Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Υπό την απειλή καταιγίδας πήγαμε την Παρασκευή βράδυ στο Ηρώδειο – ήταν και για να αποχαιρετίσουμε τον χώρο, ο οποίος είναι πλέον φανερά πάρα πολύ κουρασμένος, πριν κλείσει για μία μεγάλη επισκευή.

Μία άλλη Λυσιστράτη σε λιμπρέτο, μουσική και σκηνοθεσία Σταμάτη Κραουνάκη και τίτλο «Λυσιστράτη, μια ξεκαρδιστική όπερα». Πήγαμε κατά τις 8.30, η είσοδος άνοιξε 8.40. Γιατί; Ο κόσμος έμπαινε μέχρι τις 9.15 και λίγο αργότερα – ενώ θα έπρεπε να τηρούνται αυστηρά τα ωράρια.

Ταξιθέτες, ταξιθέτριες: ευγενικοί.

Μαξιλαράκια καθαρά, καλά ταχτοποιημένα.

Πλήρες το θέατρο (π. 5.000 θεατές). Περιμέναμε.

Με την πρώτη σταγόνα, τεχνικοί και ηχολήπτες σκέπασαν τα μηχανήματα.

Μερικές σταγόνες. Ομπρέλες.

Η παράσταση άρχισε με καθυστέρηση (την συνηθισμένη πια, όχι λόγω βροχής). Η βροχή δυνάμωσε αλλά για λίγο.

Οι υπέρτιτλοι, ελληνικά και αγγλικά, δεν έπεφταν σε κάποια οθόνη ώστε να διαβάζονται, αλλά στις φαγωμένες πέτρες της σκηνής και μάλιστα σε ένα μόνο σημείο – ενώ συνήθως υπάρχουν σε δύο σημεία, για να είναι ευδιάκριτοι από όλο το κοίλο.

Αποτέλεσμα: δυσανάγνωστοι υπέρτιτλοι για ένα σημαντικό ποσοστό θεατών.

Απορούσαμε δε τι καταλάβαιναν οι τουρίστες – αλλά αυτό αφορά στο περιεχόμενο, για το οποίο δεν θα ήθελα να αναφερθώ καθόλου.

Εξάλλου, συμφωνήσαμε με την παρέα να μην μιλήσουμε για το περιεχόμενο, παρά μόνο έμμεσα.

Τι θα πει έμμεσα; Χίλιες φορές μνημονεύσαμε τον Σαββόπουλο και τους δικούς του «Αχαρνής». Ναι.

Πέρασε μισός αιώνας από τότε: 1976 – 2026.

Ιδιοφυής δουλειά.

Συγκλονιστική παρέμβαση στην αρχαία κληρονομιά με απίστευτη γνώση, σεβασμό, έμπνευση. Ο Σαββόπουλος με τους «Αχαρνής» προχώρησε τον Αριστοφάνη και τον έφερε στον ελληνικό εικοστό αιώνα.

Κάτι μοναδικό.

Δεν πρόδωσε το πνεύμα του αρχαίου.

Δεν παρασύρθηκε από ευκολίες.

Δεν εκμεταλλεύτηκε την αθυροστομία του αρχαίου για να δικαιολογήσει τη δική του.

Σάτιρα ναι.

Αλλά δεν χρησιμοποίησε τις γνωστές χυδαιότητες με τις οποίες χαχανίζει ο κόσμος.

Έκανε έναν Αριστοφάνη της εποχής μας – δηλαδή εκείνης της εποχής (1976). Για να μην αναφέρουμε τα νέα παιδιά, τους άγνωστους τραγουδιστές και μουσικούς, που ανέδειξε με εκείνο το καταπληκτικό εγχείρημα.

Και τους άνοιξε τον δρόμο.

Τους οδήγησε σε νέους δρόμους.

Και παντού παρούσα η Δόμνα Σαμίου (πολλά της χρωστάει ο ΔΣ). Ελάχιστα παραδείγματα, μετρημένα στα δάχτυλα, μπορεί να προσκομίσει κάποιος που να σταθούν δίπλα στους σαββοπούλειους «Αχαρνής» κι ας πέρασε μισός αιώνας.

Το σύννεφο τραβήχτηκε από το Ηρώδειο.

Ευχάριστη δροσιά, αλλά η παράσταση τράβηξε πάρα πολύ.

Χωρίς διάλειμμα. «Ευτυχώς» σχολίασε η Ειρήνη. «Της διπλανής κυρίας της άρεσε και γελούσε κάθε τόσο» είπε η Μαρίνα «αλλά εγώ κοιτούσα τα λιθάρια και τον ουρανό, για να καταπραΰνω τα νεύρα μου». «Πάνω από το 70% των θεατών είναι γυναίκες» παρατήρησε η Ειρήνη και κάναμε μία αρκετά μεγάλη συζήτηση σχετικά με το θέμα, μαζί με άλλους γύρω μας, καθώς περιμέναμε να αδειάσει κάπως το θέατρο για να κατέβουμε τα άβολα σκαλιά. «Χιούμορ μηδέν, αλλά χυδαιότητα για εύκολο γέλιο» σχολίασα. «Μα και ο Αριστοφάνης είναι χυδαίος» παρατήρησε μία κυρία στη μπροστινή σειρά! Πού να της εξηγείς τώρα; Πώς να της πεις ότι «Η φαλλική πομπή» δεν είναι χυδαία.

Ούτε στον Αριστοφάνη, ούτε στον Σαββόπουλο.

Πάντως και οι πέντε της παρέας συμφωνήσαμε ότι σε σχέση με αυτό που είδαμε απόψε, ο Σεφερλής είναι σαφώς πολύ πιο αυθεντικός, πραγματιστής και με μια κάπως εφηβική παλαιομοδίτικη αφέλεια του χοντροκομμένου πειράγματος και είναι, οπωσδήποτε, ταλαντούχος – το λέω γιατί πολλοί τον κατηγορούν για φτήνια και χυδαιότητα. «Στις όπερες στο Ηρώδειο χρησιμοποιούν μικρόφωνα οι τραγουδιστές;» ρώτησα τον Οδυσσέα. «Όχι από όσο ξέρω» απάντησε.

Η μικροφωνική εγκατάσταση σε έναν τέτοιο χώρο απαιτεί μεγάλο μαέστρο και πολλές πρόβες, αλλά οι πρόβες δεν μπορούν να γίνουν όπως πρέπει γιατί λείπει ο παράγοντας χιλιάδες θεατές.

Η λύση φαίνεται πως είναι: δυνατά τα μεγάφωνα και ας υπάρχει μία μικρή παραμόρφωση για κάποια μέρη του κοίλου. Ανεκτή; Όχι, θα πω τουλάχιστον εγώ.

Τσιρίδες άκουσα σε πάρα πολλά σημεία της μακράς παράστασης. Η Δήμητρα Γαλάνη καλή, αυτό δα έλειπε.

Αλλά θα ήταν καλύτερο για την ίδια να έλειπε.

Εμείς τα χαρήκαμε τα δυο τραγούδια που είπε συν το φινάλε, αλλά μας πονούσε πια η μέση μας, τα γόνατά μας, μια κλειστή ομπρέλα είχε καρφωθεί στην πλάτη της Ειρήνης.

Πού να στα λέω.

Ενδύματα και σκηνικά δεν άρεσαν σε κανέναν από τους πέντε.

Ούτως ή άλλως, από ό,τι φάνηκε το θέαμα δεν συγκίνησε το κοινό.

Δεν επικοινώνησαν τα μέλη του θιάσου μαζί μας.

Δεν υπήρχε επαφή, συγκίνηση, ταραχή.

Δεν μοιραστήκαμε τίποτα με τους συντελεστές.

Γέλιο λίγο.

Και χειροκρότημα στο τέλος χλιαρό και σύντομο. «Μια αρπαχτή στο Ηρώδειο» είπε η πολλή απαιτητική Μαρίνα.

Συμφωνήσαμε ότι είχαμε καιρό να ακούσουμε τους «Αχαρνής» του Σαββόπουλου και ότι μετά από το αποψινό Ηρώδειο πρέπει εξάπαντος να τρέξουμε να τους ξανακούσουμε.

Πάντως όλοι τους είχαμε λατρέψει και τους λατρεύουμε και θεωρούμε ότι είναι ογκόλιθος στην ελληνική γραμματολογία και μουσική παράδοση.

Ακόμα και η νεότερη της παρέας, η πολύ-πολύ νεότερη, είχε δεσμούς με εκείνους τους «Αχαρνής» κι ας γεννήθηκε 15 χρόνια μετά την πρώτη έκδοση του δίσκου.

Τώρα, σχεδόν όλοι οι συντελεστές στα θυμαράκια, που θάλεγε και ο Διονύσης.

Αλλά άφησαν ομορφιές και ευωδιές και απολαύσεις του νου, της καρδιάς και των αυτιών.

Ίσως να πουν κάποιοι ότι δεν είναι συγκρίσιμα αυτά τα δύο θεάματα κι ακούσματα.

Θα πω μόνον «Ευριπίδη, Ευριπιδάκη, μέσα είσαι;». Ας θυμηθούμε, λοιπόν, τα στοιχεία σχετικά με τους σαββοπούλειους «Αχαρνής» από τον Ιστότοπο του Διονύση Σαββόπουλο (και σύνδεση παρακάτω): Σημειώσεις για τον Δίσκο Καταπιάστηκα με τους Αχαρνής μετά από παραγγελία του Θεάτρου Τέχνης μεταφράζοντας με δική μου πρωτοβουλία όμως, ό,τι ήταν να μελοποιήσω, όχι από φιλοδοξία, αλλά δεν μπορώ να γράφω μουσική χωρίς να γράφω και τα λόγια, είναι η φύση της εργασίας μου.

Δεν ευτύχησε ν’ ανέβει στο Θέατρο.

Τον χειμώνα 76-77 παρουσίασα αυτή μου την μετάφραση και τη μουσική στην Πλάκα, με αλλαγμένη όμως την αρμονία και τα όργανα και με πρόσθετα αφηγηματικά μέρη και σχόλια, όλ’ αυτά μαζί με τα σκίτσα του Κυριτσόπουλου σαν ένα νούμερο για μπουάτ να πούμε.

Τώρα στην ηχογράφηση μάζεψα την αφήγηση, γιατί θάταν κουραστικό για δίσκο και μεγάλωσα την ορχήστρα με την βοήθεια του μουσικού Νίκου Κεχαγιά που εκτός από τις γενικές υποδείξεις και συμβουλές του μου ενορχήστρωσε το «πάντα προς ταξιδιώτες» και μου τετραφώνισε την χορωδία στο φινάλε του ΕΞΟΔΟΣ που πρώτα την είχα τρίφωνη κι’ εκεί.

Χρήσιμο να προσθέσω ότι στο ΚΗΡΥΚΕΣ χρησιμοποιώ κάτι πολύ απ’ τον δίσκο της Δόμνας Σαμίου «Ελληνικά κάλαντα». Ελπίζω να το δει ευχάριστα.

Δράττομαι της ευκαιρίας να στείλω τους χαιρετισμούς και τα ευχαριστώ μου όπου κι’ αν βρίσκεται στον αγαπητό μου καθηγητή του Ε΄ γυμνασίου αρρένων Θεσ/νίκης κύριο Βαφειάδη που έχω να τον ανταμώσω εδώ και δεκαπέντε χρόνια αφ’ ότου είμουν μαθητής του στο κλασσικό και μ’ έκανε καλόν στ’ Αρχαία.

Σ’ αυτόν, στον Μάνο Χατζιδάκι και στον Κάρολο Κουν αφιερώνω αυτόν τον δίσκο.

Στην γενέθλια γη των ονείρων τους. Δ.Σ., Σεπτέμβριος 1977 Υ.Γ. Θερμές ευχαριστίες στον Γιάνη Σμυρναίο.Οχι απλώς ηχογράφησε, αλλα έβαλε σε τάξη μια μουσική που πριν απο το μιξάζ ήταν να απελπίζεσαι. Δισκογραφική: Λύρα. Καλλιτέχνης: Διονύσης Σαββόπουλος. Στιχουργοί: Αριστοφάνης σε διασκευή Διονύση Σαββόπουλου. Μουσικοί: Νίκος Κεχαγιάς: Κοντραμπάσσο, Ανδρέας Τσεκούρας: Ακορντεόν, Γκάϊντα Θεολόγος Στρατηγός: Κιθάρα Γιώργος Μαγκλάρας: Βιολί Τάσος Διακογιώργης: Κρουστά, μαρίμπα Gay Holst: Τσέμπαλο. Διεύθυνση: Δ. Σαββόπουλος Ηχογράφηση: Γιάννης Σμυρναίος, Peter Mc Namee Εξώφυλλο: Αλέξης Κυριτσόπουλος. Εκτελεστές: Δ. Σαββόπουλος - Ν. Παπάζογλου - Β. Ξύδης - Η. Λιούγκος - Ν. Ζιώγαλας - Μ. Τανάγρη - Μ. Ρασούλης - Κ. Γεωργίου - Σ. Μπουλάς Εννέα μουσικά κομμάτια και τραγούδια: Πρόλογος, Πάροδος, Φαλλική πομπή, Σύγκρουση, Αγώνας, Παράβαση, Στάσιμο, Κήρυκες, Έξοδος. Σύνδεση με τους «Αχαρνής» στον αυθεντικό Ιστότοπο Διονύσης Σαββόπουλος https://savvopoulos.net/project/%CE%B1%CF%87%CE%B1%CF%81%CE%BD%CE%AE%CF%82/

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους