Original Post

Πλήρες Κείμενο:

#ΚακοπαιδικαΛημματα ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΒΟΥΛΗΣΗ (ουσιαστικό) Ορισμός Η γλυκύτατη, αξιολάτρευτη ψευδαίσθηση του δίποδου θηλαστικού ότι κρατάει σφιχτά το τιμόνι της ζωής του.

Στην πραγματικότητα, μοιάζει περισσότερο με ένα ζαλισμένο, χαρούμενο χάμστερ στο αμπάρι ενός τεράστιου κρουαζιερόπλοιου, που κουνάει ρυθμικά την ουρίτσα του και πιστεύει ακράδαντα ότι χάρη σε αυτό το κούνημα το καράβι αλλάζει πορεία! Ιστορική και Σημειολογική Αναδρομή (ή πώς ξεκίνησε το αστείο) Αν ψάξουμε από πού κρατάει η σκούφια της «ελεύθερης βούλησης», θα βρεθούμε σε κάτι σκοτεινά μεσαιωνικά μοναστήρια.

Εκεί, οι μοναχοί χρειάζονταν έναν κομψό τρόπο για να κάνουν τη γραφειοκρατική διαχείριση της ανθρώπινης ενοχής λίγο πιο εύπεπτη.

Ο πρώτος μύθος σχετικά με την ελεύθερη βούληση είναι, φυσικά, ότι υπάρχει.

Από εκεί και πέρα, οι σχολαστικοί θεολόγοι έγραψαν τόμους επί τόμων για να αποδείξουν ότι ο άνθρωπος είναι απόλυτα ελεύθερος να διαλέξει το «καλό». Υπήρχε μόνο μία μικροσκοπική προϋπόθεση: αυτό το «καλό» έπρεπε να ταυτίζεται 100% με ό,τι έλεγε ο Πάπας ή ο ντόπιος άρχοντας.

Είναι ακριβώς σαν να σου λέει η μαμά σου: «Αγάπη μου, είσαι απόλυτα ελεύθερος να φας ό,τι θέλεις για βραδινό, αρκεί να είναι ο αρακάς που μόλις έφτιαξα». Μια λαμπρή άσκηση υποταγής, μεταμφιεσμένη σε επιλογή. Η Μεγάλη Φάρσα Ας είμαστε ειλικρινείς, το όλο concept είναι ένα φανταστικό επικοινωνιακό τρικ για να φορτώνουν σε εσένα τον λογαριασμό χωρίς να το καταλαβαίνεις. • Η Κοσμική Συμφωνία: Σου λένε με ενθουσιασμό: «Ο Δημιουργός ξέρει ακριβώς τι θα κάνεις πριν καν το σκεφτείς, αλλά σου δίνει την απόλυτη ελευθερία να το διαλέξεις μόνος σου!». Και μετά προσθέτουν με πολύ ψιλά γράμματα: «Βέβαια, αν διαλέξεις τον λάθος δρόμο, θα καίγεσαι αιωνίως σε κάτι καζάνια με θειάφι, επειδή σε αγαπάμε πάρα πολύ». Μοιάζει λίγο με τον μαφιόζο της γειτονιάς: «Είσαι απολύτως ελεύθερος να μη μου δώσεις χαρτζιλίκι για προστασία, αλλά θα ήταν τόσο, μα τόσο κρίμα να πάρει φωτιά το μαγαζάκι σου από κάποιο... τυχαίο βραχυκύκλωμα». • Η Ανθρώπινη Ματαιοδοξία: Είμαστε το μόνο πλάσμα που μπορεί να είναι δεμένο χειροπόδαρα από τη βιολογία και τη μοίρα του, και παρόλα αυτά να καμαρώνει επειδή διάλεξε το χρώμα της κορδέλας στα δεσμά του.

Ο πλούσιος πιστεύει βαθιά ότι έβγαλε εκατομμύρια χάρη στην «ελεύθερη επιλογή» του να δουλέψει σκληρά (ξεχνώντας εντελώς ότι ο μπαμπάς του του άφησε τα μισά οικόπεδα της πόλης). Αντίστοιχα, ο φτωχός πείθεται ότι φταίνε αποκλειστικά οι δικές του «κακές επιλογές» – οπότε, αντί να γκρινιάζει ή να επαναστατεί, παίρνει μια βαθιά ανάσα, κάνει γιόγκα, πίνει ένα χαμομήλι και συνεχίζει το τρέξιμο στον τροχό του. Η Σύγχρονη Φιλοσοφία Όταν η επιστήμη και η νευροβιολογία άρχισαν να μας χαλάνε το πάρτι αποδεικνύοντας ότι είμαστε απλώς βιολογικά ρομποτάκια με ωραία αισθήματα, οι σύγχρονοι φιλόσοφοι πανικοβλήθηκαν και άρχισαν τις λεκτικές ακροβασίες. -Ο Ντάνιελ Ντένετ (και το κόλπο της πίτσας): Παραδέχεται ότι όλα είναι λίγο-πολύ προδιαγεγραμμένα, αλλά σου κλείνει το μάτι συνωμοτικά: «Δεν έχεις απόλυτη ελευθερία, έχεις όμως όση... χρειάζεται!». Είναι σαν να παραγγέλνεις πίτσα, να σου φέρνουν ένα βρεγμένο χαρτόνι, και να σου λένε: «Αν επαναπροσδιορίσουμε την πίτσα ως ένα επίπεδο, μουλιασμένο αντικείμενο, μόλις έφαγες μια υπέροχη Μαργαρίτα!». Ονομάζει την ελεύθερη βούληση «χρήσιμη παραίσθηση», έτσι, για να περνάμε καλά και να μην τσακωνόμαστε στα φανάρια. -Ο Σαμ Χάρις (και το spoiler του εγκεφάλου): Ο Χάρις είναι εκείνος ο φίλος που σου κάνει πάντα spoiler στις ταινίες.

Σου λέει ξεκάθαρα ότι δεν αποφασίζεις τίποτα απολύτως.

Ο εγκέφαλός σου έχει ήδη διαλέξει να φας εκείνο το παγωτό σοκολάτα και απλώς σε ενημερώνει με ένα εσωτερικό "push notification" δευτερόλεπτα μετά.

Το πιο αστείο; Ξοδεύει τη ζωή του γράφοντας βιβλία ελπίζοντας να μας πείσει... ενώ πιστεύει ότι είμαστε προγραμματισμένοι εκ των προτέρων να τον ακούσουμε ή να τον αγνοήσουμε.

Είναι κυριολεκτικά σαν να κάνεις φλογερό κήρυγμα σε μια τοστιέρα. -Ο Ζαν-Πολ Σαρτρ (Drama Queen): Ο Σαρτρ αποφάνθηκε με περίσσιο υπαρξιακό πόνο ότι «είμαστε καταδικασμένοι να είμαστε ελεύθεροι». Στο δικό του σύμπαν, δεν έχεις δικαιολογίες.

Αν βγεις έξω και σε πατήσει ένα διερχόμενο ποδήλατο, φταις εσύ που δεν επέλεξες ελεύθερα να γίνεις χελιδόνι να πετάξεις μακριά! Είναι η απόλυτη ελευθερία σερβιρισμένη με άρωμα παρισινού καφέ, ένα μαύρο ζιβάγκο και άπειρη, γοητευτική μελαγχολία. -Ο Σλαβόι Ζίζεκ (και το σούπερ μάρκετ των ψευδαισθήσεων): Για τον Ζίζεκ, το απόλυτο ανέκδοτο της εποχής μας είναι να νομίζεις ότι είσαι ελεύθερος απλώς και μόνο επειδή μπορείς να διαλέξεις ανάμεσα σε 45 διαφορετικά είδη δημητριακών.

Το σύστημα σου λέει όλο χαρά: «Μπορείς να γίνεις ό,τι θέλεις!», αρκεί βέβαια αυτό που θέλεις να χωράει τέλεια στο εταιρικό Excel.

Ελεύθερη βούληση πια είναι απλώς το ιερό σου δικαίωμα να επιλέγεις το αγαπημένο σου φίλτρο στο Instagram για να δείχνεις χαρούμενος! Τελικά, η Ελεύθερη Βούληση είναι ακριβώς σαν το δωρεάν Wi-Fi στα ξενοδοχεία.

Όλοι διαφημίζουν με καμάρι ότι υπάρχει, το βλέπεις τυπωμένο στο λαμπερό φυλλάδιο της ρεσεψιόν, προσπαθείς απεγνωσμένα να συνδεθείς όλο το βράδυ, και στο τέλος καταλήγεις να κοιτάς μια οθόνη που απλώς φορτώνει, συνειδητοποιώντας με ένα χαμόγελο ότι το ρούτερ μάλλον το ελέγχει κάποιος άλλος στο υπόγειο!

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους