Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Προ ολίγου, σε μία ομάδα περί Γλώσσας, πήρε το μάτι μου μία ανάρτηση για τους νεόκοπους γλωσσικούς τύπους “τα φοιτητά, τα μαθητά” κ.ο.κ. Όντως, με αυτούς τους νεολογισμούς, τείνει τώρα τελευταία η γλώσσα μας να γίνεται συμπεριληπτική (ή ουδέτερη), προκειμένου να συμπεριλαμβάνει και άτομα που δεν αυτοπροσδιορίζονται ως θηλυκά ή αρσενικά, καθώς και να αποφεύγει την κυριαρχία του αρσενικού γένους όταν γίνεται αναφορά σε μια ομάδα ανθρώπων.

Η χρήση καταλήξεων σε -α γεννήθηκε κυρίως μέσα από ακτιβιστικούς, φεμινιστικούς και ΛΟΑΤΚΙ+ κύκλους τα τελευταία χρόνια.

Το ζήτημα είναι τεράστιο και απασχολεί έντονα τους γλωσσολόγους.

Αν το δούμε ψύχραιμα, δομικά και ιστορικά, το γραμματικό γένος είναι βαθιά ριζωμένο στη δομή της ελληνικής γλώσσας (σε αντίθεση με τα αγγλικά, όπου το they/them ήταν εξαρχής συμπεριληπτικό.

Σε εμάς η χρήση του ουδετέρου για έμψυχα όντα (“το φοιτητό”), νομίζω ότι συναντά δύο βασικά εμπόδια: 1) Τη δομική αντίσταση: Η ελληνική γλώσσα απαιτεί συμφωνία σε όλα (άρθρα, επίθετα, μετοχές). Λέγοντας”τα μαθητά”, πρέπει να πεις και “τα επιμελή μαθητά ήρθαν κουρασμένα”, κάτι που αλλάζει ριζικά το ακουστικό και συντακτικό μας αίσθημα. 2) Το σημασιολογικό φορτίο: Στο υποσυνείδητο των ομιλητών, το ουδέτερο γένος για ανθρώπους έχει συνδεθεί ιστορικά είτε με την υποτίμηση (αντικειμενοποίηση) είτε με την απόλυτη τρυφερότητα/μειωτικότητα (π.χ. “το γύναιο”, “το ανδράριο). Πολλοί λένε ότι η γλώσσα διολισθαίνει προς τον κατήφορο και αλλοιώνεται, ενώ άλλοι ότι ακολουθεί τη φυσική εξέλιξη.

Προσωπικά πιστεύω ότι η γλώσσα δεν είναι ένας στατικός οργανισμός που “χαλάει”, αλλά ένας ζωντανός καθρέφτης της κοινωνίας.

Οι γλώσσες αλλάζουν πάντα “από τα κάτω”. Όταν αλλάζουν οι κοινωνικές δομές και οι αντιλήψεις για το φύλο, η γλώσσα πιέζεται να βρει νέους τρόπους έκφρασης.

Για να καθιερωθεί όμως μια αλλαγή στη γραμματική (και όχι απλώς στο λεξιλόγιο), πρέπει να την υιοθετήσει η μάζα των φυσικών ομιλητών στην καθημερινότητά της, οργανικά και αβίαστα.

Κι αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε σε μια φάση έντονου πειραματισμού.

Τύποι όπως “τα φοιτητά” ή η χρήση του @ (οι φοιτητές/τριες, @ φοιτητ@) χρησιμοποιούνται κυρίως σε συγκεκριμένα ακαδημαϊκά, καλλιτεχνικά ή ακτιβιστικά περιβάλλοντα, καθώς και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Στην επίσημη κοινή νεοελληνική, η τάση που φαίνεται να κερδίζει έδαφος - επειδή δεν διασπά τη γραμματική δομή - είναι η διπλή αναφορά (“οι φοιτητές και οι φοιτήτριες”) ή η χρήση περίφρασης “το φοιτητικό σώμα”, “η μαθητική κοινότητα”). Εν κατακλείδι, η ιστορία της γλώσσας δείχνει ότι το σύστημα τείνει να αποβάλλει ό,τι του φαίνεται υπερβολικά ξένο ή δύσχρηστο στην εκφορά και να κρατά ό,τι εξυπηρετεί την επικοινωνία με οικονομία.

Το αν οι τύποι αυτοί θα μείνουν ως μια γλωσσική υποκουλτούρα της εποχής μας ή αν θα επηρεάσουν το μέλλον της γραμματικής, θα το δείξει μόνο ο χρόνος και η χρήση. #Γλώσσα

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους