Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Nadav Lapid: Η τελευταία του ταινία, το «Ναι» είναι πραγματικά γροθιά στο στομάχι, που σε κάνει να σκέφτεσαι για μέρες πολλά πράγματα για τον κόσμο γύρω μας.

Στο στόχαστρο του Ισραηλινού σκηνοθέτη είναι ο αμοραλισμός, ο εκφασισμός και ο φανατισμός της Ισραηλινής κοινωνίας, μετά το τρομοκρατικό χτύπημα της Χαμάς.

Τον συναντήσαμε στη Λευκωσία στο πλαίσιο του φεστιβάλ Κινηματογραφικές Μέρες Κύπρος και κάναμε μια μεγάλη συνέντευξη - βίντεο για την ταινία του, για το πολιτικό σινεμά και τον Βιμ Βέντερς, για το Ισραήλ και το τι συμβαίνει στη χώρα του, για τις φρικαλεότητες στη Γάζα, για τα προβλήματα διανομής που αντιμετωπίζει, για τις επιθέσεις που δέχθηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού του Ισραήλ. Ο Lapid είναι ένα από τα κεντρικά πρόσωπα των τελευταίων ημερών, έχοντας προκαλέσει μεγάλες συζητήσεις, αντιδράσεις και συγκρούσεις στη Γαλλία.

Επρόκειτο να συμμετάσχει στην κριτική επιτροπή του 37ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Μασσαλίας τον Ιούλιο, αλλά μετά από κάλεσμα για μποϊκοτάζ εναντίον του από άλλους συμμετέχοντες, αποσύρθηκε.

Αφορμή γι’ αυτό ήταν τα ισραηλινά δημόσια κονδύλια που χρησιμοποιήθηκαν για τη χρηματοδότηση της τελευταίας ταινίας του, που έχει τίτλο «Ναι», μη λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι το φιλμ έχει δεχτεί τη σφοδρή καταδίκη του Υπουργείου Πολιτισμού του Ισραήλ, με την αιτιολογία ότι δυσφημεί τη χώρα και το στρατό της.

Ο σκηνοθέτης ζει την τελευταία πενταετία στη Γαλλία.

Ασκεί εδώ και πολλά χρόνια δριμεία κριτική στην πολιτική της χώρας του και στον Μπέντζαμιν Νετανιάχου.

Καταγγέλλει τη λογοκρισία και τον εθνικιστικό φανατισμό, που έχει επικρατήσει στο Ισραήλ, μέσα από τις ταινίες του.

Τα «Συνώνυμα» κέρδισαν τη Χρυσή Άρκτο στο Βερολίνο το 2019 και «Το γόνατο της Αχέντ» κέρδισε το Βραβείο της Επιτροπής στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών το 2021.

Το μποϊκοτάζ στον σκηνοθέτη που ασκεί μακροχρόνια κριτική στην ισραηλινή κυβέρνηση, θεωρείται από πολλούς παράλογο, καθώς δεν προωθεί σε καμιά περίπτωση το παλαιστινιακό ζήτημα. Η Νάταλι Πόρτμαν, η Ζιστίν Τριέ, ο Ζακ Οντιάρ και 350 κορυφαίοι κινηματογραφιστές υπέγραψαν πρόσφατα ανοικτή επιστολή υπέρ του Ναντάβ Λαπίντ, θεωρώντας το μποϊκοτάζ, μια πνευματική αποτυχία.

Υποστηρίζουν ότι «οι Ρώσοι, οι Ισραηλινοί και οι Ιρανοί κινηματογραφιστές δεν πρέπει να απειλούνται με εξαφάνιση ως μορφή εξιλέωσης για εγκλήματα που διέπραξαν κυβερνήσεις, των οποίων συχνά αποτελούν τους πιο ένθερμους επικριτές»: Στην ταινία σας βλέπουμε την ισραηλινή κοινωνία μετά την τρομοκρατική επίθεση της Χάμας, αλλά και τη γενοκτονία στη Γάζα.

Πώς θα περιγράφατε αυτή τη στιγμή; Πόσο κοντά βρίσκεται η εικόνα που μας δίνετε για την ισραηλινή κοινωνία με την πραγματική; Νομίζω ότι το αρχικό ερώτημα που πρέπει να θέσουμε, είναι πώς μπορεί ο κινηματογράφος να διαχειριστεί κρίσιμες πολιτικές καταστάσεις.

Δεδομένου ότι όλοι μας, κατά κάποιον τρόπο, σε όλο τον κόσμο, νιώθουμε ότι βρισκόμαστε σε μια περίοδο όπου πράγματα που δεν μπορούσαμε να φανταστούμε, που δεν μπορούσαμε καν να σκεφτούμε, έχουν γίνει καθημερινή ρουτίνα.

Έτσι, το ερώτημα, νομίζω, είναι πώς ο κινηματογράφος αντιμετωπίζει τέτοια ζητήματα.

Για παράδειγμα, πώς βλέπει ο κινηματογράφος την ισραηλινή κοινωνία, μετά τις 7 Οκτωβρίου 2023, όπου αυτή η κοινωνία θα διαπράξει γενοκτονία στη Γάζα.

Και η απάντησή μου, η οποία, νομίζω, διαφέρει από τη δημοφιλή απάντηση του πολιτικού κινηματογράφου, είναι ότι αντί να προσπαθείς να εστιάσεις στις σημαντικές πολιτικές προσωπικότητες, αντί να αναλύεις για παράδειγμα τον Νετανιάχου, θα πρέπει να προσπαθήσεις να φτάσεις στη συλλογική ψυχή ενός έθνους.

Πρέπει να στραφείς, κατά κάποιον τρόπο, στην αλήθεια.

Μπορείς να βρεις την αλήθεια στον τρόπο που οι άνθρωποι χορεύουν και φιλιούνται.

Στο πώς τρώνε το πρωινό τους και μεγαλώνουν τα παιδιά τους και κάθονται σε ένα πάρκο, τουλάχιστον με τον ίδιο τρόπο που μπορείς να βρεις αυτή την αλήθεια στην ομιλία του Νετανιάχου.

Πιστεύω λοιπόν ότι το «Ναι» είναι μια ταινία που προσπαθεί να ερευνήσει τη συλλογική ψυχή αυτής της ισραηλινής κοινωνίας μετά την 7η Οκτωβρίου.

Και κατά κάποιον τρόπο προσπαθεί να εμβαθύνει στην ψυχή εκείνων που θεωρούν τους εαυτούς τους «καλούς Ισραηλινούς» — όχι τους «κακούς», όχι τους «συνήθεις υπόπτους». Δεν εστιάζω στην ταινία στους εξτρεμιστές Ισραηλινούς εποίκους.

Δεν εστιάζω στους στρατιώτες ή στους φανατικούς θρησκευόμενους.

Ούτε καν στους δεξιούς.

Εστιάζω στους απλούς, ευγενικούς, όμορφους, κανονικούς Ισραηλινούς, οι οποίοι, φυσικά, καταλήγουν να διαπράττουν τα χειρότερα.

Πώς μπορεί ο άνθρωπος να ζει σε μια τέτοια κοινωνία, όταν γύρω του συμβαίνουν όλες αυτές οι φρικαλεότητες; Μπορεί να ζει μια φυσιολογική ζωή; Θα έλεγα ότι η απάντηση που δίνει η ταινία στο ερώτημα αν είναι δυνατόν να ζει κανείς κανονικά υπό τέτοιες συνθήκες, έγκειται στο ότι η προσπάθεια να κανονικοποιήσουμε αυτό που δεν πρέπει να κανονικοποιηθεί, είναι ακριβώς το πρόβλημα.

Εννοώ στο επίκεντρο της ταινίας βρίσκεται αυτό το ζευγάρι, ο μουσικός και η χορεύτρια.

Και ναι, προσπαθούν να ζήσουν μια κανονική ζωή.

Μπορούμε να τους καταλάβουμε.

Εννοώ, ποιος δεν θα ήθελε να περάσει μια φυσιολογική, ήσυχη βραδιά; Όμως αυτό συμβαίνει, ενώ διαπράττονται φρικτές θηριωδίες, μια ώρα απόσταση με το αυτοκίνητο από το σημείο όπου κάθονται σε ένα πάρκο με το παιδί τους ή του δείχνουν τη θάλασσα για πρώτη φορά.

Αυτό συμβαίνει κατά κάποιον τρόπο, γιατί υπάρχει αυτή η πολυπλοκότητα της κατάστασης.

Μπορείς να καταδικάσεις έναν πατέρα που θέλει να δείξει στο μωρό του τη θάλασσα για πρώτη φορά; Μπορείς να καταδικάσεις κάποιον που θέλει να πάει το παιδί του στο πάρκο; Μπορείς να καταδικάσεις κάποιον που θέλει να αγαπάει, που θέλει να είναι ευτυχισμένος; Αλλά ενώ συμβαίνουν αυτά τα πράγματα, αν κάνει ησυχία, μπορείς να ακούσεις τις βόμβες που πέφτουν στη Γάζα. Οπότε όλα αυτά γίνονται αισχρά.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους