ΜΙΑ ΝΥΧΤΑ ΜΕ ΤΗ ΔΥΝΑΜΟ 3/3 Ο Πάνος Θεοδωρίδης έγραψε το μυθιστόρημα «Η Δεξιά Ερωμένη», που εκδόθηκε το 1999 από τον «Κέδρο». Όσα ήθελε να πει ο Πάνος δημόσια για τη «Δεξιά Ερωμένη» υπάρχουν είτε...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Το στοίχημα του Πάνου ήταν δύσκολο: να πραγματευτεί μια προσωπική ιστορία σε περιβάλλον μυθοπλασίας, ώστε να προκύψει ένα κείμενο που να αποτελεί χρονικό μιας εποχής αλλά και να διαβάζεται ως λογοτεχνία.

Αλλάζοντας ονόματα και λεπτομέρειες, φυσικά.

Για να δείξει ότι παίρνει τις αποστάσεις του και ότι ο αφηγητής του παραμυθιού είναι ένας άλλος, ο Πάνος αλλάζει και το δικό του όνομα.

Δεν χρησιμοποιεί κανένα από τα πολλαπλά ψευδώνυμα τα οποία είχε ως τότε (όπως Πετεφρής, Παγκανέλ, Σβόρακ, Μανόλης Γαϊτάνης, Αναστάσιος Μπλάκι Μαχαίρογλου, Ζουζού Μαυρίδη, Κοχλίας, Ερνέστος Σινάν, Νεοτάκης Σταμπολής, Μαγιορδόμος κ.ά.) αλλά ονομάζει τον αφηγητή «Νόννο», που ήταν επικός ποιητής του 5ου αιώνα μ.Χ. Όσο για την ερωμένη, το όνομα «Δυναμό» έχει σαφή προέλευση από την ηρωίδα Dinah-Moe του Frank Zappa, από το δίσκο «Over-Nite Sensation» τoυ 1973.

Στην ανάπτυξη της ιστορίας, όσο περίτεχνη και συναρπαστική και να είναι, προκύπτουν ποικίλα ζητήματα, τα οποία μπορούμε να αγνοήσουμε ή όχι, ανάλογα με το τι είδους ιστορία θέλουμε να διαβάσουμε.

Θα αναφέρω δύο, προσπαθώντας να αποφύγω τα σπόιλερ.

Το ένα ζήτημα είναι ότι ο ήρωας, αν και εμφανίζεται ως οξυδερκής παντογνώστης, κάνει κάποιες αρχικές υποθέσεις για τη ηρωίδα που αποδεικνύονται εντελώς λανθασμένες.

Δεν μπορεί να καταλάβει ούτε τη ζωή της ούτε τον ψυχισμό της, και δεν προσπαθεί καν, γιατί τη θεωρεί ανέφικτη ― και πιθανώς ύποπτη, αφού ασχολείται με έναν άχρηστο σαν και του λόγου του (θυμίζει λίγο το ρητό του Γκράουτσο Μαρξ «Δεν θέλω να ανήκω σε ένα κλαμπ που θα δεχόταν εμένα για μέλος του»). Η Δυναμό του βιβλίου παραμένει μονοδιάστατη ηρωίδα, καρικατούρα, κάπως σαν τη Φραντζή στη «Γραμμή του Ορίζοντος» του Βακαλόπουλου: «A simple prop to occupy my time», έλεγαν οι REM στο «The One I Love». «Δεν έχω αποκτήσει πένα τόσο ικανή ώστε να καταγράψω τι νόμιζα ότι σκεφτόταν η Δυναμό», παραδέχεται ο αφηγητής.

Οπότε ναι, μάλλον το θέμα του βιβλίου δεν είναι ο έρωτας.

Κατ’ εμέ η πρόθεση του συγγραφέα συνοψίζεται στη φράση «Κοίτα έναν μαλάκα!» Το άλλο ζήτημα είναι ότι σε αυτή την ερωτική ιστορία εμφανίζονται νεκρά παιδιά, που διαλύουν την ήδη ετοιμόρροπη συγκρότηση του αφηγητή.

Έτσι η ερωμένη καθίσταται «δεξιά». «The Right Mistress», διευκρινίζει σε μια συνέντευξη ο Πάνος, «δηλαδή η δεξιά με την έννοια της επιδέξιας, της κατάλληλης, της αρμόζουσας». Κατάλληλη και αρμόζουσα για ποιο πράγμα; Γιατί (όπως λέει κι ο ποιητής) είναι φάρμακο που κάνει ―για λίγο― να μη νιώθεται η πληγή.

Στα εικοσιπέντε του ο ήρωας ζει ασυνάρτητα και απρόσεκτα, και ο συγγραφέας δεν προσπαθεί να τον καλύψει. Ο Νόννος χρησιμοποιεί τη Δυναμό, και αυτό του δημιουργεί τύψεις που προστίθενται σε άλλες, προϋπάρχουσες.

Αντιδρά σπασμωδικά σαν ήρωας του Γκοντάρ γιατί στον έβδομο χρόνο της δικτατορίας δεν έχει καλύτερα πρότυπα συμπεριφοράς.

Ανακαλώ ένα απόσπασμα από συνέντευξη του Κισλόφσκι για τη «Διπλή ζωή της Βερονίκ»: «Να ζεις προσεκτικά, γιατί υπάρχουν άνθρωποι γύρω σου που οι ζωές τους και η ευτυχία τους εξαρτώνται από τις πράξεις σου.

Αυτό μας αφορά όλους, γιατί αυτοί οι δρόμοι, αυτοί οι άνθρωποι και οι μοίρες τους, διασταυρώνονται διαρκώς, είτε το καταλαβαίνουμε είτε όχι». Γράφοντας το βιβλίο δεκαετίες αργότερα, ο Πάνος συνειδητοποιεί πόσο έχει αδικήσει τη Δυναμό.

Αν θυμάστε πόσο ορμητικά ξεκίνησε το παραμύθι («Η ωραιότερη γυναίκα του κόσμου ήθελε να ταξιδέψει μαζί μου.

Καλώς να ορίσει.

Στ’ αρκίδια μου όλα τα άλλα»), η κατάληξη διαφέρει αισθητά: «Από ένα γραφείο σχημάτισα τον αριθμό και απάντησε με ένα ναι, μια κουρασμένη και χαμηλή φωνή, φωνή σαραντάρας τσακισμένης, η φωνή της.

Έκλεισα το τηλέφωνο και πρώτη φορά σ’ αυτό το μυθιστόρημα αναλύθηκα σε δάκρυα, δάκρυα συγγνώμης και παραφοράς για τη δεξιά ερωμένη». Η πραγματική Δυναμό πέθανε την εποχή που ο Πάνος έγραφε το βιβλίο (κάτι που ο συγγραφέας έμαθε έναν χρόνο αργότερα), οπότε η συγγνώμη έμεινε οριστικά ανεπίδοτη.

Σχολιάζοντας τη «Δεξιά Ερωμένη» στο Greek Cloud το 2014, ο Πάνος λέει: «Πολλά πραγματικά στοιχεία μιας απολογιστικής σύνοψης της εκδρομής, βρίσκονται είτε στα ιστολόγια, είτε στο "μεταλλείο" μου Tα πραγματικά συλλεκτικά στοιχεία, αυτά που αξίζει να κρατηθούν στο θυμικό του καθενός, έχω φροντίσει να τα ακυρώσω με την υπερβολική, κυνική και μπλαζέ μου αποτίμηση εκείνων των ημερών.

Ίσως επειδή θέλησα να τις προστατεύσω». Υπάρχουν και πιο δραματικά χωρία που θα μπορούσα να παραθέσω, αλλά δεν έχει νόημα.

Νόημα έχει να διαβάσετε αυτό το σπάνιο βιβλίο και να πάρετε όλη τη χαρά που μπορείτε χωρίς παρεμβάσεις και μεσιτείες.

Η δική μου δουλειά μου ήταν να σας παραδώσω ένα φροντισμένο κείμενο, και να σας καταστήσω υποψιασμένους για τα πολλαπλά επίπεδα της αφήγησης.

Οπότε θα μου επιτρέψετε να ολοκληρώσω με μια έμμεση προειδοποίηση για τη υπερβολική ανάλυση.

Στο τέλος του μυθιστορήματος «...από το στόμα της παλιάς Ρέμινγκτον...» του Γιάννη Πάνου, υπάρχει ένα σύντομο επιμύθιο, με τίτλο «Απόκρυφον». Εκεί ο Πάνου περιγράφει μια λαϊκή εικόνα, που έχει γίνει κέντημα.

Καταλήγει: «O καιρός που περνάει πάνω από τα πολύχρονα κρεμασμένα κάδρα, αφήνει ένα τετράγωνο κομμάτι στον τοίχο με το αρχικό χρώμα.

Αν σηκώσεις την άκρη της κρεμασμένης πάνω από το κρεβάτι κεντητής μπάντας, θα θυμηθείς το παλιό καθαρό χρώμα του καπνισμένου τοίχου, με όλο τον κίνδυνο, έτσι καθώς διπλώνεις το ύφασμα και καταστρέφεις τις αναλογίες και την προοπτική, να φέρεις τους άγριους διώκτες πολύ κοντά στον παράτολμο κλέφτη.

Αν γελάσεις μ' αυτή τη σκέψη και αδιαφορώντας για τις συνέπειες σηκώσεις πιο πολύ το ύφασμα, τότε θα δεις την πίσω όψη του παραμυθιού, χαμένη τη μαγεία των χρωμάτων, την τεχνική ξεμπροστιασμένη, όλο κόμπους και στηρίγματα και μεγάλες βελονιές». ― Απόσπασμα από την ομιλία του Μανόλη Σαββίδη για τον Πάνο Θεοδωρίδη και τη «Δεξιά Ερωμένη» στο «Match Point», 9 Ιουνίου 2026. Φωτογραφία: Νατάσσα Φωκιανίδου (2008)

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους