Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Τί ήταν το Ματωμένο Πάσχα του 1914; Τα γεγονότα του Απριλίου του 1914 έμειναν στην ιστορία ως το Μαύρο Πάσχα της Ανατολικής Θράκης.

Την 6η Απριλίου του 1914, Κυριακή του Πάσχα, οι Νεότουρκοι άρχισαν τα πρώτα πογκρόμ σε χωριά της Ανατολικής Θράκης που ανήκε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία (η Δυτική Θράκη είχε περάσει στην Βουλγαρία μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους). Συγκεκριμένα οι διωγμοί άρχισαν στις επαρχίες Aρκαδιουπόλεως και Bιζύης.

Είχε προηγηθεί η σφαγή του Οικονομείου τον Ιανουάριο του 1913 μερικά χιλιόμετρα έξω από την Κωνσταντινούπολη - το πρώτο καταγεγραμμένο πογκρόμ εναντίων Ελλήνων της Ανατολικής Θράκης του 20ου αιώνα. Το Μαύρο Πάσχα θεωρείται στην ιστοριογραφία η αρχή των μεθοδικών διώξεων του ελληνισμού της Ανατολικής Θράκης από τους Νεότουρκους που θα καταλήξει στον εκτοπισμό τους και την μετεγκατάσταση τους στην Ελλάδα το 1922.

Πρόκειται για οργανωμένο σχέδιο εκτουρκισμού της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας από τους Νεότουρκους (Τούρκους εθνικιστές) που αφορούσε τους χριστιανικούς πληθυσμούς στο σύνολό τους, μεταξύ των οποίων ήταν και οι Έλληνες της Ανατολικής Θράκης. Οι Χριστιανοί κάτοικοι της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας θεωρήθηκαν εμπόδιο στο σχέδιο εκτουρκισμού της.

Έτσι από το 1914 έως το 1918 περισσότεροι από 200.000 Ανατολικοθρακιώτες εξαναγκάστηκαν υπό καθεστώς τρόμου να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και να γίνουν πρόσφυγες.

Οι περισσότεροι κατέφυγαν στην Ελλάδα.

Υπήρξαν όμως και εκείνοι που αναχώρησαν για το εξωτερικό και έγιναν μετανάστες στις ΗΠΑ.

Άλλοι 96.000 οδηγήθηκαν σε τουρκικά τάγματα εργασίας.

Από αυτούς, με τη λήξη του Α’ Παγκοσμίου πολέμου το 1918, επέστρεψαν γύρω στους 50.000.

Δηλαδή ένας στους δύο δεν επέζησε τα τάγματα εργασίας, που στην πραγματικότητα ήταν τάγματα εξόντωσης.

Ανάμεσα στο 1914 και το 1918 οι δολοφονίες, τα πλιάτσικα, οι συστηματικοί βιασμοί και οι πυρπολήσεις και επιθέσεις σε χριστιανικά χωριά έγιναν καθημερινότητα για τους Χριστιανούς της Ανατολικής Θράκης. Οι Νεότουρκοι έδρασαν με βάση σχέδιο, που αποσκοπούσε στην συνολική λύση του "εθνολογικού προβλήματος της Θράκης". Με αυτό εννοούνταν, πως η Ανατολική Θράκη διέθετε μεγάλο αριθμό μη μουσουλμανικών πληθυσμών και η χριστιανική θρησκεία θεωρούνταν εμπόδιο στα σχέδια εκτουρκισμού της περιοχής.

Σύμφωνα με στοιχεία του Οικουμενικού Πατριαρχείου το 1914, ο ελληνορθόδοξος πληθυσμός της Ανατολικής Θράκης ανερχόταν σε περίπου 268.000 άτομα.

Σε αυτούς πρέπει να προστεθούν οι Αρμένιοι Χριστιανοί Ορθόδοξοι.

Σύμφωνα με οθωμανικές απογραφές οι Έλληνες της Ανατολικής Θράκης ήταν περίπου 260.000.

Συνολικά ο χριστιανικός πληθυσμός της Ανατολικής Θράκης, συμπεριλαμβανομένων των σλαβόφωνων, πρέπει να άγγιζε περίπου το 40% του συνόλου.

Ήταν συγκεντρωμένοι κυρίως στα παράλια, την χερσόνησο της Καλλίπολης και τα αστικά κέντρα, αποτελώντας σε πολλές από αυτές τις περιοχές την πλειοψηφία.

Το 1920 με την Συνθήκη των Σεβρών η Ανατολική Θράκη πέρασε για λίγο στην Ελλάδα.

Η συνθήκη δεν αναγνωρίστηκε όμως από τον Μουσταφά Κεμάλ.

Ο τελικός εκτοπισμός των ελληνορθόδοξων κατοίκων της Ανατολικής Θράκης ήρθε αμέσως μετά την Μικρασιατική Καταστροφή, όταν η ελληνική κυβέρνηση αποδέχτηκε την μετεγκατάσταση τους στην Ελλάδα και φρόντισε ο εκτοπισμός τους να γίνει οργανωμένα και με σχετική ηρεμία.

Όμως ούτε τότε έλειψαν οι βιαιότητες, οι κλοπές και τα πλιάτσικα.

Οι περισσότεροι Ανατολικοθρακιώτες πρόσφυγες εγκαταστάθηκαν στη Δυτική Θράκη και στην Μακεδονία.

Την δεκαετία του 1960 πολλοί από τους απογόνους τους έφυγαν μετανάστες στην Γερμανία. Η Βουλή των Ελλήνων καθιέρωσε την 6η Απριλίου ως Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας του Θρακικού Ελληνισμού μόλις το 2022.

Είχε προηγηθεί η καθιέρωση της 6η Απριλίου ως "Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας του Θρακικού Ελληνισμού" με απόφαση του 7ου Παγκόσμιου Συνεδρίου Θρακών στο Διδυμότειχο τον Ιούνιο του 2006.

Στην φωτογραφία Έλληνες της Ανατολικής Θράκης εγκαταλείπουν την πατρίδα τους με τον σιδηρόδρομο τον Οκτώβριο του 1922 με προορισμό την Ελλάδα. ✍ © Οι Έλληνες στην Ιστορία Πηγές: Matthias Bjørnlund: The 1914 Cleansing of Aegean Greeks as a Case of Violent Turkification, Journal of Genocide Research 10 (2008), σελ. 41– 58. Benny Morris και Dror Ze'evi: The Thirty-Year Genocide: Turkey's Destruction of Its Christian Minorities, 1894–1924 Μαύρη Βίβλος: Διωγμών και Μαρτυρίων του εν Τουρκία Ελληνισμού (1914–1918), έκδοση του Οικουμενικού Πατριαρχείου (1919). Βασιλική Τσακλόγλου: Ο Πρώτος Διωγμός των Ελλήνων στην Ανατολική Θράκη (1913–1918), ιδιωτική έκδοση, Θεσσαλονίκη 2010. Κωνσταντίνος Α. Βακαλόπουλος: Ιστορία του Βόρειου Ελληνισμού – ΘΡΑΚΗ, Εκδοτικός οίκος Αδελφών Κυριακίδη.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους