Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Η θέση που ακούγεται συχνά με αφορμή τις συντροφοκτονίες ότι "δεν υπάρχουν εγκλήματα πάθους" δεν είναι επιστημονική αλλά ιδεολογική επιλογή ορολογίας και δημιουργεί τεχνητές και άγονες αντιπαραθέσεις.

Στην εγκληματολογία και τη διεθνή βιβλιογραφία χρησιμοποιούνται εδώ και δεκαετίες όροι όπως crime of passion, passion killing και expressive homicide, όχι για να δικαιολογήσουν τον δράστη αλλά για να περιγράψουν μια ιδιαίτερη κατηγορία ανθρωποκτονιών με διαφορετικό ψυχολογικό και εγκληματολογικό προφίλ (Buss, The Murderer Next Door, 2005, σ. 65 επ.· Brookman, Understanding Homicide, 2η έκδ., 2015, σ. 118-123· Polk, When Men Kill, 1994, σ. 7-15). Η βασική διάκριση που κάνει η σύγχρονη εγκληματολογία είναι μεταξύ "εκφραστικών" (expressive) και "εργαλειακών" (instrumental) ανθρωποκτονιών.

Στις πρώτες, η πράξη συνδέεται με έντονη συναισθηματική διέγερση, ζήλια, εγκατάλειψη, ταπείνωση ή κτητικότητα.

Στις δεύτερες, η ανθρωποκτονία αποτελεί μέσο για την επίτευξη κάποιου εξωτερικού σκοπού, όπως οικονομικό όφελος, ληστεία, κληρονομικό συμφέρον ή συμβόλαιο θανάτου (Brookman, ό.π., σ. 119-120· Bartol & Bartol, Criminal Behavior: A Psychological Approach, 12η έκδ., 2021, σ. 322-325). Γι' αυτό και στις συντροφοκτονίες παρατηρείται συχνά ότι ο δράστης δεν λαμβάνει ουσιαστικά μέτρα διαφυγής, παραδίδεται αμέσως ή επιχειρεί να αυτοκτονήσει, γεγονός που διαφέρει ριζικά από τον τρόπο δράσης ενός επαγγελματία δολοφόνου ή ενός δράστη ανθρωποκτονίας για οικονομικό όφελος (Polk, When Men Kill, 1994, σ. 13-15). Η εξήγηση όμως δεν είναι δικαιολόγηση.

Το ότι η επιστήμη διακρίνει τις ανθρωποκτονίες ανάλογα με τα κίνητρα και τους ψυχολογικούς μηχανισμούς τους δεν μειώνει την ποινική ή ηθική απαξία της πράξης.

Η κατανόηση ενός φαινομένου δεν συνιστά ούτε συγχώρεση ούτε "ξέπλυμα" του δράστη.

Η διάκριση μεταξύ εκφραστικών (expressive) και εργαλειακών (instrumental) ανθρωποκτονιών δεν έχει μόνο θεωρητική αξία αλλά και πρακτική σημασία για την πρόληψη του εγκλήματος.

Η θεωρία της αποτροπής (deterrence theory) βασίζεται στην υπόθεση ότι ο δράστης σταθμίζει κόστος και όφελος πριν ενεργήσει.

Αυτό μπορεί να λειτουργήσει σε μεγάλο βαθμό στα εργαλειακά εγκλήματα, όπου η ανθρωποκτονία αποτελεί μέσο επίτευξης κάποιου σκοπού (χρήματα, κληρονομία, ληστεία, εξάλειψη μάρτυρα κ.λπ.). Αντίθετα, στις εκφραστικές ανθρωποκτονίες, που τελούνται υπό συνθήκες έντονης συναισθηματικής φόρτισης, η λογική στάθμιση των συνεπειών συχνά υποχωρεί δραματικά.

Γι’ αυτό και η διεθνής βιβλιογραφία θεωρεί ότι η αυστηροποίηση των ποινών έχει σαφώς μικρότερη αποτρεπτική επίδραση στα εγκλήματα αυτού του τύπου απ’ ό,τι στα εργαλειακά εγκλήματα (Cornish & Clarke, The Reasoning Criminal, 1986, σ. 1-16· Paternoster, "How Much Do We Really Know About Criminal Deterrence?", Journal of Criminal Law and Criminology, 2010, σ. 765-824 · Brookman, Understanding Homicide, 2015, σ. 118-123).

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους