Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Η ανακοίνωση για τη δημιουργία του «Αμφιθεάτρου Κήπων Ζαππείου», ενός θερινού θεάτρου χωρητικότητας άνω των 1.000 θεατών, που θα φιλοξενήσει θεατρικές παραγωγές και συναυλίες από τις 21 Ιουνίου έως τις 25 Ιουλίου, έγινε δεκτή με ενθουσιασμό από το φιλότεχνο κοινό.

Ωστόσο, πίσω από τη λάμψη των επερχόμενων προβολέων, αναδεικνύεται ένα σοβαρό και διαχρονικό ερώτημα: Πού σταματά η πολιτιστική αξιοποίηση και πού αρχίζει η αυθαίρετη επιβάρυνση του δημόσιου χώρου; Η μετατροπή μέρους, ενός από τους πιο ιστορικούς κήπους της Αθήνας, σε ένα εφήμερο θεατρικό και συναυλιακό κέντρο, δεν μπορεί και δεν πρέπει να περάσει απαρατήρητη.

Ασφαλώς, κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί ότι η φιλοξενία εκδηλώσεων βρίσκεται στον πυρήνα της ύπαρξης του χώρου.

Το ίδιο το όραμα του εθνικού ευεργέτη Ευαγγέλου Ζάππα ήταν άρρηκτα συνδεδεμένο με την ιδέα ότι το Ζάππειο θα αποτελούσε ένα ζωντανό κέντρο που θα συνέδεε την Αθήνα με εκδηλώσεις πολιτισμού, επιστημών και αθλητισμού, οι Ολύμπιες εκδηλώσεις.

Ωστόσο, αυτή η σύνδεση δεν μπορεί να γίνεται πρόχειρα και αποσπασματικά ή με όρους εμπορικής εκμετάλλευσης, στον κήπο του Ζαππείου.

Απαιτείται μια συνολική στρατηγική και μελέτη, όπου θα ορίζει με σαφήνεια τι είδους δραστηριότητες αντέχει ο χώρος, με ποιες προδιαγραφές και σε ποια κλίμακα, ώστε να μην ακυρώνεται ο δημόσιος και μνημειακός χαρακτήρας του.

Σε μια Αθήνα που ασφυκτιά για ελεύθερους χώρους, οι κήποι του Ζαππείου αποτελούν έναν από τους ελάχιστους ελεύθερους, πράσινους πνεύμονες και όχι μόνο: • Ο κήπος του Ζαππείου είναι ένας ιστορικός χώρος, ένας ανοιχτός δημόσιος χώρος πρασίνου με έναν εμβληματικό οπτικό και ιστορικό άξονα σιντριβάνι - Μέγαρο Ζαππείου - Στύλοι Ολυμπίου Διός.

Αυτή η συνέχεια προσφέρει στον πολίτη και τον επισκέπτη μια σπάνια αίσθηση ιστορικού βάθους και αρχιτεκτονικής αρμονίας μέσα στον αστικό ιστό.

Η τοποθέτηση μιας κατασκευής για χίλιους θεατές διακόπτει απότομα αυτή την συνέχεια, υποβαθμίζοντας το τοπίο και μετατρέποντας ένα μνημείο, σε «φόντο» εφήμερων εκδηλώσεων. • Για περισσότερο από έναν μήνα, ένα σημαντικό τμήμα του δημόσιου χώρου ουσιαστικά «ιδιωτικοποιείται» και περιφράσσεται, περιορίζοντας την ελεύθερη πρόσβαση και την καθημερινή βόλτα των κατοίκων. • Η καθημερινή προσέλευση χιλιάδων ανθρώπων, οι τεχνικές εγκαταστάσεις, τα καλώδια, τα ηχητικά συστήματα, τα απορρίμματα προκαλούν καταπόνηση στο οικοσύστημα του κήπου, ο οποίος είναι ήδη επιβαρυμένος από δεκάδες άλλες εκδηλώσεις καθ' όλη τη διάρκεια του χρόνου.

Θα πει κανείς: «Μα είναι μόνο για ένα μικρό διάστημα, για έναν μήνα». Είναι όμως έτσι; Η σοφή λαϊκή ρήση μάς υπενθυμίζει ότι τίποτα δεν είναι μονιμότερο του προσωρινού.

Ποιος εγγυάται ότι του χρόνου, με όχημα την «επιτυχία» της διοργάνωσης, η κατάληψη δεν θα επεκταθεί σε δύο ή τρεις μήνες; Άλλωστε η ίδια η ιστορία της πόλης προσφέρει αντίστοιχα παραδείγματα, όπως το αντίστοιχο θέατρο που λειτούργησε στον γειτονικό Εθνικό Κήπο από το 1954 έως το 1965.

Η δραστηριότητα αυτή επέφερε σοβαρή υποβάθμιση στο ευαίσθητο οικοσύστημα του Κήπου.

Χρειάστηκαν πολυετείς, έντονες δικαστικές διαμάχες για να σταματήσει η λειτουργία του, ενώ οι εγκαταστάσεις απομακρύνθηκαν οριστικά μόλις το 1975. Η Αθήνα διαθέτει ήδη κατάλληλους χώρους για θερινά θεάματα (Ηρώδειο, Λυκαβηττός, Καλλιμάρμαρο, Τεχνόπολη, Θέατρο Βράχων, Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, θέατρο Δώρα Στράτου, κ.α.). Ποια η ανάγκη να θυσιαστεί ο δημόσιος χαρακτήρας του Ζάππειου, που σχεδιάστηκε σαν ελεύθερος χώρος πρασίνου, ανοιχτός για όλο το 24ωρο.

Βέβαια η περίπτωση του Ζαππείου δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό, αλλά μέρος μιας ευρύτερης τάσης εμπορευματοποίησης των ελάχιστων χώρων πρασίνου της Αθήνας.

Ανάλογες καταστάσεις βιώνουμε επανειλημμένα και σε άλλα πάρκα πχ. στο Πεδίον του Άρεως, όπου οι εμπορικές εκδηλώσεις, τα άναρχα παζάρια και οι πρόχειρες εγκαταστάσεις αλλοιώνουν τον χαρακτήρα του πάρκου και υποβαθμίζουν τη λειτουργία του.

Το ξεκάθαρο μήνυμα δεν είναι η άρνηση απέναντι στις χρήσεις των χώρων πρασίνου, αντίθετα, πρόκειται για μια σαφή θέση υπέρ των σχεδιασμένων, ήπιων και συμβατών δραστηριοτήτων, με ελεύθερη συμμετοχή.

Η ανάγκη για πολιτισμό δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως άλλοθι για την υποβάθμιση του περιβάλλοντος και της ποιότητας ζωής.

Οι δημόσιοι χώροι ανήκουν στους πολίτες και η προστασία και η αναβάθμισή τους αποτελεί χρέος της πολιτείας.

Προκειμένου να διασωθεί η φυσιογνωμία του χώρου, είναι επιτακτική ανάγκη ο Κήπος του Ζαππείου να ενταχθεί άμεσα στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Ιστορικών Κήπων (European Route of Historic Gardens). Μια τέτοια διεθνής θεσμική αναγνώριση θα προσφέρει ένα ισχυρό προστατευτικό πλαίσιο, θέτοντας αυστηρά επιστημονικά κριτήρια για τη διαχείριση του. Σταυρούλα Κατσογιάννη Γεωπόνος, MSc Αρχιτέκτων τοπίου * Φωτογραφία από το iefimerida.gr

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους