10 ΙΟΥΝΙΟΥ>Με αφορμή την ΕΠΕΤΕΙΟ ΘΑΝΑΤΟΥ του ΜΕΞΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ στις 10 Ιουνίου το 323 π.χ. μία επισκόπηση της Κυρίαρχης παρουσίας του στη ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ μνήμη και παράδοση. Ο Μέγας Αλέξανδρος κατέλαβε...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Παρότι μεταξύ του θανάτου του το 323 π.Χ. και της συγκρότησης της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας μεσολάβησαν περισσότεροι από έξι αιώνες, η μνήμη του παρέμεινε ζωντανή τόσο στην επίσημη ιστοριογραφία όσο και στη λαϊκή παράδοση. Οι Βυζαντινοί τον θεωρούσαν μία από τις κορυφαίες μορφές της ελληνικής αρχαιότητας και συχνά τον αντιμετώπιζαν ως πρότυπο οικουμενικού μονάρχη.

Η εικόνα του Αλεξάνδρου στο Βυζάντιο διαμορφώθηκε μέσα από τρεις κυρίως παραδόσεις: την κλασική ελληνική ιστοριογραφία, το λεγόμενο Μυθιστόρημα του Αλεξάνδρου και τη χριστιανική εσχατολογική γραμματεία. Ο Αλέξανδρος στη Βυζαντινή ιστοριογραφία Οι μορφωμένοι Βυζαντινοί είχαν πρόσβαση σε μεγάλο μέρος της αρχαίας ιστορικής παράδοσης.

Έργα όπως η Ανάβασις Αλεξάνδρου, οι βιογραφίες του Πλούταρχος και άλλες ιστορικές αφηγήσεις συνέχισαν να αντιγράφονται και να μελετώνται στα βυζαντινά κέντρα γραμμάτων.

Οι χρονογράφοι αντιμετώπιζαν τον Αλέξανδρο ως κομβικό πρόσωπο της παγκόσμιας ιστορίας.

Η κατάλυση της Αχαιμενιδικής Αυτοκρατορίας θεωρούνταν γεγονός που άλλαξε τη μορφή της οικουμένης, ενώ η εξάπλωση της ελληνικής γλώσσας στην Ανατολή εκλαμβανόταν ως ένα από τα σημαντικότερα αποτελέσματα των κατακτήσεών του.

Στα βυζαντινά χρονικά ο Αλέξανδρος παρουσιάζεται συνήθως ως ιδιοφυής στρατηγός, ακαταμάχητος νικητής και ηγεμόνας εξαιρετικής ενεργητικότητας.

Παράλληλα, δεν απουσιάζουν οι ηθικές κρίσεις σχετικά με την υπερβολική φιλοδοξία του, στοιχείο που αντανακλά τη χριστιανική αντίληψη περί της ματαιότητας των εγκοσμίων κατορθωμάτων. Ο Αλέξανδρος ως φορέας της Ελληνικής κληρονομιάς Για τους Βυζαντινούς, οι οποίοι αυτοπροσδιορίζονταν ως Ρωμαίοι αλλά ήταν φορείς της ελληνικής παιδείας, ο Αλέξανδρος αποτελούσε έναν από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της αρχαίας ελληνικής παράδοσης.

Η διάδοση της ελληνικής γλώσσας στον ελληνιστικό κόσμο θεωρήθηκε γεγονός μεγάλης σημασίας. Η Κοινή Ελληνική, η οποία αναπτύχθηκε μετά τις κατακτήσεις του Αλεξάνδρου, αποτέλεσε τη γλώσσα της ελληνιστικής Ανατολής και αργότερα τη γλώσσα της Καινής Διαθήκης και των πρώτων χριστιανικών συγγραφέων.

Ως αποτέλεσμα, αρκετοί βυζαντινοί λόγιοι θεωρούσαν ότι οι κατακτήσεις του Αλεξάνδρου συνέβαλαν έμμεσα στη δημιουργία των συνθηκών μέσα στις οποίες διαδόθηκε ο Χριστιανισμός. Το Μυθιστόρημα του Αλεξάνδρου Η σημαντικότερη πηγή για τη λαϊκή εικόνα του Αλεξάνδρου στο Βυζάντιο υπήρξε το Μυθιστόρημα του Αλεξάνδρου.

Το έργο αυτό, που συντέθηκε κατά τους πρώτους μεταχριστιανικούς αιώνες και γνώρισε πολυάριθμες αναθεωρήσεις, δεν αποτελεί ιστορικό κείμενο αλλά λογοτεχνική σύνθεση.

Σε αυτό ο Αλέξανδρος εμφανίζεται ως εξερευνητής των άκρων της γης, συνομιλητής σοφών, κατακτητής μυθικών περιοχών και ήρωας που έρχεται αντιμέτωπος με παράδοξους λαούς και θαυμαστά όντα.

Η διάδοση του έργου υπήρξε εντυπωσιακή.

Μεταφράστηκε σε λατινικά, συριακά, αρμενικά, αραβικά, περσικά, γεωργιανά και σλαβικά, γεγονός που κατέστησε τον Αλέξανδρο μία από τις πλέον αναγνωρίσιμες μορφές του μεσαιωνικού κόσμου. Στο Βυζάντιο η δημοτικότητα του έργου υπήρξε τόσο μεγάλη ώστε σε πολλές περιπτώσεις η μυθική εικόνα του βασιλιά επισκίασε την ιστορική. Οι Πύλες του Αλεξάνδρου και η εσχατολογική παράδοση Ιδιαίτερη σημασία απέκτησε στο Βυζάντιο ο θρύλος των Πυλών του Αλεξάνδρου.

Σύμφωνα με τη σχετική παράδοση, ο Αλέξανδρος έκλεισε με σιδερένια τείχη ή με θαυματουργική επέμβαση ορισμένα βόρεια περάσματα στην Έρημο της Γεδρωσίας ή Γκόμπι, περιορίζοντας εκεί βάρβαρα έθνη τα οποία ταυτίστηκαν αργότερα με τους Γωγ και Μαγώγ της βιβλικής παράδοσης.

Η αφήγηση αυτή ενσωματώθηκε σε αποκαλυπτικά και προφητικά κείμενα της μέσης και ύστερης βυζαντινής περιόδου.

Σε πολλά από αυτά προβλεπόταν ότι κατά τους έσχατους χρόνους οι πύλες θα άνοιγαν και τα έθνη αυτά θα εισέβαλλαν στον κόσμο πριν από τη συντέλεια της ιστορίας.

Ο θρύλος αυτός συνδέθηκε με πραγματικές ιστορικές εμπειρίες των Βυζαντινών, όπως οι επιδρομές των Ούννων, των Αβάρων, των Πετσενέγων και αργότερα των Μογγόλων. Ο Αλέξανδρος στη Βυζαντινή τέχνη Η μορφή του Αλεξάνδρου εμφανίζεται συχνά στη βυζαντινή τέχνη, ιδιαίτερα σε χειρόγραφα, ανάγλυφα και διακοσμητικά έργα.

Η πιο χαρακτηριστική παράσταση είναι η λεγόμενη «Ανάληψη του Αλεξάνδρου», στην οποία ο βασιλιάς εικονίζεται να ανυψώνεται προς τον ουρανό με τη βοήθεια δύο γρυπών.

Το θέμα προέρχεται από το Μυθιστόρημα του Αλεξάνδρου και συμβολίζει την ανθρώπινη επιθυμία υπέρβασης των φυσικών ορίων.

Η παρουσία τέτοιων παραστάσεων σε εκκλησίες και μοναστήρια αποκαλύπτει τον βαθμό ενσωμάτωσης της μορφής του Αλεξάνδρου στη βυζαντινή πολιτισμική παράδοση. Ο Αλέξανδρος και η Βυζαντινή ιδεολογία της Βασιλείας Η βυζαντινή αντίληψη περί παγκόσμιας βασιλείας ευνόησε τη διατήρηση της μνήμης του Αλεξάνδρου.

Οι αυτοκράτορες της Κωνσταντινούπολης θεωρούσαν εαυτούς διαδόχους της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας και φορείς μιας οικουμενικής αποστολής.

Μέσα σε αυτό το ιδεολογικό πλαίσιο, ο Αλέξανδρος συχνά προβαλλόταν ως πρότυπο ηγεμόνα που είχε κατορθώσει να ενώσει μεγάλο μέρος του γνωστού κόσμου.

Αν και κανένας βυζαντινός αυτοκράτορας δεν μπορούσε να διεκδικήσει άμεση καταγωγή από αυτόν, η σύγκριση με τον Μακεδόνα κατακτητή αποτελούσε ισχυρό μέσο εγκωμιασμού.

Η βυζαντινή πρόσληψη του Μεγάλου Αλεξάνδρου υπήρξε πολυδιάστατη.

Ο ιστορικός βασιλιάς της Μακεδονίας μετατράπηκε ταυτόχρονα σε πρότυπο ηγεμόνα, ήρωα της λαϊκής φαντασίας, πρωταγωνιστή εσχατολογικών παραδόσεων και σύμβολο της ελληνικής πολιτισμικής κληρονομιάς.

Η επιβίωση της μορφής του για περισσότερο από μία χιλιετία μετά τον θάνατό του αποδεικνύει ότι ο Αλέξανδρος δεν ανήκε μόνο στην ιστορία της αρχαιότητας.

Στο βυζαντινό κόσμο αποτέλεσε μέρος μιας ζωντανής παράδοσης που συνέδεε την κλασική Ελλάδα, τον ελληνιστικό κόσμο και τη χριστιανική αυτοκρατορία της Κωνσταντινούπολης. πηγή: ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ-ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΚΑΙ ΜΕΤΑΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ-Dimitris Bach

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους