.

Η δικαστική υπόθεση κατά των μελών της ΑΔΑΕ μπήκε στο αρχείο τον Φεβρουάριο του 2024, σε μια ενέργεια που κατά τι περιόρισε την έκθεση της ελληνικής δικαιοσύνης στην υπόθεση.

Όμως, το επιμύθιο παραμένει: Ένας άνθρωπος που έκανε τη δουλειά του για τη διαλεύκανση των υποκλοπών απομακρύνθηκε παράνομα απ’ την αρμόδια ανεξάρτητη αρχή, αντιμετώπισε απειλές ακόμα και για ποινική δίωξη σε βάρος του και δέχθηκε επιθέσεις από μερίδα των φιλοκυβερνητικών μίντια.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ποτέ τη θεσμική προσφορά ανθρώπων σε μια χώρα όπου και η προάσπιση του κράτους δικαίου και της δημοκρατίας επαφίεται, εν μέσω δημοκρατικής κρίσης, στον πατριωτισμό των Ελλήνων και των Ελληνίδων, κατά τη λαϊκή ρήση που αποτυπώνει την ατομική υπέρβαση στο πλαίσιο ενός συστήματος που πάσχει.

Αντί επιλόγου, παραθέτω τα λόγια του κ. Ράμμου για την κ. Παπανικολάου από την ομιλία του πρώην προέδρου της ΑΔΑΕ στην παρουσίαση του βιβλίου της: «Η Κατερίνα υπήρξε η πολύτιμη συνεργάτις μου τα δύσκολα χρόνια στην ΑΔΑΕ.

Έχει τεράστια νομική κατάρτιση.

Όταν αποφασίσει κάτι, έχει μια φοβερή τόλμη και έναν ενθουσιασμό στο να γίνει το σωστό, ακόμα κι αν προκαλεί αντιξοότητες, προκαλεί επιθέσεις, είναι δύσκολο, δεν κερδίζει πλειοψηφίες. Η Κατερίνα το πλήρωσε αυτό.

Επειδή μιλούσε σε μια εποχή που θεωρούνταν σωστό να μην πολυμιλάμε, γιατί μπορεί να δυσαρεστούσαμε». Η εκδήλωση έγινε υπό τον συντονισμό της δημοσιογράφου Xenia Kounalaki και με τη συμμετοχή επιστημόνων του Δικαίου και πρώην ανωτάτων δικαστικών: του πρώην Προέδρου της Δημοκρατίας και επίτιμου καθηγητή της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών Προκόπη Παυλόπουλου, του πρώην αντιπροέδρου της κυβέρνησης και ομότιμου καθηγητή του ΑΠΘ Evangelos Venizelos, του προέδρου του ΣτΕ επί τιμή και πρώην προέδρου της ΑΠΔ Κώστας Μενουδάκος, του αντιπροέδρου του ΣτΕ επί τιμή και πρώην προέδρου της ΑΔΑΕ Christos Rammos Ράμμου, του επίτιμου καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών Γιάννη Μεταξά και της δικηγόρου Μαρίας Σκάγκου. Η φωτογραφία είναι από τη βιβλιοπαρουσίαση.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους