Original Post

Πλήρες Κείμενο:

“Δεν θα της περάσει της φτώχειας. Θα μορφωθούμε!” Η μόρφωση ως ζωτικό ταξικό διακύβευμα και ο αγώνας για την κατάκτηση της ως σχολείο πολιτικής διαπαιδαγώγησης.

Με το θέμα αυτό καταπιάνεται το νέο ντοκιμαντέρ της ομάδας Συλλογική Μνήμη - Collective Memory : "Οι μαθητές που μετρούσαν τ' άστρα", οι αγώνες των νυχτερινών μαθητών στη μετεμφυλιακή Ελλάδα (1962-1967). Θέμα το οποίο συμπυκνώνουν συγκλονιστικά τα λόγια ενός νυχτερινού μαθητή, που με ένα απόσταγμα ταξικής συνείδησης, δίνει με δυο λόγια το υπόβαθρο και τον στόχο του αγώνα τους: “Θα μορφωθούμε! Δεν θα της περάσει της φτώχειας.” Κάνοντας μας κοινωνούς μια τέτοιας ιστορίας αγώνα, με όλη τη συναισθηματική ένταση, τη πολιτική διαύγεια και την ιστορική γνώση που απαιτείται για κάτι τέτοιο, το ντοκιμαντέρ κατορθώνει το μείζον.

Να μας κάνει να στοχαστούμε γύρω από την αξία της μόρφωσης των λαϊκών τάξεων, γύρω από το πολιτικό υποκείμενο ‘νεολαία’, τη σχέση εργασίας και εκπαίδευσης στον καπιταλισμό, την ιστορική πορεία της ταξικής πάλης στη μετεμφυλιακή Ελλάδα · να μας κάνει, εν τέλει, να στοχαστούμε για τους σύγχρονους αγώνες της νεολαίας και της εργατικής τάξης.

Κάτι ασφαλώς καθόλου εύκολο ή δεδομένο, αν αναλογιστούμε ότι το ντοκιμαντέρ αφορά μια παλιά ιστορία 60 και πλέον χρόνων, ελάχιστα γνωστή στο ευρύ κοινό.

Εδώ χρειάζεται λοιπόν η ευαισθησία, η πολιτική ματιά, το μεράκι των δημιουργών, που μπόρεσαν αφενός να εντοπίσουν το υλικό και να δουν σε αυτό την αξία του και αφετέρου να το επενδύσουν (καλλι)τεχνικά για να το μεταφέρουν εύληπτα στο κοινό.

Ασφαλώς η πείρα που έχει σωρεύσει η Συλλογική Μνήμη ύστερα από τρεις εξαιρετικές δουλειές (Παρτιζάνοι των Αθηνών, Καινούργιος Ουρανός, Συνάδελφοι Ηρωικοί Οικοδόμοι) είναι μια ισχυρή παρακαταθήκη.

Τολμούμε να πούμε όμως ότι στο ντοκιμαντέρ αυτό, δεδομένης της δυσκολίας του, οι δημιουργοί του καταθέτουν διαπιστευτήρια πολιτικής εξέλιξης και καλλιτεχνικής ωρίμανσης.

Τους ευχαριστούμε θερμά! Παρακάτω παραθέτουμε το κείμενο με το οποίο ανοίξαμε προχθές την πολύ όμορφη εκδήλωση-προβολή, στο κήπο της Καλλιδρομίου 49: Ευχαριστούμε πολύ για την παρουσία σας σήμερα.

Είναι μεγάλη χαρά για εμάς που το ντοκιμαντέρ «Οι μαθητές που μετρούσαν τ’ άστρα» βρίσκει τον δρόμο του σε χώρους αγώνα, συλλογικότητες και ανθρώπους που συνεχίζουν να πιστεύουν στη σημασία της ιστορικής μνήμης ως εργαλείου κατανόησης και -κυρίως- δράσης στο παρόν.

Το ντοκιμαντέρ αυτό αποτελεί τον τέταρτο σταθμό μιας διαδρομής που ξεκίνησε πριν από περίπου οκτώ χρόνια.

Από τους «Παρτιζάνους των Αθηνών» και την εποποιία της Αντίστασης, στον «Καινούργιο Ουρανό» για τις γυναίκες του Δημοκρατικού Στρατού, και στη συνέχεια στους «Ηρωικούς Οικοδόμους» και τις μεγάλες εργατικές συγκρούσεις της μεταπολεμικής περιόδου.

Κάθε μία από αυτές τις δουλειές προσπάθησε να φωτίσει διαφορετικές όψεις αγώνων, θέτοντας στο επίκεντρο τους ανθρώπους που βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή της ιστορίας, χωρίς πάντοτε να βρεθούν και στις σελίδες της επίσημης αφήγησης.

Οι αγώνες των νυχτερινών μαθητών, το 4ο λοιπόν ντοκιμαντέρ της Συλλογικής Μνήμης, αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι αυτής της ιστορίας.

Πρόκειται για ένα κίνημα που γεννιέται μέσα από μια μεγάλη ιστορική αντίθεση.

Από τη μία πλευρά, η μεταπολεμική Ελλάδα επιχειρεί να ανοικοδομηθεί στο έδαφός της σκληρής ταξικής επίθεσης στο κόσμο της εργασίας και της τρομοκρατίας σε βάρος του λαϊκού κινήματος.

Η οικονομία αναπτύσσεται, η βιομηχανία επεκτείνεται, οι ανάγκες για τεχνικές γνώσεις και εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό αυξάνονται.

Από την άλλη, χιλιάδες παιδιά εργατικών και λαϊκών οικογενειών εξακολουθούν να συναντούν τεράστια εμπόδια στην πρόσβαση στη μόρφωση.

Η εκπαίδευση παραμένει βαθιά ταξικά διαχωρισμένη και για ένα μεγάλο κομμάτι της νεολαίας η ανάγκη για δουλειά έρχεται πολύ πριν από το δικαίωμα στο σχολείο.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το αίτημα για μόρφωση αποτελεί ήδη από τα χρόνια της Κατοχής ένα κεντρικό αίτημα του λαϊκού και νεολαιίστικου κινήματος.

Τα μεγάλα αντιστασιακά κινήματα της δεκαετίας του '40 δεν πάλευαν μόνο για την εθνική και κοινωνική απελευθέρωση.

Πάλευαν και για μια διαφορετική κοινωνία, στην οποία η μόρφωση δεν θα αποτελεί προνόμιο των λίγων αλλά δικαίωμα των πολλών.

Μέσα σε αυτή την παράδοση εγγράφονται και οι αγώνες των νυχτερινών μαθητών.

Οι νυχτερινοί μαθητές είναι ακριβώς αυτοί οι νέοι άνθρωποι.

Παιδιά που ξυπνούν χαράματα για να δουλέψουν και το απόγευμα κάθονται στα θρανία.

Που προσπαθούν να συνδυάσουν εργασία και εκπαίδευση σε συνθήκες εξαντλητικές.

Που συχνά διανύουν μεγάλες αποστάσεις για να φτάσουν στο σχολείο, έχοντας ήδη συμπληρώσει ένα ολόκληρο εργάσιμο ημερομίσθιο.

Που βιώνουν καθημερινά την υποτίμηση της νεανικής εργασίας, τα χαμηλά μεροκάματα, την εργοδοτική αυθαιρεσία και την έλλειψη δικαιωμάτων.

Γι’ αυτό και, όπως πολύ εύστοχα λέει ο Γιώργος Βοϊκλής, ένας εκ των πρωταγωνιστών του ντοκιμαντέρ, πρόκειται πρωτίστως για έναν ταξικό αγώνα.

Οι νυχτερινοί μαθητές δεν αγωνίζονται μόνο ως μαθητές.

Αγωνίζονται και ως εργαζόμενοι.

Διεκδικούν ταυτόχρονα το δικαίωμα στη μόρφωση και το δικαίωμα σε μια αξιοπρεπή ζωή.

Διεκδικούν χρόνο, χώρο και δυνατότητα να μορφωθούν χωρίς να εγκαταλείψουν την εργασία τους και χωρίς να συντριβούν από αυτήν.

Και είναι ακριβώς αυτή η διπλή τους ιδιότητα -εργάτες και μαθητές ταυτόχρονα- που δίνει στο κίνημά τους μια ιδιαίτερη δυναμική.

Οι διεκδικήσεις τους δεν περιορίζονται σε στενά εκπαιδευτικά-εργασιακά αιτήματα.

Αφορούν συνολικότερα τη θέση της νεολαίας των λαϊκών στρωμάτων μέσα στην ελληνική κοινωνία.

Αφορούν το δικαίωμα να ονειρεύεται, να μορφώνεται, να συμμετέχει ισότιμα στη δημόσια ζωή.

Ταυτόχρονα, οι αγώνες αυτοί δεν μπορούν να γίνουν κατανοητοί έξω από το πολιτικό περιβάλλον της εποχής τους.

Βρισκόμαστε σε μια περίοδο κατά την οποία το κομμουνιστικό κίνημα επιχειρεί να ανασυγκροτηθεί μετά την ήττα του Εμφυλίου. Το ΚΚΕ παραμένει παράνομο, οι φυλακές και οι εξορίες συνεχίζουν να γεμίζουν, το κράτος της εθνικοφροσύνης κυριαρχεί και οι μηχανισμοί καταστολής παραμένουν ενεργοί.

Οι αποκλεισμοί με βάση τα πολιτικά φρονήματα, οι διώξεις, η επιτήρηση και η αντικομμουνιστική ιδεολογία εξακολουθούν να αποτελούν συστατικά στοιχεία της καθημερινότητας.

Και όμως, μέσα σε αυτές τις συνθήκες αναπτύσσονται νέες μορφές συλλογικής δράσης.

Παρά το κλίμα φόβου και καταστολής, ένα νέο κύμα πολιτικοποίησης αρχίζει να διαμορφώνεται, ιδιαίτερα ανάμεσα στους νέους ανθρώπους. Η ΕΔΑ αναδεικνύεται σταδιακά σε μαζική πολιτική δύναμη και η Νεολαία της ΕΔΑ γνωρίζει εντυπωσιακή ανάπτυξη και μια νέα γενιά αγωνιστών και αγωνιστριών εμφανίζεται στο προσκήνιο.

Πρόκειται για μια γενιά που δεν έζησε άμεσα την Αντίσταση και τον Εμφύλιο όπως οι προηγούμενοι, αλλά κουβαλά ακόμη τη μνήμη, τις αξίες και την πολιτική παρακαταθήκη εκείνου του κόσμου.

Είναι μια γενιά που μεγαλώνει μέσα στη μετεμφυλιακή Ελλάδα, αλλά αναζητά νέους δρόμους συλλογικής έκφρασης και διεκδίκησης.

Όπως θα δούμε και στο ντοκιμαντέρ, ο βασικός φορέας αυτού του αγώνα, ο Σύλλογος Εργαζομένων Μαθητών Μέσης Εκπαίδευσης (ΣΕΜΜΕ), δημιουργήθηκε με πρωτοβουλία της Νεολαίας της ΕΔΑ.

Δεν είναι λοιπόν τυχαίο ότι πολλοί από τους πρωταγωνιστές και τις πρωταγωνίστριες του κινήματος των νυχτερινών μαθητών συναντιούνται πολιτικά με τη Νεολαία της ΕΔΑ, ούτε ότι οι διεκδικήσεις τους συνδέονται ολοένα και περισσότερο με τα μεγάλα κοινωνικά- ταξικά αιτήματα και τα κινήματα που θα σημαδέψουν τη δεκαετία του ’60. Μέσα από τον ΣΕΜΜΕ και τους αγώνες στα νυχτερινά σχολεία, χιλιάδες νέοι και νέες έρχονται για πρώτη φορά σε επαφή με τη συλλογική δράση, οργανώνονται, διεκδικούν και πολιτικοποιούνται.

Για πολλούς από αυτούς, η διεκδίκηση καλύτερων όρων φοίτησης και εργασίας γίνεται το πρώτο βήμα σε μια ευρύτερη πολιτική στράτευση.

Για τη νεολαία εκείνης της εποχής, ο αγώνας για μόρφωση, ο αγώνας για εργασία με δικαιώματα και ο αγώνας για λαϊκές ελευθερίες δεν αποτελούν ξεχωριστές υποθέσεις.

Αποτελούν διαφορετικές όψεις του ίδιου συλλογικού αγώνα.

Οι αγώνες των νυχτερινών μαθητών αποτελούν μέρος αυτής της ευρύτερης ανόδου του νεανικού κινήματος.

Μιας διαδικασίας που ξεκινά από τα σχολεία και τους χώρους δουλειάς, συναντιέται με το φοιτητικό κίνημα και το εργατικό κίνημα, και κορυφώνεται στα μέσα της δεκαετίας του 1960, με την εξέγερση των Ιουλιανών το 1965 και τη δολοφονία του κομμουνιστή αγωνιστή Σωτήρη Πέτρουλα.

Είναι η ίδια ιστορική διαδρομή που θα οδηγήσει στη διαμόρφωση ενός μαζικού νεολαιίστικου κινήματος, με κεντρικά αιτήματα τη δημοκρατία, την ειρήνη, την ανεξαρτησία, την παιδεία και την κοινωνική δικαιοσύνη.

Οι νυχτερινοί μαθητές που θα δούμε σήμερα δεν ήταν απλώς οι πρωταγωνιστές ενός μαθητικού αγώνα.

Ήταν μέλη εκείνης της γενιάς που λίγα χρόνια αργότερα θα βρεθεί στην πρώτη γραμμή των λαϊκών αγώνων και της αντίστασης στη δικτατορία, πληρώνοντας συχνά βαρύ προσωπικό τίμημα για τη δράση της.

Γι’ αυτό η ιστορία που θα δούμε σήμερα δεν αφορά μόνο το παρελθόν.

Μας μιλά για τη σχέση εργασίας και εκπαίδευσης, για τις ταξικές ανισότητες, για τη συλλογική οργάνωση, για τη δυνατότητα των νέων ανθρώπων να αγωνίζονται και να εξεγείρονται, να γίνονται πρωταγωνιστές της ιστορίας. Και ακριβώς γι’ αυτό εξακολουθεί να μας αφορά τόσο πολύ. Από Efodos.net

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους