Ο Βριάρεως (ή Αιγαίων), οι Ηράκλειες Στήλες του Γιβραλτάρ, το Αιγαίο πέλαγος και η διασύνδεση τους με τη Χαλκίδα Κατά μία πηγή «ο Αριστοτέλης ισχυριζόταν πως τις νυν αποκαλούμενες Ηράκλειες Στήλες...

Πλήρες Κείμενο:

Ο Βριάρεως (ή Αιγαίων), οι Ηράκλειες Στήλες του Γιβραλτάρ, το Αιγαίο πέλαγος και η διασύνδεση τους με τη Χαλκίδα Κατά μία πηγή «ο Αριστοτέλης ισχυριζόταν πως τις νυν αποκαλούμενες Ηράκλειες Στήλες, πριν αποκληθούν έτσι, τις έλεγαν Στήλες του Βριάρεω: Αλλά μετά ο Ηρακλής καθάρισε τη γη και τη θάλασσα και αναμφίβολα ευεργέτης έγινε των ανθρώπων.

Έτσι τίμησαν αυτόν και ξεχνώντας τη μνήμη του Βριάρεω τις είπαν Ηράκλειες». Ποιος ήταν όμως ο Βριάρεως και πώς συνδέεται αυτή η τοπωνυμική αναφορά με τα ταξίδια των Χαλκιδέων-Ευβοιωτών ως το «τέλος του κόσμου» τους στις ακτές του Ατλαντικού, όπως αυτά επιβεβαιώνονται από τις αρχαιολογικές ανακαλύψεις; Οι πρώτοι που μας συστήνουν αυτό το όνομα είναι ο Όμηρος και ο Ησίοδος, κάτι που επιβεβαιώνει την παλαιότητα της ιστορίας του Βριάρεω.

Πού βρίσκονταν όμως οι Στήλες του Βριάρεω/Ηρακλή κατά τον 8ο αι. π.Χ., την εποχή που κορυφώθηκε δηλαδή ο χαλκιδικός αποικισμός, ή και προηγούμενα; Στο Στενό του Γιβραλτάρ, όπως γνωρίζουμε σήμερα, ή κάπου πιο κοντά στην Ελλάδα; Σε μία αναφορά, που περιγράφει μια παλαιότερη της εποχής της κατάσταση, διαβάζουμε: «Ο Δικαίαρχος, ο Ερατοσθένης, ο Πολύβιος και οι περισσότεροι Έλληνες αποφαίνονται πως περί τον πορθμό βρίσκονταν οι Στήλες.

Οι δε Ίβηρες και οι Λίβυοι υποστηρίζουν πως είναι στα Γάδειρα, ισχυριζόμενοι πως δεν υπάρχει τίποτα που να μοιάζει με Στήλες κοντά στο στενό.

Συνήθεια παλιά υπήρχε να τίθενται τέτοια όρια, με τον ίδιο ακριβώς τρόπο που οι Ρήγιοι είχαν τοποθετήσει Στήλη παρά τον πορθμό , που ήταν στην πραγματικότητα ένας πύργος και του Πέλωρου ο λεγόμενος πύργος, ήταν απέναντι απ’ αυτήν τη στήλη». Όμως, άλλη πηγή αντικρούει τα προηγούμενα: «ο Γηρυόνης ζούσε στο νησί που οι Έλληνες το λένε Ερύθεια, εκεί κατά τα Γάδειρα, που είναι έξω από τις Ηράκλειες Στήλες, στην ακρογιαλιά του Ωκεανού.

Και λένε βέβαια μερικοί για τον Ωκεανό πως, ξεκινώντας αποκεί που ανατέλλει ο ήλιος, κυλά το ρέμα του γύρω απ΄ ολόκληρη τη γη —αυτά όμως είναι μόνο λόγια γιατί κανείς τους δε δίνει πραγματικές αποδείξεις». Μία εξήγηση στα προηγούμενα αντιφατικά είναι η ακόλουθη: η περιορισμένη γνώση του κόσμου επί εποχής αποικισμών ήθελε τη γεωγραφική περιοχή της «άκρης της γης», όπως και τις Στήλες του Βριάρεω/Ηρακλή, πιο κοντά στην Ελλάδα.

Τους δε σχετικούς μύθους δημιούργησαν Χαλκιδέοι, θέλοντας να δοξάσουν τα επιτεύγματά τους, καθώς αυτοί κυριάρχησαν σε αυτά τα μέρη.

Μετά την ίδρυση των αποικιών στη Δύση, όταν η γνώση του κόσμου διευρύνθηκε και —το κυριότερο— εδραιώθηκε, οι Στήλες οριοθετήθηκαν πιο μακριά: στο Γιβραλτάρ.

Απόσπασμα από το βιβλίο μου «Οι άγνωστοι πρωτοπόροι της Μεσογείου», σελ. 60-61 (3η έκδ., Square Books, 2024). Βιβλιογραφία διαθέσιμη στο βιβλίο.

Για παραγγελίες καλέστε το 6979217154 ή μέσω Messenger. Εικόνα: Η θεά Θέτιδα καλεί τον Αιγαίωνα στον Όλυμπο, για να προστατεύσει τον Δία κατά την εξέγερση των υπόλοιπων Ολύμπιων εναντίον του.

Διαβάστε τον σχετικό μύθο στα βιβλία «Οι άγνωστοι πρωτοπόροι της Μεσογείου» και «Μύθοι που ταξίδεψαν στη Μεσόγειο».

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους