Προς: Directorate-General for Agriculture and Rural Development (DG AGRI) European Commission Θέμα: Επείγουσα ενημέρωση και αίτημα αξιολόγησης σχετικά με τη λειτουργία του Ελληνικού Οργανισμού...

Πλήρες Κείμενο:

Προς: Directorate-General for Agriculture and Rural Development (DG AGRI) European Commission Θέμα: Επείγουσα ενημέρωση και αίτημα αξιολόγησης σχετικά με τη λειτουργία του Ελληνικού Οργανισμού Πληρωμών της ΚΑΠ, τις σοβαρές καθυστερήσεις πληρωμών και ενδεχόμενες παραβιάσεις του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2116 Αξιότιμες κυρίες και κύριοι, Ως Πρόεδρος του Αγροτικού και Κτηνοτροφικού Κόμματος Ελλάδας (ΑΚΚΕΛ), επιθυμώ να θέσω υπόψη σας μια ιδιαίτερα σοβαρή κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στην Ελλάδα αναφορικά με τη λειτουργία του Οργανισμού Πληρωμών της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ), μετά τις πρόσφατες θεσμικές μεταβολές στη διοικητική του υπαγωγή στην ΑΑΔΕ, καθώς και τις σημαντικές δυσλειτουργίες που παρατηρούνται στην εφαρμογή και καταβολή των ενισχύσεων της ΚΑΠ.

Τα γεγονότα που παρατίθενται κατωτέρω εγείρουν σοβαρά ερωτήματα ως προς τη συμμόρφωση της Ελληνικής Δημοκρατίας με τις διατάξεις του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2116 και ειδικότερα με τα άρθρα 7, 9, 12, 31, 32 και 59, τα οποία αφορούν την πιστοποίηση και εποπτεία των οργανισμών πληρωμών, τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση, την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των δικαιούχων.

Μεταφορά του ΟΠΕΚΕΠΕ στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ) Η Ελληνική Κυβέρνηση προχώρησε στη μεταφορά του ΟΠΕΚΕΠΕ, του διαπιστευμένου Οργανισμού Πληρωμών της ΚΑΠ, στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), η οποία αποτελεί πρωτίστως φορολογική και εισπρακτική αρχή.

Κατά την άποψή μας, προκύπτουν σοβαρά ερωτήματα σχετικά με: • τη συμβατότητα της μεταβολής αυτής με το άρθρο 7 του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2116, • τη διατήρηση των προϋποθέσεων διαπίστευσης και πιστοποίησης του οργανισμού πληρωμών, • την επάρκεια της διοικητικής και επιχειρησιακής ικανότητας για τη διαχείριση των πόρων της ΚΑΠ, • τη συνέχιση της ουσιαστικής εποπτείας από τις αρμόδιες γεωργικές αρχές.

Η εξέλιξη αυτή φαίνεται να αποτελεί μοναδική περίπτωση εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς η διαχείριση των άμεσων ενισχύσεων και των λοιπών πληρωμών της ΚΑΠ αποσυνδέεται πλέον από το καθ’ ύλην αρμόδιο Υπουργείο Γεωργίας.

Σοβαρές καθυστερήσεις στις πληρωμές της ΚΑΠ Μετά την έναρξη εφαρμογής της νέας διοικητικής δομής, καταγράφονται εκτεταμένες καθυστερήσεις στην καταβολή ενισχύσεων και πληρωμών της ΚΑΠ.

Σύμφωνα με πληροφορίες που λαμβάνουμε από δικαιούχους, επαγγελματικές οργανώσεις και φορείς του αγροτικού τομέα: • σημαντικός αριθμός πληρωμών που έπρεπε να έχει ολοκληρωθεί παραμένει σε εκκρεμότητα, • χιλιάδες δικαιούχοι εξακολουθούν να είναι απλήρωτοι, • οι καθυστερήσεις εμφανίζουν πλέον συστημικό χαρακτήρα, • η έλλειψη ρευστότητας προκαλεί σοβαρή οικονομική ασφυξία σε γεωργικές και κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις.

Η κατάσταση αυτή επηρεάζει άμεσα τη βιωσιμότητα του πρωτογενούς τομέα και δημιουργεί εύλογες ανησυχίες ως προς τη συμμόρφωση με τις αρχές της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης και του αποτελεσματικού ελέγχου που προβλέπονται στα άρθρα 9 και 59 του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2116.

Επιπλέον, οι επίμονες και συστημικές καθυστερήσεις στην εκτέλεση των πληρωμών της ΚΑΠ δημιουργούν σοβαρές ανησυχίες όχι μόνο ως προς τη συμμόρφωση με τα άρθρα 7, 9 και 59 του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2116, αλλά και ως προς την τήρηση των ενωσιακών κανόνων δημοσιονομικής εκτέλεσης και απορρόφησης των πόρων της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής.

Η παρατεταμένη αδυναμία ολοκλήρωσης των πληρωμών ενδέχεται να δημιουργήσει κίνδυνο δημοσιονομικών διορθώσεων, απώλειας ή αποδέσμευσης ενωσιακών πόρων στο πλαίσιο των εφαρμοζόμενων κανόνων εκτέλεσης του προϋπολογισμού της Ένωσης (κανόνες Ν+), εφόσον δεν επιτυγχάνονται οι προβλεπόμενοι στόχοι υλοποίησης και δαπανών.

Μια τέτοια εξέλιξη δεν θα επηρέαζε μόνο τους Έλληνες αγρότες και κτηνοτρόφους, αλλά θα δημιουργούσε και ζήτημα προστασίας των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα οποία τα κράτη μέλη υποχρεούνται να διαφυλάσσουν σύμφωνα με το άρθρο 59 του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2116.

Συστημική μη αναγνώριση περιπτώσεων ανωτέρας βίας σε κτηνοτρόφους που επλήγησαν από υποχρεωτικές θανατώσεις ζώων λόγω ζωονόσων Ιδιαίτερα σοβαρή είναι η κατάσταση που αντιμετωπίζουν οι κτηνοτρόφοι των οποίων το ζωικό κεφάλαιο θανατώθηκε υποχρεωτικά κατόπιν αποφάσεων των αρμόδιων κτηνιατρικών αρχών στο πλαίσιο των μέτρων εκρίζωσης της πανώλης των μικρών μηρυκαστικών και της ευλογιάς των προβάτων και αιγών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία και τις αναφορές που έχουν περιέλθει σε γνώση μας, το πρόβλημα δεν αφορά μεμονωμένες περιπτώσεις αλλά το σύνολο των κτηνοτρόφων που υπέστησαν υποχρεωτικές θανατώσεις ζώων στο πλαίσιο των ανωτέρω μέτρων.

Παρά το γεγονός ότι οι απώλειες αυτές προκλήθηκαν αποκλειστικά λόγω υποχρεωτικών διοικητικών μέτρων που επέβαλε το ίδιο το κράτος για λόγους προστασίας της δημόσιας υγείας και της ζωικής παραγωγής, οι πληττόμενοι κτηνοτρόφοι δεν φαίνεται να αναγνωρίζονται ως περιπτώσεις ανωτέρας βίας ή εξαιρετικών περιστάσεων κατά την έννοια του άρθρου 31 του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2116.

Οι κτηνοτρόφοι των οποίων τα κοπάδια θανατώθηκαν κατά τη διάρκεια του 2024 δεν έλαβαν τις ενισχύσεις που αντιστοιχούν στο έτος ενίσχυσης 2025, παρά το γεγονός ότι η απώλεια του ζωικού τους κεφαλαίου δεν προήλθε από δική τους ενέργεια ή αμέλεια αλλά από υποχρεωτική εφαρμογή κρατικών αποφάσεων εκρίζωσης των ζωονόσων.

Παράλληλα, οι κτηνοτρόφοι των οποίων τα κοπάδια θανατώθηκαν κατά τη διάρκεια του 2025 δεν έλαβαν τη συνδεδεμένη εισοδηματική στήριξη στον τομέα του γάλακτος, ακόμη και σε περιπτώσεις όπου είχαν ήδη καλύψει τις απαιτούμενες προϋποθέσεις παραγωγής πριν από την υποχρεωτική θανάτωση του ζωικού τους κεφαλαίου.

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που διαθέτουμε, η νέα διοικητική δομή που έχει αναλάβει τη διαχείριση των πληρωμών δεν διαθέτει επαρκή λειτουργική διασύνδεση με τις αρμόδιες κτηνιατρικές υπηρεσίες από τις οποίες προκύπτουν τα επίσημα δεδομένα των αναγκαστικών θανατώσεων ζώων.

Ως αποτέλεσμα, οι υποχρεωτικές θανατώσεις που καταγράφονται επισήμως από τις κτηνιατρικές αρχές δεν αποτυπώνονται ορθά στα συστήματα διαχείρισης των ενισχύσεων και οι πληγέντες παραγωγοί εμφανίζονται ως κάτοχοι μειωμένου ή μηδενικού ζωικού κεφαλαίου, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη ότι η απώλεια αυτή οφείλεται σε υποχρεωτικά μέτρα που επέβαλε το ίδιο το κράτος.

Η κατάσταση αυτή δημιουργεί ένα ιδιαίτερα σοβαρό θεσμικό και διοικητικό παράδοξο: το ίδιο το κράτος, μέσω των αρμόδιων κτηνιατρικών αρχών, διέταξε και επέβαλε την υποχρεωτική θανάτωση των ζώων για λόγους προστασίας της δημόσιας και ζωικής υγείας, ενώ στη συνέχεια οι ίδιοι παραγωγοί εμφανίζονται στα συστήματα πληρωμών ως μη διαθέτοντες το απαιτούμενο ζωικό κεφάλαιο και, κατά συνέπεια, αποκλείονται από ενισχύσεις και δικαιώματα που διαφορετικά θα δικαιούνταν.

Το αποτέλεσμα είναι ότι οι κτηνοτρόφοι υφίστανται ταυτόχρονα απώλεια παραγωγικού κεφαλαίου, απώλεια εισοδήματος, απώλεια ενισχύσεων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, κίνδυνο οριστικής απώλειας των δικαιωμάτων ενίσχυσης.

Η κατάσταση αυτή αποκτά ακόμη πιο επείγοντα χαρακτήρα λόγω του γεγονότος ότι η παρατεταμένη αδυναμία ενεργοποίησης των δικαιωμάτων ενίσχυσης ενδέχεται να οδηγήσει σε οριστική απώλεια δικαιωμάτων βασικής εισοδηματικής στήριξης για ορισμένους παραγωγούς, εφόσον συμπληρωθούν οι προβλεπόμενες περίοδοι μη ενεργοποίησης των δικαιωμάτων.

Εφόσον επιβεβαιωθούν τα ανωτέρω, πρόκειται όχι για μεμονωμένα διοικητικά σφάλματα αλλά για συστημική αποτυχία αναγνώρισης περιστάσεων ανωτέρας βίας, με σοβαρές οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες για τους πληγέντες παραγωγούς και τις τοπικές αγροτικές κοινωνίες.

Αναφορές για κατασχέσεις ή συμψηφισμούς ενισχύσεων και αποζημιώσεων Το ΑΚΚΕΛ έχει δεχθεί αναφορές σύμφωνα με τις οποίες ενισχύσεις της ΚΑΠ, αποζημιώσεις λόγω ζωονόσων και λοιπές πληρωμές εισοδηματικής στήριξης φέρονται να υπόκεινται σε διαδικασίες συμψηφισμού ή αναγκαστικής είσπραξης.

Δεδομένης της ιδιαίτερης προστασίας που παρέχει το ενωσιακό δίκαιο στις αγροτικές ενισχύσεις, παρακαλούμε να εξεταστεί κατά πόσον οι πρακτικές αυτές συνάδουν με το άρθρο 32 του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2116 και τη σχετική νομολογία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ζητήματα διοικητικής ευθύνης και εποπτείας Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί επίσης το γεγονός ότι σε επίσημες κοινοβουλευτικές απαντήσεις έχει διατυπωθεί η θέση ότι ζητήματα πληρωμών δεν εμπίπτουν στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Η θέση αυτή δημιουργεί εύλογα ερωτήματα ως προς την αλυσίδα ευθύνης, την αποτελεσματικότητα της διοικητικής εποπτείας, το πλαίσιο λογοδοσίας και τη δυνατότητα των δικαιούχων να αναζητούν αποτελεσματική διοικητική προστασία.

Αίτημα προς τη DG AGRI Να διευκρινιστεί εάν οι υποχρεωτικές θανατώσεις ζώων που επιβάλλονται από τις αρμόδιες κτηνιατρικές αρχές στο πλαίσιο μέτρων εκρίζωσης επιζωοτιών συνιστούν περίπτωση ανωτέρας βίας ή εξαιρετικών περιστάσεων για τους σκοπούς των άμεσων ενισχύσεων, των συνδεδεμένων ενισχύσεων και της διατήρησης των δικαιωμάτων ενίσχυσης των πληγέντων παραγωγών, καθώς και εάν η απώλεια των εν λόγω δικαιωμάτων λόγω κρατικά επιβαλλόμενων θανατώσεων είναι συμβατή με το ενωσιακό δίκαιο και τους στόχους της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Με εκτίμηση, Ευάγγελος (Βάκης) Τσιομπανίδης Πρόεδρος ΑΚΚΕΛ – Αγροτικό και Κτηνοτροφικό Κόμμα Ελλάδας

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους