Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Οι χαιρετισμοί των ισχυρών αυτού του κόσμου διαθέτουν πάντοτε μια παράξενη ιδιότητα.

Σπανίως αφορούν μόνο χαιρετισμούς.

Έτσι και αυτή τη φορά. Ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων συναντά τον Έλληνα πρωθυπουργό, μεταφέρει τις θερμές ευχές του Ντόναλντ Τραμπ, γίνεται λόγος για τους Αγίους Τόπους, για την ασφάλεια των χριστιανών της Μέσης Ανατολής, για την προστασία των προσκυνημάτων και για τη διατήρηση του ιστορικού καθεστώτος.

Όλα απολύτως αναμενόμενα.

Τόσο αναμενόμενα, ώστε να γεννούν το ακριβώς αντίθετο ερώτημα: ποιο είναι το πραγματικό θέμα που δεν ανακοινώθηκε ακόμη; Η ιστορία του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων δεν είναι μόνο ιστορία πίστης.

Είναι και ιστορία ακινήτων, συμβολαίων, δικαστικών προσφυγών, αμφισβητήσεων κυριότητας, διεθνών πιέσεων και γεωπολιτικών διεκδικήσεων.

Κάθε αναφορά στην «προστασία των προσκυνημάτων» κρύβει συνήθως μια πολύ πιο πεζή αλλά και πολύ πιο κρίσιμη αγωνία: ποιος θα ελέγχει αύριο όσα σήμερα θεωρούνται αυτονόητα.

Το ερώτημα γίνεται ακόμη βαρύτερο αν αναλογιστεί κανείς ότι τα τελευταία χρόνια το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων βρίσκεται διαρκώς αντιμέτωπο με ζητήματα κυριότητας, δικαστικών διενέξεων, διεκδικήσεων γης, πιέσεων γύρω από ιστορικά ακίνητα και αμφισβητήσεων του ίδιου του status quo που συγκροτήθηκε μέσα από αιώνες ισορροπιών.

Καμία συνάντηση αυτού του επιπέδου δεν πραγματοποιείται σε πολιτικό κενό.

Και καμία αναφορά στην «προστασία» δεν είναι ποτέ τόσο αθώα όσο ακούγεται.

Και όμως, ακόμη βαθύτερα από το ιδιοκτησιακό ζήτημα, απλώνεται μια σιωπή για την οποία κανείς δεν φαίνεται πρόθυμος να μιλήσει.

Τα μοναστήρια των Αγίων Τόπων αδειάζουν.

Οι αδελφότητες γερνούν.

Οι νέες κουρές λιγοστεύουν.

Τα προσκυνήματα συντηρούνται αρχιτεκτονικά, αλλά αποψιλώνονται βιολογικά.

Ολόκληρος ο δημόσιος διάλογος περιστρέφεται γύρω από το ποιος κατέχει τα κλειδιά, ενώ ελάχιστοι αναρωτιούνται ποιος θα βρίσκεται εκεί σε είκοσι χρόνια για να ξεκλειδώσει την πόρτα.

Και κάπου εκεί εμφανίζεται ο Τραμπ σαν μια σχεδόν αλληγορική μορφή της εποχής.

Δεν είναι τυχαίο ότι το όνομά του αναδεικνύεται σε μια τέτοια συγκυρία. Ο Τραμπ εκπροσωπεί περισσότερο από κάθε άλλον τη μετατόπιση της πολιτικής από τη θεσμική διαχείριση στην προσωπική ισχύ, από τη διπλωματία των θεσμών στη διπλωματία των προσώπων.

Το μήνυμα που εκπέμπεται δεν είναι μόνο διπλωματικό.

Είναι συμβολικό. Οι Άγιοι Τόποι παύουν σταδιακά να αντιμετωπίζονται αποκλειστικά ως χώρος πίστης και μετατρέπονται ολοένα περισσότερο σε πεδίο διεθνούς επιρροής. Η Εκκλησία γεννήθηκε χωρίς περιουσία και χωρίς προστάτες.

Σήμερα συζητά για την προστασία μιας τεράστιας περιουσίας από τους ισχυρότερους προστάτες του πλανήτη.

Η πρώτη Εκκλησία δεν διέθετε ούτε τίτλους κυριότητας ούτε κρατικές εγγυήσεις.

Διέθετε πρόσωπα.

Η σημερινή αγωνία μοιάζει συχνά αντίστροφη: να μη χαθούν οι τίτλοι, ακόμη κι όταν λιγοστεύουν τα πρόσωπα.

Κανείς βέβαια δεν μπορεί να αγνοήσει την πραγματικότητα. Οι Άγιοι Τόποι αντιμετωπίζουν πιέσεις.

Το καθεστώς τους δοκιμάζεται κατά καιρούς.

Οι χριστιανικές κοινότητες συρρικνώνονται.

Όλα αυτά είναι αληθινά.

Αλλά εξίσου αληθινό είναι και κάτι ακόμη πιο ανησυχητικό.

Καμία δικαστική νίκη δεν γεννά μοναχούς.

Καμία διπλωματική παρέμβαση δεν δημιουργεί αδελφότητες.

Καμία υπερδύναμη δεν μπορεί να εμφυσήσει εκκλησιαστική ζωή σε τόπους που αδειάζουν από κλήση, από αφιέρωση και από θυσία.

Ποιος όμως ακριβώς βιάζεται να «προστατεύσει» τους Αγίους Τόπους και από ποιον; Γιατί στη μακραίωνη ιστορία της Ανατολής η προστασία υπήρξε πολλές φορές το πιο ευγενικό όνομα της επιτήρησης, της επιρροής και της παρέμβασης.

Όποιος προστατεύει, αργά ή γρήγορα ζητά και λόγο.

Όποιος εγγυάται, αργά ή γρήγορα διεκδικεί και ρόλο.

Και όταν το όνομα του Τραμπ περνά μέσα από τα πατριαρχικά χείλη προς το Μέγαρο Μαξίμου, το θρησκευτικό παύει να είναι απλώς θρησκευτικό.

Γίνεται γεωπολιτικό σύμβολο.

Γίνεται μήνυμα.

Γίνεται υπόμνηση ότι πίσω από τα προσκυνήματα κινούνται πλέον δυνάμεις πολύ μεγαλύτερες από τα ίδια τα προσκυνήματα.

Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν ο Τραμπ επιθυμεί να επισκεφθεί την Ελλάδα.

Το ερώτημα είναι τι ακριβώς συμβαίνει στην περιοχή των Αγίων Τόπων, τι ακριβώς συζητείται πίσω από τις κλειστές πόρτες και ποια νέα ισορροπία επιχειρείται να διαμορφωθεί, ώστε ένας Πατριάρχης να μετατρέπεται, έστω και άθελά του, σε φορέα ενός τόσο συγκεκριμένου πολιτικού μηνύματος.

Γιατί η Ιστορία γνωρίζει πολλούς τρόπους απώλειας.

Ο πιο θορυβώδης είναι η κατάκτηση.

Ο πιο αποτελεσματικός είναι η μεταβίβαση.

Ο πιο ύπουλος είναι η επιτήρηση.

Αλλά ο πιο τραγικός παραμένει άλλος.

Να διασώζονται οι πέτρες, να προστατεύονται οι τίτλοι, να πολλαπλασιάζονται οι διεθνείς εγγυήσεις, να φωτογραφίζονται οι ισχυροί μπροστά στα Ιερά Προσκυνήματα και, την ίδια στιγμή, να λιγοστεύουν αθόρυβα εκείνοι για τους οποίους τα Προσκυνήματα οικοδομήθηκαν εξαρχής.

Τότε δεν χάνεται απλώς μια περιουσία.

Τότε χάνεται το ίδιο το εκκλησιαστικό σώμα που της έδινε νόημα.

Και καμία υπερδύναμη, όσο ισχυρή κι αν είναι, δεν κατάφερε ποτέ να αναστήσει μια έρημη αδελφότητα. Μόνο να εγγυηθεί την ιδιοκτησία του κενού.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους