Original Post

Πλήρες Κείμενο:

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΟΝ ΖΟΖΕ ΣΑΜΑΡΑΓΚΟ, 16 Νοεμβρίου 1922 - 18 Ιουνίου 2010 1. Η συμβολή του στην Λογοτεχνία Ο βραβευμένος με Νόμπελ Λογοτεχνίας κομμουνιστής συγγραφέας Ζοζέ ντε Σόουζα Σαραμάγκο - πέθανε σαν σήμερα το 2010- αποτελεί μία ιδιόμορφη περίπτωση συγγραφέα καθώς απέρριψε τα σημεία στίξης στο λόγο του και ο τρόπος έκφρασης του είναι συνειρμικός και χωρίς καμία συνοχή.

Τα μυθιστορήματα του τοποθετούν στο κέντρο του ενδιαφέροντος τον άνθρωπο και ο ίδιος έχει προσπαθήσει κατά καιρούς να αναπλάσει θρησκευτικές ιστορίες όπως αυτή του Κάιν και του Άβελ (στο ομώνυμο βιβλίο του «Κάιν») και να τους δώσει μια καινούρια διάσταση (στο «Κατά Ιησούν Ευαγγέλιο»). Τα βιβλία του που προκάλεσαν μεγάλη αίσθηση σε παγκόσμια κλίμακα και έχουν συζητηθεί πολύ είναι μια αλληγορική τριλογία: Όλα αρχίζουν με το «Περί τυφλότητος». Τα δυο επόμενα συγγράμματά του ήταν το «Περί φωτίσεως» και το «Περί θανάτου». Τα τρία αυτά έργα παρουσιάζουν αναλογίες μεταξύ τους καθώς και στα τρία ο Σαραμάγκου χρησιμοποιεί το μοτίβο της «μετάδοσης». Στο «Περι τυφλότητος» παρακολουθούμε την μαζική εξάπλωση μιας επιδημίας τύφλωσης σε μια άγνωστη χώρα την οποία ο συγγραφέας επιτηδευμένα δεν ονοματίζει καθ΄ όλη τη διάρκεια του βιβλίου και μέσα από αυτή την ιστορία προσπαθεί να εξισώσει τους ανθρώπους μιας κοινωνίας, αλλά και να προβάλλει την ιδέα της κοινωνικής κατάρρευσης και αποτελμάτωσης στην οποία οδηγείται η κοινωνία του μυθιστορήματος ως επακόλουθο της επιδημίας.

Ο συγγραφέας στο βιβλίο του αναφέρει: «Γιατί τυφλωθήκαμε, Δεν ξέρω, ίσως μια μέρα να καταφέρουμε να μάθουμε το λόγο.

Θέλεις να σου πω αυτό που νομίζω, Λέγε, Νομίζω ότι δεν τυφλωθήκαμε, νομίζω ότι είμαστε τυφλοί.

Τυφλοί άνθρωποι που μπορούν να δουν.

Τυφλοί άνθρωποι που μπορούν να δουν, αλλά δε βλέπουν». Είναι χαρακτηριστικό της γραφής του το ακόλουθο ποίημα: Κανείς δεν μπορεί να ξέρει εκ των προτέρων για τι είναι ικανοί οι άνθρωποι.

Ο άνθρωπος είναι ένα πλάσμα που είναι συνεχώς «υπό κατασκευήν» αλλά συγχρόνως, πάντα σε μια κατάσταση αέναης καταστροφής.

Να υπερασπίζεσαι τη ζωή.

Ακόμα κι όταν ο Θεός σού ζητάει να θυσιάσεις ένα πλάσμα στο όνομά του, εσύ να υπερασπίζεσαι τη ζωή. 2. Η συμβολή του στο Κοινωνικό Γίγνεσθαι Ίσως ένα από τα καταιγιστικά πολιτικά του ποιήματα στο οποίο ασκεί δριμύτατη κριτική στη σύγχρονη πολιτική είναι το παρακάτω: «Ας ιδιωτικοποιηθούν τα πάντα, ας ιδιωτικοποιηθεί η θάλασσα και ο ουρανός, ας ιδιωτικοποιηθεί το νερό και ο αέρας, ας ιδιωτικοποιηθεί η Δικαιοσύνη και ο Νόμος, ας ιδιωτικοποιηθεί και το περαστικό σύννεφο, ας ιδιωτικοποιηθεί το όνειρο, ειδικά στην περίπτωση που γίνεται την ημέρα και με τα μάτια ανοιχτά.

Και σαν κορωνίδα όλων των ιδιωτικοποιήσεων, ιδιωτικοποιήστε τα Κράτη, παραδώστε επιτέλους την εκμετάλλευση υμών των ιδίων σε εταιρίες του ιδιωτικού τομέα με διεθνή διαγωνισμό.

Διότι εκεί ακριβώς βρίσκεται η σωτηρία του κόσμου... Και μια και μπήκατε στον κόπο, ιδιωτικοποιήστε στο φινάλε ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΟΥΤΑΝΑ ΤΗ ΜΑΝΑ ΠΟΥ ΣΑΣ ΓΕΝΝΗΣΕ!» Το παρακάτω κείμενο έγραψε ο Ζοζέ Σαμαράγκο- το οποίο αναρτήθηκε στην προσωπική ιστοσελίδα του την 1-10-2008: Πού είναι η Αριστερά; Πριν από τρία-τέσσερα χρόνια, σε μια συνέντευξή μου σε μια νοτιοαμερικάνικη εφημερίδα, αργεντίνικη νομίζω, μου βγήκε πάνω στις διαδοχικές ερωταποκρίσεις μια δήλωση που κατόπιν φαντάστηκα πως θα προκαλούσε αναταραχή, διαμάχη, σκάνδαλο (μέχρι αυτού του σημείου έφτανε η αφέλειά μου), ξεκινώντας από τις τοπικές στρατιές της Αριστεράς και μετά, ποιος ξέρει, σαν ένα κύμα που εξαπλώνεται σε κύκλους, στα διεθνή μέσα, είτε αυτά ήταν πολιτικά, συνδικαλιστικά ή πολιτιστικά, τα οποία πρόσκεινται στην εν λόγω Αριστερά.

Με όλη της τη σκληρότητα, χωρίς να κάνει βήμα πίσω μπροστά στην ίδια της την αισχρότητα, η φράση, όπως αναπαράχθηκε με ακρίβεια από την εφημερίδα, ήταν η εξής: «Η Αριστερά δεν έχει την παραμικρή γαμημένη ιδέα σε ποιον κόσμο ζει». Στην πρόθεσή μου, εσκεμμένα προκλητική, η Αριστερά, επερωτωμένη έτσι, απάντησε με την πιο παγωμένη σιωπή.

Κανένα κομμουνιστικό κόμμα, για παράδειγμα, ξεκινώντας απ’ αυτό του οποίου είμαι μέλος, δεν βγήκε στις επάλξεις για να αντικρούσει ή απλώς να επιχειρηματολογήσει σχετικά με την καταλληλότητα ή τη μη καταλληλότητα των λέξεων που πρόφερα.

Κατά μείζονα λόγο, επίσης, κανένα από τα σοσιαλιστικά κόμματα που βρίσκονται στην κυβέρνηση των αντίστοιχων χωρών, σκέφτομαι κυρίως των δικών μας, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας, δεν θεώρησε απαραίτητο να απαιτήσει ένα ξεκαθάρισμα εξηγήσεις από τον παράτολμο συγγραφέα που τόλμησε να ρίξει μια πέτρα στον μουχλιασμένο βούρκο της αδιαφορίας.

Τίποτε απολύτως, σιωπή καθολική, λες και στους ιδεολογικούς τάφους όπου κατέφυγαν δεν υπήρχε τίποτε άλλο παρά μόνο σκόνη και αράχνες, ή το πολύ κάποιο αρχαϊκό οστό που δεν έκανε ούτε για ιερό λείψανο πια.

Για κάμποσες μέρες αισθάνθηκα αποκλεισμένος από την ανθρώπινη κοινωνία, σαν να ’χα χολέρα, θύμα κάποιου είδους διανοητικής κίρρωσης όπου τίποτα δεν έβγαζε νόημα.

Έφτασα μάλιστα να σκεφτώ πως η συμπονετική κουβέντα που θα κυκλοφορούσε μεταξύ αυτών που σιωπούσαν ήταν περίπου η εξής: «Τον κακομοίρη, τι να περιμένει κανείς σε τέτοια ηλικία;». Ήταν πως δεν θεωρούσαν ότι δικαιούμουν να εκφράσω γνώμη σ’ αυτή τη φάση.

Ο καιρός περνούσε, περνούσε, η κατάσταση στον κόσμο γινόταν όλο και πιο περίπλοκη, και η Αριστερά, ατάραχη, συνέχιζε να παίζει τους ρόλους που, είτε στην εξουσία είτε στην αντιπολίτευση, της είχαν διανεμηθεί.

Εγώ, που στο μεταξύ είχα κάνει μια άλλη ανακάλυψη, πως ο Μαρξ ποτέ δεν είχε τόσο πολύ δίκιο όσο σήμερα, φαντάστηκα, όταν πριν ένα χρόνο ξέσπασε η καρκινική απάτη των ενυπόθηκων δανείων στις ΗΠΑ, πως η Αριστερά, όπου κι αν βρίσκεται, αν είναι ακόμα ζωντανή, θ’ ανοίξει επιτέλους το στόμα για να πει τι σκέφτεται γι’ αυτή την περίπτωση.

Έχω πια την εξήγηση: η Αριστερά δεν σκέφτεται, δεν δρα, δεν διακινδυνεύει ούτε βήμα.

Έχει γίνει ό,τι έχει γίνει από τότε, και μέχρι σήμερα η Αριστερά, με δειλία, εξακολουθεί να μη σκέφτεται, να μη δρα, να μη διακινδυνεύει ένα βήμα.

Γι’ αυτό ας μην παραξενευτεί κανείς για την αναιδή ερώτηση του τίτλου: «Πού είναι η Αριστερά;». Δεν τάζω τίποτα για απάντηση, πλήρωσα ήδη πολύ ακριβά τις αυταπάτες μου.

Για την Ελλάδα είχε αναφέρει τα εξής: «Υπάρχει μέλλον για την Ελλάδα.

Δεν μπορώ όμως να πω ότι περνά μέσα από την Ευρώπη.

Αυτό το μέλλον πρέπει να το χτίσετε εσείς, σαν να μην υπήρχε η Ευρώπη.

Δεν πρέπει να στηριζόμαστε στους άλλους, αλλά στα δικά μας πόδια». Αυτές ήταν οι πρώτες φράσεις που είχε απευθύνει ο νομπελίστας κομμουνιστής συγγραφέας Ζοζέ Σαραμάγκου στη συνάντηση που είχε με τους Έλληνες δημοσιογράφους το 2006 στην Πάτρα, όταν ήταν προσκεκλημένος της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης.

Επίσης εξέφρασε την άποψη ότι «Δεν ζούμε σε δημοκρατία, όταν το μόνο που ζητάνε από τον πολίτη είναι η ψήφος του.

Νομίζω ότι ζούμε σε έναν κόσμο καταστροφής.

Πολλοί άνθρωποι γεννιούνται στην αποκάλυψη, χωρίς καμιά ελπίδα.

Πεθαίνουν χωρίς να μάθουν γιατί έζησαν.

Άρα αυτός ο κόσμος είναι κακός.

Είναι καλός μόνο για τους προνομιούχους». Δεν παρέλειπε άλλωστε να καυτηριάζει τα ΜΜΕ.

Όπως έλεγε, «Τα ΜΜΕ έχουν μεγάλη ευθύνη για τις κοινωνίες της απάθειας. Είμαστε ταυτόχρονα θύματα, συνένοχοι και θύτες». Ηλεκτρονικές Πηγές: 1. https://frapress.gr/.../apokriptografontas-ton-zoze.../ 2. https://www.lifo.gr/.../poiima-toy-nompelista-sti-boyli 3. https://el.wikipedia.org/wiki/ Ζοζέ_Σαραμάγκο

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους