Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Στην σημερινή Εποχή γράφω για το ενδιαφέρον βιβλίο του Αντώνη Ρουπακιώτη "Ανατομία της δικαστικής εξουσίας", που αποτελεί - θα έλεγε κανείς - έναν απολογισμό της 60ετούς εμπειρίας του συγγραφέα στο χώρο της δικαιοσύνης.

Το κείμενό μου φιλοξενείται στο ένθετο "Η Εποχή των βιβλίων". Παραθέτω εδώ το κείμενό μου, αλλά αγοράστε και την εφημερίδα, γιατί το αξίζει. ΑΝΑΤΟΜΙΑ ΜΙΑΣ ΠΤΩΣΗΣ Φαίνεται ότι ο Αντώνης Ρουπακιώτης αποφάσισε να καταγράψει τα συμπεράσματά του από την θητεία του στο χώρο της δικαιοσύνης επί 60 και πλέον χρόνια.

Αυτό το γεγονός κάνει το βιβλίο «Ανατομία της δικαστικής εξουσίας», που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Θεμέλιο, αυτονόητα ενδιαφέρον.

Η ανάγνωση του βιβλίου δεν μας διαψεύδει.

Θα ήταν δύσκολο να συμβεί αυτό με δεδομένο ότι ο συγγραφέας γνωρίζει τον χώρο όσο λίγοι, έχοντας θητεύσει στην θέση του Προέδρου του Δικηγορικού Συλλόγου Αθήνας επί σειρά ετών, αλλά και έχοντας διατελέσει υπουργός δικαιοσύνης στην κυβέρνηση συνεργασίας ΝΔ-ΠΑΣΟΚ-ΔΗΜΑΡ.

Κυρίως όμως έχοντας ασκήσει μαχόμενη δικηγορία επί 60 χρόνια.

Αυτή η τελευταία εμπειρία, δηλαδή η επαφή με τον μηχανισμό απονομής της δικαιοσύνης με την ιδιότητα του συνηγόρου, είναι νομίζω η πιο καθοριστική για την άντληση των αναγκαίων συμπερασμάτων και αυτή εξάλλου επικαλείται κυρίως ο συγγραφέας κατά την ανάπτυξη της επιχειρηματολογίας του.

Θα έλεγε κανείς ότι αποτελεί μια ευμενή για τον συγγραφέα συγκυρία το γεγονός ότι το βιβλίο εκδόθηκε σε χρόνο κατά τον οποίο η δικαστική εξουσία βρίσκεται στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου με αφορμή την δικαστική κρίση σε υποθέσεις με μεγάλο δημόσιο ενδιαφέρον.

Αυτό σίγουρα αυξάνει το ενδιαφέρον.

Ταυτόχρονα, η κριτική ιδίως στα ανώτερα κλιμάκια της δικαστικής εξουσίας ίσως ποτέ στο πρόσφατο παρελθόν δεν υπήρξε τόσο οξεία αλλά και δικαιολογημένη, η δε εμπιστοσύνη των πολιτών στην δικαιοσύνη ποτέ δεν είχε καταγράψει τόσο χαμηλά ποσοστά.

Από αυτή την σκοπιά, το βιβλίο θα έλεγε κανείς ότι αποτελεί την ανατομία μιας πτώσης. Ο Ρουπακιώτης έρχεται για να μας πει – μετά λόγου γνώσεως – ότι η σημερινή απογοήτευση από την στάση των εκπροσώπων της δικαστικής εξουσίας (την οποία διαχωρίζει από την δικαιοσύνη) δεν θα έπρεπε να μας προκαλεί έκπληξη καθώς είναι διαχρονική η ευθυγράμμισή της προς τις επιταγές της πολιτικής εξουσίας.

Και αυτή γινόταν πιο έντονη ιδίως στις πιο ανώμαλες περιστάσεις του πολιτικού βίου (μετεμφυλιακό κράτος, χούντα) δηλαδή σε εκείνες τις καταστάσεις όπου η ανάγκη αντίβαρων στον αυταρχισμό της πολιτικής εξουσίας ήταν μεγαλύτερη.

Ομολογώ ότι τα συγκεκριμένα κεφάλαια του βιβλίου ήταν εκείνα που περισσότερο απόλαυσα.

Ταυτόχρονα ήταν και εκείνα που με συγκίνησαν περισσότερο, καθώς ο συγγραφέας κάνει αναφορά και σε εκείνους τους λίγους δικαστικούς λειτουργούς που στάθηκαν απέναντι στην αυταρχική πολιτική εξουσία με μεγάλο προσωπικό τίμημα. Ο Ρουπακιώτης τους αναφέρει ονομαστικά και μάλιστα μνημονεύει όχι μόνο τους πλέον επιφανείς εξ αυτών αλλά και τις λιγότερο προβεβλημένες περιπτώσεις.

Και πράττει πολύ καλά καθώς τους πρέπει κάθε τιμή.

Όμως, είναι προφανές ότι δεν υπήρξαν η πλειοψηφία, κάθε άλλο.

Ταυτόχρονα – και αυτό είναι μια όχι συνηθισμένη ένδειξη θάρρους ιδίως για το χώρο των θεραπευόντων την Θέμιδα – μνημονεύει επωνύμως και όσους δεν τίμησαν την αποστολή τους, συνδέθηκαν με αυταρχικές καταστάσεις και πρωτοστάτησαν στην υπονόμευση της ανεξαρτησίας της δικαστικής εξουσίας.

Μάλιστα ο συγγραφέας κατονομάζει όχι μόνο τεθνεώτες, αλλά και ζώντες.

Από αυτή την σκοπιά, το ανάγνωσμα γίνεται πραγματικά συναρπαστικό, ιδίως για όσες και όσους γνωρίζουν πρόσωπα και πράγματα.

Η ίδια παρρησία εκδηλώνεται και στο κεφάλαια του βιβλίου που αναφέρεται στην στάση της δικαστικής εξουσίας απέναντι στα εργασιακά και ασφαλιστικά δικαιώματα.

Εν προκειμένω, ο συγγραφέας βρίσκεται απολύτως στο στοιχείο του καθώς υπήρξε – και παραμένει – εργατολόγος και μάλιστα εκ των πλέον επιφανών.

Πέρα από την καταγραφή σημαντικών περιπτώσεων δικαστικής αδικίας σε εργατικές υποθέσεις, ο Ρουπακιώτης αντιλαμβάνεται ότι η μεροληψία κατά των εργαζομένων και των δικαιωμάτων τους δεν απορρέει μόνο από την με τον ομφάλιο λώρο που συνδέει την πολιτική με την δικαστική εξουσία, αλλά και από την συνείδηση της κοινωνικής διαφοράς που υφίσταται μεταξύ των δικαστικών λειτουργών και της πλειοψηφίας των μισθωτών.

Με δυο λόγια, όπως θα λέγαμε παλιά, το κοινωνικό είναι διαμορφώνει την κοινωνική συνείδηση των δικαστών και αυτό στις εργατικές υποθέσεις έχει συγκεκριμένες συνέπειες.

Θα ήταν ωστόσο σφάλμα να δώσω την εντύπωση ότι το βιβλίο αποτελεί απλά και μόνο ένα είδος χρονικού και μάλιστα με αυτοβιογραφικές πλευρές.

Δεν πρόκειται περί αυτού.

Η θητεία του συγγραφέα στην δικαιοσύνη είναι προφανώς η πηγή της γνώσης και το έναυσμα, αλλά όμως το βιβλίο επιχειρεί πράγματι να πραγματοποιήσει μια «ανατομία της δικαστικής εξουσίας», δηλαδή να μελετήσει και να κατανοήσει τον αληθή τρόπο απονομής της δικαιοσύνης χωρίς μεταφυσική.

Επιμένω στην φράση «χωρίς μεταφυσική» γιατί νομίζω ότι είναι αντιπροσωπευτική της οπτικής του συγγραφέα.

Γιατί όσο και αν δεν κινούμαστε στον χώρο της θεολογίας, ωστόσο συχνά η μεταφυσική είναι παρούσα στον τρόπο που η δικαστική εξουσία κατανοεί τον εαυτό της.

Ο συγγραφέας ασκεί κριτική σε κραυγαλέες αλλά και σε πιο κεκαλυμμένες μορφές μεταφυσικής σκέψης όπως η υποκρισία της επίκλησης της υποτιθέμενης πολιτικής ουδετερότητας των δικαστών, το ατελέσφορο της άρνησης της παραδοχής ότι ασκούν και αυτοί ένα επάγγελμα όπως όλοι μας, η στρεβλή υπηρεσιακή παράδοση που θέλει τους δικαστικούς να μην αναπτύσσουν κοινωνικές σχέσεις εκτός του επαγγελματικού τους κύκλου δήθεν ως εχέγγυο αντικειμενικότητας . Κυρίως όμως ο Ρουπακιώτης εντοπίζει την μεταφυσική στην επίκληση της συνείδησης του δικαστικού λειτουργού ως ασφαλιστικής δικλείδας για την εν γένει αποτροπή των αδικιών.

Ο συγγραφέας δείχνει ότι η συνείδηση του δικαστή, όπως κάθε κοινωνικού ανθρώπου υπάγεται στις περιστάσεις και τις σταθμίσεις της κοινωνικής του ζωής και θέσης.

Ο συγγραφέας δεν αρνείται την ύπαρξη και την σημασία της συνείδησης, αλλά αρνείται να δεχθεί την μεταφυσική πεποίθηση που εκφράζει η πλειοψηφία των δικαστικών λειτουργών ότι αυτή διαμορφώνεται αποκλειστικά από τα δεδομένα της υπόθεσης που καλείται να κρίνει ο δικαστής χωρίς να επηρεάζεται από τις πολιτικές και κοινωνικές του αναπαραστάσεις.

Συνοψίζοντας, πρόκειται για βιβλίο ενδιαφέρον και τολμηρό.

Για τους νομικούς, ιδίως τους νεότερους, είναι εξαιρετικά χρήσιμο, διότι μας μιλά για «οικεία κακά». Για τον μη νομικό αναγνώστη θα έλεγα ότι πρόκειται για μια απλή, αλλά όχι απλοϊκή εισαγωγή στο τρόπο λειτουργίας της δικαστικής εξουσίας στην χώρα μας.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους