Original Post

Πλήρες Κείμενο:

1922: ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΚΩΧΗ (ΣΥΝΘΗΚΗ) ΤΩΝ ΜΟΥΔΑΝΙΩΝ Η ΕΛΛΑΔΑ ΧΑΝΕΙ ΤΗΝ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΘΡΑΚΗ -- 1922: WITH THE TREATY OF MOUDANIA, GREECE LOSE EASTERN THRACIE Σ’ αυτή την παραθαλάσσια κωμόπολη της Προποντίδας με το σχεδόν αμιγή ελληνικό πληθυσμό μέχρι το 1923, στα Μουδανιά της Μ. Ασίας, σφραγίσθηκε η μοίρα εκατοντάδων χιλιάδων κατοίκων της Ανατολικής Θράκης μετά την ερήμην της Ελλάδας συμφωνία των Τούρκων με τις τότε Μεγάλες Δυνάμεις (Αγγλία, Γαλλία και Ιταλία), συμφωνία, η οποία επιδίκασε την Ανατ.

Θράκη οριστικά στην Τουρκία, ενώ πριν, βάσει της Συνθήκης των Σεβρών είχα αναγνωριστεί σ’ αυτήν η κυριαρχία της Ελλάδας.

Η ανακωχή ή Συνθήκη των Μουδανιών συμφωνήθηκε στις 25 Σεπτεμβρίου του 1922 και αποτέλεσε διπλωματική επιτυχία της τουρκικής αντιπροσωπείας.

Οι συνέπειές της υπήρξαν η απόσυρση του ελληνικού στρατού από την Ανατολική Θράκη και η αναγκαστική προσφυγοποίηση περίπου 250.000 χριστιανών κατοίκων της, ελληνικής καταγωγής.

Και όμως, η Ελληνική πλευρά, παρά τη συντριβή της στο μικρασιατικό μέτωπο και το πεσμένο ηθικό πολιτικών και στρατιωτικών, είχε δυνατότητες για να ελιχθεί και να καθυστερήσει αποφασιστικά (η και να εμποδίσει) την μεταφορά των Τούρκων στην Ανατολική Θράκη. Το Δ΄ Σώμα Στρατού ήταν ανέπαφο, αφού δεν είχε εμπλακεί στις μάχες της Μικράς Ασίας και οι Τούρκοι δεν είχαν πολεμικό ναυτικό, σε αντίθεση με τους Έλληνες που κυριαρχούσαν στη θάλασσα.

Τα γεγονότα όμως εξελίχθηκαν πολύ διαφορετικά.

Η διάσκεψη που αποφάσισαν οι ξένοι στα Μουδανιά άρχισε χωρίς τους Έλληνες (ως αντιπρόσωπος είχε ορισθεί ο στρατηγός Αλέξανδρος Μαζαράκης – Αινιάν), o οποίος …άργησε να φθάσει, με κύριο θέμα τη γραμμή που θα αποσύρονταν οι Έλληνες.

Πρόκειται δηλαδή για μια ιδιόρρυθμη διάσκεψη ανακωχής που υπεγράφη χωρίς την παρουσία της μιας πλευράς! Το κτήριο του Ρωσικού Προξενείου στα Μουδανιά, όπως ήταν όταν εκεί συνήλθε η Διάσκεψη της Ανακωχής τον Σεπτέμβριο του 1922.

Προδίκαζε την εν συνεχεία Συνθήκη, η οποία υποχρέωνε τον έναν από τους δύο αντιπάλους να υποχωρήσει πολύ πέραν της γραμμής, την οποία κατείχε δηλ. σχεδόν ολόκληρη την Ανατ.

Θράκη και ως διαχωριστικό όριο μεταξύ των δύο χωρών ορίσθηκε ο ποταμός ΄Εβρος, όριο το οποίο υιοθετήθηκε στη συνέχεια και από τη Συνθήκη των Λωζάνης.

Έτσι υποχρεώθηκε η Ελλάδα να παραχω­ρήσει μεγάλες εκτάσεις στον αντίπαλο.

Κατά την αφήγηση του Ισμέτ Ινονού στον πολιτικό και Ιστορικό Σπύρο Μαρκεζίνη, το 1972, δέχθηκαν οι τρεις ξένοι αξιωματικοί την προτροπή του: «Ας φθάσουμε σε ένα αποτέλεσμα και οι Έλληνες θα υποχρεωθούν να το δεχθούν». Και οι μεν Έλληνες αντιπρόσωποι έφθασαν κάποτε στα Μουδανιά και, παρά την αρχική τους άρνηση να προσυπογράψουν τα τετελεσμένα γεγονότα, υποχρεώθιηκαν στη συνέχεια να πράξουν τούτο μετά από ρητή εντολή του πρωθυπουργού.

Στους όρους της ανακωχής προβλεπόταν όχι μόνο η άμεση αποχώρηση του Ελληνικού στρατού από την Ανατολική Θράκη και η παράδοσή της στους Τούρκους αλλά και η εκκένωση της περιοχής από τους Έλληνες κατοίκους της εντός 15 ημερών! Έτσι χάθηκε η Ανατολική Θράκη, απώλεια που κατά την άποψη του αποστολέα (ν.μ.) του παρόντος είναι ίσως μεγαλύτερη και από εκείνη της Σμύρνης.

Όποιος έχει διασχίσει την απέραντη και εύφορη πεδιάδα ανάμεσα στον Έβρο και την Πόλη αντιλαμβάνεται τι εννοώ… Γιατί, όμως, ο Βενιζέλος δέχθηκε τα τετελεσμένα; Ίσως διότι η ηττημένη Ελλάδα με το διαλυμένο στρατό στη Μικρά Ασία και τους κατοίκους της έρμαια της θηριωδίας των Τούρκων δεν είχε πλέον περιθώρια αντίστασης και ελιγμών και θέλησε να προλάβει τα χειρότερα. Ίσως… Πάντως και ο ίδιος ήταν φανερά καταβεβλημένος από την τραγική έκβαση της μικρασιατικής εκστρατείας και εμφανώς είχε επηρεασθεί από αυτήν…Αντιπροσωπευτικός της ηττοπάθειας που τον διακατείχε (τον Ελ. Βενιζέλο) είναι ο τρόπος με τον οποίο αρχίζει την επιστολή του προς τον στρατηγό Νίδερ, Διοικητή της Στρατιάς Θράκης, την 2.11.1922, αμέσως μετά την εγκατάλειψη της Ανατολικής Θράκης.

Γράφει ο Βενιζέλος: «Φίλτατε στρατηγέ, Επιθυμώ να σας συγχαρώ διά την επιτυχίαν μεθ’ης εξετελέσατε την θλιβεράν εντολήν της εκκενώσεως της Αν. Θράκης.

Θέλω να σας είπω πόσην αληθή υπερηφάνειαν ησθάνθην, όταν, εις το υπουργείον των Εξωτερικών εν Αγγλία, μου ανεκοίνωσαν σχετικόν τηλεγράφημα του στρατηγού Χάριγκτον, εκφράζοντος την εκτίμησίν του διά τον τρόπον καθ’ όν έγινε η εκκένωσις….» Βάσει αυτής της συμφωνίας οι Έλληνες της Αδριανούπολης, του Αίνου, της Ραιδεστού, των Σαράντα Εκκλησιών, της Σηλυβρίας, της Καλλίπολης, των Μαλγάρων, κ.ά. υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν τις πατρογονικές εστίες και να καταφύγουν ως πρόσφυγες στην Ελλάδα. . Τα αποτελέσματα της συνθήκης των Μουδανιών ήταν τραγικά για την ελληνική πλευρά, αφού συνολικά 400.000 Έλληνες υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν μέσα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα την Ανατολική Θράκη.

Η ανακωχή των Μουδανιών (γνωστή και σαν συνθήκη των Μουδανιών) είναι συμφωνία που υπογράφτηκε μεταξύ των νικητριών δυνάμεων του Α΄Παγκοσμίου Πολέμου με την Τουρκία και η οποία καθόριζε τα σύνορα μεταξύ Ελλάδας – Τουρκίας έπειτα από την ήττα της Ελλάδας στον μεταξύ των δυο χωρών πόλεμο.

Συνομολογήθηκε στις 25 Σεπτεμβρίου του 1922 σύμφωνα με τηλεγράφημα του Ελευθερίου Βενιζέλου προς την κυβέρνηση του Κροκιδά που την αποδέχτηκε αναγκαστικά και αποτέλεσε διπλωματική επιτυχία της τουρκικής αντιπροσωπείας.

Οι συνέπειές της υπήρξαν η απόσυρση του ελληνικού στρατού από την Ανατολική Θράκη και η αναγκαστική προσφυγοποίηση περίπου 250.000 χριστιανών κατοίκων της, ελληνικής καταγωγής. Το Σεπτέμβριο του 1922 ο ελληνικός στρατός είχε εγκαταλείψει ηττημένος τη Μικρά Ασία, ενώ εκατοντάδες χιλιάδων πρόσφυγες έφταναν κατησχυμένοι στην Ελλάδα, αναζητώντας καταφύγιο.

Η διπλωματική, πολιτική και οικονομική θέση της Ελλάδας ήταν ιδιαίτερα δυσμενής, ενώ οι τούρκοι πίεζαν τις μεγάλες δυνάμεις να αποδεχτούν τις απαιτήσεις τους, προκειμένου να τερματισθεί ο μικρασιατικός πόλεμος.

Στις διεκδικήσεις τους περιλαμβάνονταν η ενσωμάτωση ολόκληρης της Θράκης και η αποχώρηση των ελληνικών πληθυσμών της.

Ωστόσο, ο Κεμάλ Ατατούρκ δεν διέθετε πολεμικό ναυτικό και το ελληνικό Δ΄ Σώμα στρατού που είχε υποχωρήσει συντεταγμένα και μη έχοντας εμπλακεί στις κυρίως μάχες του Αυγούστου 1922 διατηρούσε ακέραιες τις δυνάμεις του και τον έλεγχο της Ανατολικής Θράκης.

Προκειμένου να εξευρεθεί μια λύση, στις αρχές του Σεπτεμβρίου συναντήθηκαν στο Παρίσι εκπρόσωποι της ΚτΕ, της Αγγλίας, της Γαλλίας και της Ιταλίας και αποφάσιζαν να συγκαλέσουν μια διάσκεψη στις 20 Σεπτεμβρίου/3 Οκτωβρίου 1922 στα Μουδανιά, όπου θα προσκαλούσαν Ελλάδα και Τουρκία Η Τουρκική αντιπροσωπεία έφτασε πρώτη στα Μουδανιά και πέτυχε την έναρξη των συνομιλιών της, πριν φτάσουν οι Έλληνες εκπρόσωποι (στρατηγός Αλέξανδρος Μαζαράκης – Αινιάν και αντισυνταγματάρχης Πτολεμαίος Σαρηγιάννης). Ο επικεφαλής της τουρκικής αποστολής Ισμέτ Ινονού πέτυχε να κάμψει τις αντιρρήσεις των συμμάχων (που ήδη είχαν λάβει ανταλλάγματα από τη συνεργασία με τον Κεμάλ) και να γίνει δεκτό το αίτημά τους για εκκένωση της Ανατολικής Θράκης από τους Έλληνες και την παράδοσή της στην Τουρκία.

Όταν οι Έλληνες απεσταλμένοι έφτασαν στη σύσκεψη αρνήθηκαν να υπογράψουν τη συνθήκη και αποχώρησαν, όμως κατόπιν πιέσεων ακόμη και του Βενιζέλου από το εξωτερικό, η Ελλάδα υποχρεώθηκε να δεχτεί τα τετελεσμένα γεγονότα.

Στις 12/25 Νοεμβρίου 1922 ο έλεγχος της Ανατολικής Θράκης παραχωρήθηκε στην Τουρκία.

Τα αποτελέσματα της ανακωχής των Μουδανιών ήταν αρνητικά για την ελληνική πλευρά, αφού συνολικά 400.000 Έλληνες (250.000 γηγενείς και 150.000 στατιωτικοί και δημόσιοι υπάλληλοι) υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν μέσα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα την Ανατολική Θράκη.

Για την εφαρμογή της συμφωνίας, 8.000 τούρκοι αστυνομικοί έφτασαν στην περιοχή και εγκαταστάθηκαν ως αρχές κατοχής, επιβλέποντας την ελληνική αποχώρηση.

Ακόμη, η συμφωνία υπήρξε προανάκρουσμα της Συνθήκης της Λωζάνης που ακολούθησε και ρύθμισε οριστικά τις διμερείς σχέσεις Ελλάδας-Τουρκίας.

Τα ελληνοτουρκικά σύνορα ορίσθηκαν στο μέσο της κοίτης του ποταμού Έβρου, όπως ισχύουν έως σήμερα. ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ Ο Ισμέτ Ινονού (1884 - 1973), αρχικά Ισμέτ Πασάς, ήταν Τούρκος στρατιωτικός και πολιτικός.

Γεννήθηκε στη Σμύρνη το 1884 και πέθανε στην Άγκυρα το 1973.

Σπούδασε στη Στρατιωτική Σχολή στη Κωνσταντινούπολη απ΄ όπου και ακολούθησε αρχικά το στρατιωτικό στάδιο και στη συνέχεια το πολιτικό

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους