Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Γιατί η Δημοκρατία μπορεί να γίνει Τυραννία (Η πιο ανησυχητική πολιτική προειδοποίηση του Πλάτωνα) Περισσότερα από δύο χιλιάδες χρόνια πριν, ο Έλληνας φιλόσοφος Πλάτωνας έγραψε κάτι που εξακολουθεί να αναστατώνει τους αναγνώστες σήμερα.

Στο διάσημο έργο του «Πολιτεία», υποστήριξε ότι το πολιτικό σύστημα που οι περισσότεροι άνθρωποι γιορτάζουν —η δημοκρατία— μπορεί να περιέχει τους σπόρους της ίδιας του της καταστροφής.

Για να κατανοήσουμε αυτή την ιδέα, πρέπει να εξετάσουμε πώς πίστευε ο Πλάτωνας ότι οι κοινωνίες αλλάζουν με την πάροδο του χρόνου.

Στην «Πολιτεία», περιγράφει έναν κύκλο κυβερνήσεων: • Πρώτα έρχεται η αριστοκρατία, όπου οι πιο σοφοί και ενάρετοι κυβερνούν την κοινωνία. • Όμως, με την πάροδο του χρόνου, η αρετή εξασθενεί.

Και η φιλοδοξία αυξάνεται. • Αυτό οδηγεί στην ολιγαρχία, όπου οι πλούσιοι αρχίζουν να κυριαρχούν στην πολιτική εξουσία. • Καθώς η ανισότητα αυξάνεται, η δυσαρέσκεια μεγαλώνει μεταξύ των φτωχών. • Τελικά, οι φτωχοί επαναστατούν. • Από αυτή την εξέγερση προκύπτει η δημοκρατία.

Στην αρχή, η δημοκρατία μοιάζει με ελευθερία.

Οι άνθρωποι μπορούν να μιλούν ανοιχτά.

Και όλοι μπορούν να συμμετέχουν στην πολιτική.

Η προσωπική ελευθερία γίνεται η υψηλότερη αξία στην κοινωνία.

Όμως ο Πλάτωνας πίστευε ότι κάτι επικίνδυνο αρχίζει να συμβαίνει όταν η ελευθερία γίνεται απεριόριστη: Όταν κάθε άποψη αντιμετωπίζεται ως εξίσου σοφή.

Όταν η πειθαρχία εξαφανίζεται.

Και όταν η εξουσία απορρίπτεται.

Η κοινωνία αρχίζει σιγά-σιγά να χάνει την αίσθηση της τάξης. Ο Πλάτωνας περιγράφει τις δημοκρατικές κοινωνίες ως μέρη όπου η απόλυτη ελευθερία γίνεται εμμονή: • Οι μαθητές σταματούν να σέβονται τους δασκάλους. • Τα παιδιά σταματούν να υπακούουν στους γονείς. • Οι πολίτες σταματούν να σέβονται τους νόμους. • Ακόμα και οι ηγέτες φοβούνται να επιβάλουν πειθαρχία, γιατί φοβούνται μήπως χαρακτηριστούν τυραννικοί.

Σε αυτό το σημείο, η κοινωνία αρχίζει να διολισθαίνει στο χάος.

Και όταν το χάος εξαπλώνεται, οι άνθρωποι αρχίζουν να λαχταρούν κάποιον που μπορεί να αποκαταστήσει την τάξη.

Εκεί εμφανίζεται ο κίνδυνος: ένας ισχυρός ηγέτης αναδύεται.

Υπόσχεται προστασία.

Υπόσχεται να τιμωρήσει τους εχθρούς.

Υπόσχεται σταθερότητα.

Στην αρχή παρουσιάζεται ως υπερασπιστής του λαού.

Αλλά σιγά-σιγά συγκεντρώνει όλο και περισσότερη εξουσία.

Οι επικριτές φιμώνονται.

Οι αντίπαλοι εξαφανίζονται.

Και ο φόβος αντικαθιστά την ελευθερία.

Έτσι, η δημοκρατία που κάποτε γιόρταζε την ελευθερία, μεταμορφώνεται σε αυτό ακριβώς που φοβόταν περισσότερο: στην τυραννία.

Η προειδοποίηση του Πλάτωνα δεν αφορούσε απλώς την πολιτική, αλλά την ανθρώπινη φύση.

Πίστευε ότι όταν οι κοινωνίες εκτιμούν την ελευθερία χωρίς σοφία, πειθαρχία και λογική, διακινδυνεύουν να δημιουργήσουν τις συνθήκες για τη δική τους κατάρρευση.

Ίσως γι’ αυτό η προειδοποίησή του εξακολουθεί να φαίνεται περίεργα επίκαιρη σήμερα.

Επειδή το ερώτημα που έθεσε πριν από περισσότερα από δύο χιλιάδες χρόνια εξακολουθεί να αντηχεί: Μπορεί η υπερβολική ελευθερία να καταστρέψει την ίδια την ελευθερία;

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους