Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Οι ελληνικές τράπεζες και το ελληνικό κράτος Πριν από αρκετά χρόνια εντόπισα μια ακόμα παράνομη χρέωση σε μια πιστωτική μου κάρτα.

Αυτή τη φορά δεν το άφησα να περάσει έτσι, αγανάκτησα και αποφάσισα να διαμαρτυρηθώ.

Ήταν η χειρότερη τράπεζα από όλες και αυτό φάνηκε και στην τηλεφωνική υποστήριξη.

Όταν επισήμανα στον υπάλληλο την παράνομη χρέωση με παρέπεμψε σε όρο της σύμβασης.

Όταν του επισήμανα ότι ο όρος είναι καταχρηστικός και έχουν βγει δικαστικές αποφάσεις για παρόμοιους όρους η απάντησή του ήταν μέρος του σεναρίου που ακολουθούσε: - Αυτές οι δικαστικές αποφάσεις δεν έχουν εκδοθεί εναντίον μας. - Ωραία, του απάντησα.

Ευκαιρία να εκδοθεί και εναντίον σας.

Θα το φροντίσω.

Αυτές τις «συνομιλίες που καταγράφονται» κάποιος θα πρέπει να τις παρακολουθεί γιατί το ίδιο βράδυ με πήρε ένας κύριος που συστήθηκε ως compliance manager της Τράπεζας.

Μου ζήτησε συγγνώμη για τη «συμπεριφορά» του υπαλλήλου και ότι «θα υπάρχουν συνέπειες» και με διαβεβαίωσε πως οι παράνομες χρεώσεις θα διαγραφούν.

Μου έδωσε τα στοιχεία του και με παρακάλεσε να επικοινωνώ απευθείας μαζί του για κάθε πρόβλημα.

Προφανώς είχαν δει το προφίλ μου και ανησύχησαν.

Μερικές ημέρες αργότερα έλαβα κι ένα δώρο: μια τσάντα ταξιδιού καλής μάρκας.

Για 3-4 χρόνια λάμβανα και δώρο Χριστουγέννων από την ίδια τράπεζα.

Μέχρι που η σχέση μας διαλύθηκε από τη δική μου προδοσία: τους κατήγγειλα στον τραπεζικό διαμεσολαβητή.

Όσες/οι με παρακολουθείτε χρόνια, γνωρίζετε για μένα τα εξής: είμαι φιλελεύθερος (κάτι που περιλαμβάνει απαραίτητα την προτίμηση για ανοικτές ανταγωνιστικές αγορές ως τον καλύτερο τρόπο οικονομικής οργάνωσης μιας κοινωνίας). Ταυτόχρονα είμαι απόφοιτος της Σχολής του Σικάγου (και θεωρώ τον εαυτό μου μέλος της). Έπαιξα κι έναν μικρό ρόλο στη διάδοση της οικονομικής ανάλυσης των θεσμών στην Ελλάδα.

Να προσθέσω ότι στο διδακτορικό μου αλλά και στην ερευνητική δουλειά που έκανα για πολλά χρόνια, επικεντρώθηκα στο δίκαιο των συμβάσεων.

Έχω διαβάσει και αναλύσει χιλιάδες συμβάσεις, πολλές από αυτές τραπεζικές (π.χ. δανείων, πιστωτικών καρτών κλπ.). Ας δούμε τι λέει η σχολή του Σικάγο για τις προϋποθέσεις εφαρμογής μιας σύμβασης.

Δεν θα αναφερθώ στους καθηγητές μου που ήταν νομικοί αλλά στον Πάπα της σχολής, τον Μίλτον Φρίντμαν: The possibility of coordination through voluntary cooperation rests on the elementary - yet frequently denied - proposition that both parties to an economic transaction benefit from it provided that the transaction is bi-laterally voluntary and informed.

Αυτό δεν συμβαίνει στις αγορές που έχουν ολιγοπωλιακή δομή.

Γιατί εκεί το ισχυρό μέρος κλέβει το μεγαλύτερο μέρος του πλεονάσματος, το αδύναμο μέρος δεν είναι καλά πληροφορημένο και δεν υπάρχει γνήσια συναίνεση - δεν υπάρχει καν quid pro quo, αυτό που οι αγγλοσάξονες ονομάζουν consideration και οι Έλληνες αντιπαροχή (μην τη μπερδέψετε με αυτό που γνωρίζετε από τις ελληνικές ταινίες της δεκαετίας του 1960). Πρέπει να καταλάβετε κάτι για τη σχολή του Σικάγο.

Είναι pro-market, δεν είναι pro-business.

Η διαφορά είναι μεγάλη και θα την καταλάβετε αν επισκεφτείτε το ομώνυμο blog του Stigler Center.

Θα σοκαριστείτε με όσα διαβάσετε εκεί - δεν θα πιστεύετε στα μάτια σας.

Θα διαπιστώσετε ότι ο κίνδυνος για τη σχολή του Σικάγο δεν είναι το κράτος αλλά οι μεγάλες επιχειρήσεις που έχουν αλώσει το κράτος και το έχουν μετατρέψει σε εργαλείο τους.

Οι τράπεζες στην Ελλάδα (και αλλού, αλλά εδώ η Ελλάδα μάς ενδιαφέρει), δεν έχουν χάσει ούτε μια ευκαιρία να χρησιμοποιήσουν εναντίον των καταναλωτών όρους αθέμιτους, καταχρηστικούς, ανήθικους, καταπλεονεκτικούς, unconscionable (που λένε οι Αμερικανοί) για να τους εκμεταλλευτούν.

Θα μου πείτε, κάποιοι από αυτούς τους όρους δεν δικαιολογούνται σε μια αγορά με επισφάλεια; Ναι.

Κάποιοι όροι δεν ωφελούν μακροπρόθεσμα τους καταναλωτές μειώνοντας τα επιτόκια, αποφεύγοντας το adverse selection κλπ.; Ναι.

Αλλά αυτοί οι όροι είναι ελάχιστοι.

Οι περισσότεροι αμφιλεγόμενοι όροι είναι απαράδεκτοι, αποτελούν καθαρή κλοπή.

Δεν εξυπηρετούν κανέναν οικονομικό σκοπό, δεν αυξάνουν τη ευημερία, απλώς αναδιανέμουν την πίτα εις βάρος των καταναλωτών σε ένα παίγνιο σταθερού (αν όχι αρνητικού) αθροίσματος.

Μια παρόμοια περίπτωση είναι οι πρακτικές εκτοκισμού και ανατοκισμού.

Γνωρίζετε πόσο κριτικός ήμουν έναντι του Αρείου Πάγου το τελευταίο διάστημα.

Ε, εδώ θα πω μπράβο.

Επιτέλους έκαναν κάτι απολύτως απαραίτητο.

Περάσαμε μια κρίση στην οποία κουρεύτηκαν τα πάντα εκτός από το ιδιωτικό χρέος στις τράπεζες (ό,τι κούρεμα κάνουν οι τράπεζες και τα funds αποτελεί παγίδα σε καταναλωτές που δεν μπορούν να τους αγγίξουν με άλλον τρόπο γιατί δεν έχουν κινητή/ακίνητη ιδιοκτησία). Μπράβο, λοιπόν, στον Άρειο Πάγο που τόλμησε να περιορίσει τις Τράπεζες.

Ελπίζω η κυβέρνηση να μην υποκύψει στις πιέσεις των Τραπεζών (όπως κάνουν διαχρονικά οι Ελληνικές κυβερνήσεις) και να επιτρέψει στη νομολογία να εξελιχθεί.

Αλλά δεν μου άρεσε καθόλου η αρχική αντίδραση της κυβέρνησης.

Φαίνεται να απειλεί πως θα ανατρέψει την απόφαση.

Ελπίζω να κάνω λάθος - διότι έτσι θα πυροβολήσει άλλη μια φορά το πόδι της.

Θα είναι μια απόφαση άδικη και ανόητη.

Λυπάμαι (λίγο) γιατί δεν έχω χρόνο (και ιδιαίτερη όρεξη) να γράψω ένα σχόλιο για την απόφαση (και τα επιχειρήματα της μειοψηφίας) και να τη συζητήσω από τη σκοπιά της οικονομικής ανάλυσης του δικαίου.

Αλλά ευτυχώς υπάρχουν νεότερες/οι συνάδελφοι που θα το κάνουν καλύτερα από μένα και ίσως αναθέσω και καμιά διπλωματική εργασία στα νέα παιδιά με τα οποία συνεργάζομαι.

Θα δώσω μόνο μια κατεύθυνση γενικότερη: η νομοθεσία για την προστασία του καταναλωτή είναι απαραίτητη, δεν αρκεί η νομολογία.

Οι δικαστές δεν είναι οι καταλληλότεροι να τη διαμορφώσουν ad hoc.

Αναγκάζονται να το κάνουν ενίοτε στην Ελλάδα γιατί το κράτος αδρανεί.

Ας είναι, όμως, καλά η ΕΕ. Ό,τι προστασία διαθέτουμε σε αυτήν την οφείλουμε.

Αλλά οι Έλληνες καταναλωτές δεν έχουν συνείδηση καταναλωτή και αποτελούν ιδανικά θύματα για τα καρτέλ.

Δεν γνωρίζουν ούτε τα βασικά τους δικαιώματα.

Πολλοί είναι και έτοιμοι να δικαιολογήσουν μεγάλες και μικρές επιχειρήσεις για παράνομες και καταχρηστικές πρακτικές.

Δεν αντιλαμβάνονται πως κάνουν κακό στον εαυτό τους και στους πιο αδύναμους καταναλωτές.

Ολοκληρώνοντας: το ότι οι Τράπεζες λειτουργούν ως τοκογλύφοι σε κακόφημες γειτονιές το γνωρίζαμε.

Να δούμε πότε θα δούμε και κάτι ακόμα: το ελληνικό κράτος είναι ο χειρότερος τοκογλύφος όλων.

Οι δικές του πρακτικές τοκισμού και ανατοκισμού των χρεών προς την Εφορία και αλλού είναι τόσο εξωφρενικές που ξεπερνούν ακόμα και τα όργια των Τραπεζών.

Ας ελπίσουμε και τα διοικητικά δικαστήρια να κάνουν ό,τι χρειάζεται, ό,τι οφείλουν για να συγκρατήσουν αυτόν τον αδηφάγο Λεβιάθαν που μας απομυζεί.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους