Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Συνέχεια της σειράς για το ασφαλιστικό καθεστώς των εργαζομένων και συνταξιούχων της πρώην Εμπορικής Τράπεζας Στα δύο προηγούμενα κείμενα εξετάσαμε δύο βασικά δεδομένα.

Πρώτον, ότι οι εργαζόμενοι κατέβαλλαν επί δεκαετίες σημαντικές ασφαλιστικές εισφορές για το ασφαλιστικό τους καθεστώς.

Δεύτερον, ότι παράλληλα με τις εισφορές υπήρχε και εγγυητική ευθύνη της Τράπεζας, η οποία αποτελούσε μέρος του θεσμικού πλαισίου που διείπε τη λειτουργία του συστήματος.

Από τη στιγμή όμως που διαπιστώνεται ότι η εγγύηση υπήρχε, γεννιέται ένα ακόμη ερώτημα.

Ένα ερώτημα ίσως πιο σημαντικό από τα προηγούμενα: Τι ακριβώς ήταν αυτή η εγγύηση; Τι προέβλεπε; Ποιον σκοπό υπηρετούσε; Ποια λειτουργία επιτελούσε μέσα στο συνολικό ασφαλιστικό σύστημα; Με αυτό το ερώτημα ασχολείται το σημερινό κείμενο. ΤΙ ΑΚΡΙΒΩΣ ΗΤΑΝ Η ΕΓΓΥΗΣΗ; Στη δημόσια συζήτηση ακούγεται συχνά η λέξη «εγγύηση». Όμως σπάνια συζητείται το ουσιαστικό ερώτημα: Τι ακριβώς σήμαινε; Ποιο ήταν το πραγματικό της περιεχόμενο; Ποια υποχρέωση δημιουργούσε; Ποιον σκοπό υπηρετούσε; Η εγγυητική ευθύνη δεν αποτελούσε μια γενική διακήρυξη καλών προθέσεων.

Δεν ήταν μια ηθική δέσμευση.

Δεν ήταν μια ευχή για το μέλλον.

Δεν ήταν μια αόριστη αναφορά χωρίς πρακτική σημασία.

Προβλεπόταν στις καταστατικές διατάξεις του ασφαλιστικού καθεστώτος και αποτελούσε μέρος ενός ευρύτερου συστήματος προστασίας των ασφαλισμένων.

Ένα ασφαλιστικό σύστημα δεν αποτελείται από ένα μόνο στοιχείο.

Δεν αποτελείται μόνο από εισφορές.

Δεν αποτελείται μόνο από παροχές.

Δεν αποτελείται μόνο από εγγυήσεις.

Αποτελείται από το σύνολο των σχέσεων που συνδέουν εργαζομένους, ασφαλισμένους, παροχές, υποχρεώσεις και μηχανισμούς διασφάλισης.

Γι' αυτό κανένα από αυτά τα στοιχεία δεν μπορεί να εξετάζεται απομονωμένα.

Οι εργαζόμενοι κατέβαλλαν εισφορές.

Αυτό το γνωρίζουμε.

Παράλληλα υπήρχε και εγγυητική ευθύνη.

Και αυτό το γνωρίζουμε.

Αυτά τα δύο στοιχεία συνυπήρχαν μέσα στο ίδιο σύστημα.

Όχι ανταγωνιστικά.

Όχι εναλλακτικά. Συμπληρωματικά.

Γι' αυτό και έχει σημασία ότι οι σχετικές δικαστικές αποφάσεις και τα κείμενα που διέπουν τη λειτουργία του Ταμείου αναφέρονται στην κάλυψη ελλειμμάτων και στη διασφάλιση των συμφωνημένων παροχών.

Η αναφορά αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα.

Γιατί δεν προέρχεται από μια πολιτική τοποθέτηση.

Δεν προέρχεται από μια συνδικαλιστική άποψη.

Δεν προέρχεται από μια εκ των υστέρων ερμηνεία.

Προέρχεται από τη θεσμική και δικαστική εξέταση του καθεστώτος που ίσχυε.

Και αυτό επιβεβαιώνει κάτι ουσιαστικό: Η εγγύηση δεν αποτελούσε ένα δευτερεύον ή διακοσμητικό στοιχείο του συστήματος.

Αποτελούσε μέρος του μηχανισμού που είχε προβλεφθεί για τη διασφάλιση της λειτουργίας του.

Η διατύπωση αυτή δεν είναι τυχαία.

Γιατί η ύπαρξη εγγύησης έχει νόημα μόνο όταν έρχεται να καλύψει έναν συγκεκριμένο κίνδυνο.

Αν οι εισφορές αρκούσαν πάντοτε και υπό οποιεσδήποτε συνθήκες, δεν θα υπήρχε λόγος να προβλεφθεί ένας επιπλέον μηχανισμός προστασίας.

Η ύπαρξη της εγγύησης δείχνει ότι το σύστημα δεν στηριζόταν αποκλειστικά στις εισφορές.

Στηριζόταν και σε έναν δεύτερο μηχανισμό διασφάλισης.

Σε έναν μηχανισμό που είχε προβλεφθεί ακριβώς για να λειτουργεί όταν οι συνθήκες το απαιτούσαν.

Και εδώ γεννιούνται ορισμένα εύλογα ερωτήματα.

Αν η εγγύηση αποτελούσε ουσιώδες μέρος του συστήματος, με ποιον τρόπο λήφθηκε υπόψη όταν μεταβλήθηκε το ασφαλιστικό καθεστώς; Αν αποτιμήθηκε, με ποια μεθοδολογία αποτιμήθηκε; Αν δεν αποτιμήθηκε, με ποιον τρόπο διασφαλίστηκε ότι η αξία της δεν παραλείφθηκε; Αν εξακολουθεί να έχει πρακτική σημασία, πού ακριβώς αποτυπώνεται σήμερα; Και αν δεν έχει πρακτική σημασία σήμερα, τότε ποιος ήταν ο λόγος για τον οποίο θεσπίστηκε; Πρόκειται για ερωτήματα απολύτως λογικά.

Όχι πολιτικά.

Όχι κομματικά.

Όχι συνδικαλιστικά.

Είναι ερωτήματα που προκύπτουν από την ίδια τη δομή του συστήματος.

Υπάρχει όμως και ένα ακόμη ζήτημα που αφορά άμεσα κάθε συνταξιούχο.

Αν η εγγυητική ευθύνη προβλεπόταν για τη διασφάλιση των παροχών, με ποιον τρόπο μπορεί σήμερα ένας συνταξιούχος να διαπιστώσει την πρακτική λειτουργία αυτής της εγγύησης; Πού αποτυπώνεται; Πώς εκφράζεται; Με ποια συγκεκριμένα αποτελέσματα συνδέεται; Και πώς αντιλαμβάνεται την ύπαρξή της ένας συνταξιούχος που έχει βιώσει διαδοχικές μεταβολές και περικοπές στις παροχές του; Είναι χαρακτηριστικό ότι η ιστορική διαδρομή του συστήματος περιλαμβάνει ειδικές νομοθετικές, καταστατικές και συμβατικές ρυθμίσεις που διατήρησαν το ιδιαίτερο καθεστώς του επί δεκαετίες και αναγνώριζαν τη διακριτή λειτουργία του μέσα στο ευρύτερο ασφαλιστικό περιβάλλον.

Αυτό από μόνο του δείχνει ότι δεν επρόκειτο για μια απλή ασφαλιστική σχέση.

Επρόκειτο για ένα σύνθετο θεσμικό πλαίσιο δικαιωμάτων, υποχρεώσεων, εισφορών, παροχών και μηχανισμών διασφάλισης, το οποίο δεν μπορεί να ερμηνευθεί αποσπασματικά.

Αυτό δεν σημαίνει ότι απαντήσαμε ακόμη σε όλα τα ερωτήματα.

Δεν απαντήσαμε πώς αποτιμήθηκε αυτή η υποχρέωση.

Δεν απαντήσαμε πώς μεταφέρθηκε στις μεγάλες αλλαγές που ακολούθησαν.

Δεν απαντήσαμε πώς αντιμετωπίστηκε όταν μεταβλήθηκε συνολικά το ασφαλιστικό καθεστώς.

Η αναγνώριση της ύπαρξης μιας εγγυητικής υποχρέωσης δεν προδικάζει από μόνη της το εύρος, τον τρόπο ή την έκταση εφαρμογής της.

Δεν απαντά αυτομάτως σε όλα τα επιμέρους ζητήματα.

Αποτελεί όμως την αφετηρία κάθε σοβαρής συζήτησης για το περιεχόμενο, τη λειτουργία και την αποτίμησή της.

Αλλά πριν εξετάσουμε όλα αυτά, οφείλουμε να κατανοήσουμε κάτι θεμελιώδες: Η εγγύηση δεν υπήρχε μόνη της.

Ήταν μέρος ενός συνολικού συστήματος δικαιωμάτων, υποχρεώσεων, εισφορών και παροχών.

Και για να κατανοήσουμε τι συνέβη αργότερα, πρέπει πρώτα να κατανοήσουμε πώς λειτουργούσε αυτό το σύστημα ως σύνολο.

Και εδώ γεννιέται το επόμενο ερώτημα: Πώς αποτιμήθηκε αυτή η εγγυητική υποχρέωση όταν άλλαξε το ασφαλιστικό καθεστώς; Ποια αξία της αποδόθηκε; Πώς υπολογίσθηκε; Με ποια δεδομένα; Και ποιος έλεγξε την ορθότητα αυτών των υπολογισμών; Γιατί οι υποχρεώσεις μπορεί να έχουν αλλάξει μορφή. Οι αριθμοί όμως απαιτούν πάντοτε αποτίμηση. Και οι αποτιμήσεις αφήνουν πάντοτε ίχνη. Η συζήτηση συνεχίζεται.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους