Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Το σημερινό ανάγνωσμα της Κυριακής είναι παραγγελία ενός πολύ αγαπητού μου Αδελφού.

Ελπίζω να μην τον απογοήτευσα.� Τίτλος: Ο δόλιος προδότης Ο Σκάν ντε Φλωριάν, ο Νογκαρέ και η προδοσία των Ιπποτών του Ναού Υπάρχουν άνθρωποι που περνούν από την Ιστορία χωρίς να έχουν μεγαλείο, χωρίς να έχουν έργο, χωρίς να έχουν θάρρος.

Δεν μένουν στη μνήμη επειδή δημιούργησαν, πολέμησαν ή θυσιάσθηκαν.

Μένουν επειδή πρόδωσαν.

Επειδή υπήρξαν εκείνοι οι μικροί, σκοτεινοί άνθρωποι που στάθηκαν πρόθυμοι να πουλήσουν την αλήθεια, να κατασκευάσουν κατηγορίες και να ανοίξουν τον δρόμο της καταστροφής.

Ένας τέτοιος άνθρωπος ήταν ο Σκάν ντε Φλωριάν, γνωστός στις πηγές ως Esquieu de Floyran ή de Floyrac.

Το όνομά του δεν θα είχε καμία θέση στην Ιστορία, αν δεν είχε συνδεθεί με μία από τις μεγαλύτερες ατιμίες του Μεσαίωνα: τη δίωξη και την καταστροφή των Ιπποτών του Ναού.

Δεν ήταν στρατηγός.

Δεν ήταν μεγάλος θεολόγος.

Δεν ήταν άνθρωπος έργου.

Ήταν ένας κληρικός του νοτιογαλλικού χώρου, μάλλον από την περιοχή του Béziers, δηλαδή από έναν τόπο ήδη φορτισμένο από τις μνήμες της Αλβιγηνής Σταυροφορίας και της εξοντώσεως των Καθαρών.

Ένας άνθρωπος από εκείνους που η Ιστορία τους συναντά στις παρυφές των μεγάλων γεγονότων: όχι αρκετά μεγάλος για να τα δημιουργήσει, αλλά αρκετά δόλιος για να τα δηλητηριάσει. Ο Σκάν δεν εμφανίσθηκε ως γενναίος κατήγορος.

Δεν στάθηκε απέναντι στους Ναΐτες με καθαρό βλέμμα και αποδείξεις.

Δεν ήλθε να καταθέσει μία αλήθεια που τον βάραινε.

Περιφέρθηκε από αυλή σε αυλή, αναζητώντας τον άνθρωπο που θα αγόραζε την καταγγελία του.

Πρώτα προσέγγισε τον Ιάκωβο Β΄ της Αραγωνίας.

Του μίλησε για δήθεν φρικτά μυστικά των Ναϊτών.

Για τελετές σκοτεινές, για άρνηση του Χριστού, για ύβρη κατά του Σταυρού, για αμαρτίες και τερατουργίες που δήθεν κρύβονταν πίσω από την αυστηρή πειθαρχία του Τάγματος.

Ο βασιλιάς της Αραγωνίας δεν φαίνεται να παρασύρθηκε.

Ίσως διαισθάνθηκε τη δυσωδία της καταγγελίας.

Ίσως κατάλαβε ότι μπροστά του δεν είχε έναν μάρτυρα της αλήθειας, αλλά έναν άνθρωπο που ζητούσε ανταμοιβή.

Διότι αυτό ήταν το ουσιώδες: ο Σκάν δεν ζητούσε δικαιοσύνη.

Ζητούσε αμοιβή.

Όταν δεν βρήκε εκεί την ανταπόκριση που επιθυμούσε, στράφηκε αλλού.

Και βρήκε τελικά το κατάλληλο αυτί: τον Φίλιππο Δ΄ τον Ωραίο, βασιλιά της Γαλλίας.

Εκεί η καταγγελία του δεν αντιμετωπίσθηκε ως ύποπτη συκοφαντία.

Αντιμετωπίσθηκε ως ευκαιρία.

Διότι ο Φίλιππος είχε λόγους να θέλει την καταστροφή των Ναϊτών. Το Τάγμα του Ναού ήταν πλούσιο, ισχυρό, διεθνές, πειθαρχημένο και, κυρίως, όχι εύκολα ελεγχόμενο από τη βασιλική εξουσία.

Είχε περιουσία, κύρος, δίκτυα, κάστρα, τράπεζες, ανθρώπους και ιστορία.

Για να το χτυπήσει κανείς κατά μέτωπον, χρειαζόταν δύναμη.

Για να το καταστρέψει ηθικά, αρκούσε μία κατηγορία αιρέσεως.

Εκεί εισέρχεται στη σκηνή ο δεύτερος σκοτεινός άνθρωπος της ιστορίας: ο Γκιγιώμ ντε Νογκαρέ. Ο Νογκαρέ δεν ήταν μικρός σαν τον Σκάν.

Ήταν πολύ πιο επικίνδυνος. Ο Σκάν ήταν ο καταδότης. Ο Νογκαρέ ήταν ο τεχνίτης.

Ο πρώτος πρόσφερε το δηλητήριο.

Ο δεύτερος ήξερε πώς να το μετατρέψει σε νόμο, σε κατηγορητήριο, σε ανακριτική διαδικασία, σε κρατική επιχείρηση. Ο Νογκαρέ υπήρξε ψυχρός νομικός της εξουσίας.

Άνθρωπος που γνώριζε να ντύνει την αδικία με νομικό ένδυμα.

Άνθρωπος που καταλάβαινε ότι, όταν μία πολιτική εξόντωση παρουσιασθεί ως υπεράσπιση της πίστεως, τότε το έγκλημα αποκτά προσωπείο αρετής.

Δεν τον ενδιέφερε αν ο Σκάν έλεγε την αλήθεια.

Τον ενδιέφερε ότι η καταγγελία ήταν χρήσιμη.

Και αυτό είναι ίσως το πιο αποκρουστικό στοιχείο.

Ο προδότης που ψεύδεται είναι άθλιος.

Αλλά εκείνος που γνωρίζει ή υποπτεύεται το ψεύδος και το χρησιμοποιεί, είναι ακόμη πιο επικίνδυνος. Ο Σκάν προσφέρθηκε για ψευδομαρτυρία, για ψευδορκία με την ηθική σημασία του όρου, έναντι οφέλους. Ο Νογκαρέ δεν αηδίασε.

Δεν τον απέρριψε.

Δεν τον έλεγξε με την αυστηρότητα που θα άρμοζε.

Τον αξιοποίησε.

Έτσι γεννιούνται οι μεγάλες αδικίες: όχι μόνο από εκείνους που ψεύδονται, αλλά και από εκείνους που έχουν συμφέρον να πιστέψουν το ψεύδος.

Οι κατηγορίες ήταν σχεδόν αδύνατο να αντιμετωπισθούν.

Διότι δεν χτυπούσαν τους Ναΐτες στο πεδίο της πράξεως, αλλά στο πεδίο της τιμής.

Δεν τους έλεγαν απλώς ανυπάκουους ή επικίνδυνους.

Τους παρουσίαζαν ως αποστάτες, βλάσφημους, αρνητές του Χριστού.

Με άλλα λόγια, πρώτα τους αφαιρούσαν το ηθικό τους πρόσωπο και μετά τους οδηγούσαν στην καταδίκη.

Στις 13 Οκτωβρίου 1307, η παγίδα έκλεισε. Οι Ναΐτες στη Γαλλία συνελήφθησαν μαζικά.

Άνδρες που είχαν αφιερώσει τη ζωή τους στην πειθαρχία, στη φτώχεια, στην υπακοή και στον πόλεμο υπέρ των Αγίων Τόπων, βρέθηκαν ξαφνικά αλυσοδεμένοι ως εγκληματίες.

Η κατηγορία είχε προηγηθεί της αποδείξεως.

Η συκοφαντία είχε προηγηθεί της δίκης.

Και το αποτέλεσμα είχε ουσιαστικά προαποφασισθεί.

Ακολούθησαν ανακρίσεις, πιέσεις, βασανιστήρια, ομολογίες αποσπασμένες μέσα στον φόβο και στον πόνο.

Και όταν ο άνθρωπος βασανίζεται, η αλήθεια συχνά παύει να είναι αυτό που γνωρίζει και γίνεται αυτό που αντέχει να πει για να σωθεί.

Έτσι στήθηκε η ντροπή.

Έτσι ένα Τάγμα που δεν μπόρεσαν να το νικήσουν οι Σαρακηνοί στην ψυχή του, το λύγισαν οι χριστιανοί βασανιστές στην αίθουσα της ανακρίσεως.

Και όλα αυτά ξεκίνησαν από την καταγγελία ενός ανθρώπου σαν τον Σκάν.

Δεν πρέπει, βεβαίως, να του αποδώσουμε μεγαλύτερο μέγεθος από εκείνο που είχε.

Δεν ήταν αυτός ο αρχιτέκτων της καταστροφής.

Δεν ήταν αυτός ο βασιλιάς.

Δεν ήταν αυτός ο νομικός μηχανισμός.

Ήταν όμως ο χρήσιμος προδότης.

Ο άνθρωπος που πρόσφερε την πρώτη ύλη.

Ο άνθρωπος που έδωσε στην εξουσία το πρόσχημα.

Και πολλές φορές στην Ιστορία το πρόσχημα είναι πιο φονικό από το ξίφος.

Το ενδιαφέρον είναι ότι τόσο ο Σκάν όσο και ο Νογκαρέ προέρχονταν από τον ευρύτερο νοτιογαλλικό κόσμο, από περιοχές όπου η μνήμη των Καθαρών και της Αλβιγηνής Σταυροφορίας δεν είχε σβήσει. Ο Νογκαρέ μάλιστα φέρεται να είχε οικογενειακή σκιά συνδεόμενη με το αλβιγηνό περιβάλλον.

Δεν μπορούμε να πούμε ότι ήταν Καθαρός.

Δεν μπορούμε να πούμε ότι ενήργησε ως εκδικητής των Καθαρών.

Αυτό θα ήταν εύκολος μύθος.

Εκείνο όμως που μπορούμε να πούμε είναι ότι γνώριζε καλά τη δύναμη της κατηγορίας της αιρέσεως.

Γνώριζε τι σημαίνει να στιγματίζεται κάποιος ως εχθρός της πίστεως.

Και αντί η γνώση αυτή να τον κάνει δικαιότερο, τον έκανε αποτελεσματικότερο διώκτη.

Τραγική ειρωνεία: ο μηχανισμός που κάποτε χρησιμοποιήθηκε κατά των Καθαρών, χρησιμοποιήθηκε τώρα κατά των Ναϊτών.

Η ίδια λέξη, «αίρεση», έγινε και πάλι εργαλείο εξοντώσεως.

Όχι για να σωθεί η πίστη.

Αλλά για να υπηρετηθεί η εξουσία. Οι Ναΐτες, άλλωστε, δεν είχαν υπάρξει οι δήμιοι των Καθαρών.

Παρά την παρουσία τους στη Νότια Γαλλία, δεν φαίνεται να μετείχαν ως οργανωμένο στρατιωτικό σώμα στην Αλβιγηνή Σταυροφορία.

Η αποστολή τους ήταν πρωτίστως στους Αγίους Τόπους.

Ήταν στρατιωτικό και μοναστικό Τάγμα με προορισμό την προστασία των προσκυνητών και την άμυνα της χριστιανικής Ανατολής.

Βρέθηκαν, όμως, έναν αιώνα αργότερα, να υφίστανται οι ίδιοι μία κατηγορία όμοια με εκείνη που είχε καταστρέψει άλλους πριν από αυτούς.

Και στο τέλος της αλυσίδας αυτής στέκει ο Jacques de Molay, ο τελευταίος Μέγας Διδάσκαλος.

Η μορφή του έμεινε στην Ιστορία ως σύμβολο αξιοπρέπειας μέσα στην καταστροφή.

Όταν οδηγήθηκε στην πυρά το 1314, δεν καιγόταν μόνο ένας άνθρωπος.

Καιγόταν η τιμή ενός Τάγματος που είχε πρώτα συκοφαντηθεί, έπειτα βασανισθεί και τελικά θανατωθεί. Ο Σκάν ντε Φλωριάν, αντιθέτως, δεν έμεινε ως σύμβολο θάρρους.

Έμεινε ως σύμβολο ατιμίας.

Δεν τον θυμόμαστε επειδή είχε δύναμη, αλλά επειδή προσφέρθηκε να γίνει εργαλείο.

Δεν τον θυμόμαστε επειδή αποκάλυψε, αλλά επειδή πούλησε.

Δεν τον θυμόμαστε ως μάρτυρα, αλλά ως καταδότη.

Και ο Νογκαρέ; Εκείνος έμεινε ως κάτι ψυχρότερο: ως ο άνθρωπος που δέχθηκε την προδοσία, την επεξεργάσθηκε, την οργάνωσε και την έκανε κρατική πράξη. Ο Σκάν ήταν η λάσπη. Ο Νογκαρέ ήταν το χέρι που την πέταξε.

Αυτό είναι το αιώνιο σχήμα της προδοσίας.

Ο μικρός άνθρωπος συκοφαντεί.

Ο ισχυρός τον χρησιμοποιεί.

Ο πρώτος ζητά όφελος.

Ο δεύτερος ζητά αποτέλεσμα.

Ο πρώτος πουλά το ψεύδος.

Ο δεύτερος του δίνει θεσμική μορφή.

Και ανάμεσά τους συνθλίβονται άνθρωποι, θεσμοί, τιμές και ιστορίες.

Γι’ αυτό η ιστορία του Σκάν ντε Φλωριάν δεν είναι απλώς μεσαιωνικό επεισόδιο.

Είναι διαρκές μάθημα.

Διότι τέτοιοι άνθρωποι υπάρχουν πάντοτε.

Άνθρωποι που δεν μπορούν να υψωθούν και γι’ αυτό προσπαθούν να χαμηλώσουν τους άλλους.

Άνθρωποι που δεν έχουν το θάρρος της ευθείας αντιπαραθέσεως και γι’ αυτό κινούνται στο σκοτάδι.

Άνθρωποι που φορούν το προσωπείο της αλήθειας, ενώ υπηρετούν το ψεύδος.

Που παρουσιάζονται ως μάρτυρες, ενώ είναι έμποροι καταγγελίας.

Που νομίζουν ότι μεγαλουργούν, ενώ απλώς γίνονται όργανα προδοσίας.

Και υπάρχουν πάντοτε και οι Νογκαρέ.

Εκείνοι που τους ακούνε.

Εκείνοι που ξέρουν, αλλά κάνουν ότι δεν ξέρουν.

Εκείνοι που δεν ενδιαφέρονται αν η κατηγορία είναι αληθινή, αρκεί να είναι χρήσιμη.

Εκείνοι που μετατρέπουν τη μικρότητα του καταδότη σε όπλο εξουσίας.

Όμως η Ιστορία έχει μεγαλύτερη μνήμη από την πρόσκαιρη επιτυχία της συκοφαντίας. Ο Jacques de Molay έμεινε όρθιος μέσα στις φλόγες. Οι Ναΐτες έμειναν στη μνήμη ως Τάγμα θυσίας και πειθαρχίας. Ο Νογκαρέ έμεινε ως ψυχρός μηχανικός της αδικίας.

Και ο Σκάν ντε Φλωριάν έμεινε αυτό που πραγματικά ήταν: ο δόλιος προδότης.

Όχι μάρτυρας της αλήθειας.

Όχι υπερασπιστής της πίστεως.

Όχι όργανο δικαιοσύνης.

Αλλά ένας μικρός άνθρωπος που πούλησε την τιμή των άλλων για το δικό του συμφέρον — και έγινε, για πάντα, παράδειγμα προς αποφυγήν. Βεβαίως.

Στον επίλογο μπορεί να προστεθεί ως εξής: Και αυτό είναι το μόνιμο δίδαγμα της ιστορίας του: τα μεγάλα Τάγματα δεν καταστρέφονται πάντοτε από ισχυρούς εχθρούς.

Συχνά προηγείται ένας μικρός, άθλιος άνθρωπος, που με τη γλώσσα του ανοίγει την πύλη της αδικίας. Ο Σκεν ντε Φλωριάν ήταν ένας τέτοιος άνθρωπος.

Ένας άνθρωπος χωρίς μέγεθος, αλλά με τεράστια ζημία.

Ένας άνθρωπος που δεν άξιζε να τον θυμόμαστε για ό,τι ήταν, αλλά οφείλουμε να τον θυμόμαστε για ό,τι προκάλεσε.

Και τούτο δεν αποτελεί μόνον ιστορική ανάμνηση.

Αποτελεί και προειδοποίηση.

Διότι άνθρωποι σαν τον Σκεν ντε Φλωριάν υπάρχουν και σήμερα.

Άνθρωποι μικροί, φθονεροί, ανίκανοι να δημιουργήσουν, αλλά πρόθυμοι να καταστρέψουν.

Άνθρωποι που δεν έχουν το θάρρος της ευθείας αντιπαραθέσεως και γι’ αυτό καταφεύγουν στη συκοφαντία, στην υπόγεια καταγγελία, στη διαστρέβλωση και στην προδοσία.

Γίνονται όργανα ξένων σκοπιμοτήτων, υπηρετούν δυνάμεις που τους χρησιμοποιούν και, μέσα στην πλάνη της μικρότητάς τους, νομίζουν ότι μεγαλουργούν.

Στην πραγματικότητα δεν μεγαλουργούν· απλώς μολύνουν.

Δεν οικοδομούν· υπονομεύουν.

Δεν υπερασπίζονται αρχές· εμπορεύονται την προδοσία.

Και όπως ο Σκεν ντε Φλωριάν έμεινε στην ιστορία όχι ως μάρτυρας αλήθειας αλλά ως σύμβολο δόλιας καταδόσεως, έτσι και κάθε σύγχρονος μιμητής του είναι καταδικασμένος να μείνει, αργά ή γρήγορα, γυμνός ενώπιον της ιστορίας, χωρίς τιμή, χωρίς κύρος και χωρίς δικαίωση.

Διότι η προδοσία μπορεί πρόσκαιρα να θριαμβεύει.

Η συκοφαντία μπορεί πρόσκαιρα να πληγώνει.

Η μικρότητα μπορεί πρόσκαιρα να υπηρετεί τους ισχυρούς.

Αλλά στο τέλος, η αλήθεια έχει μεγαλύτερη μνήμη από το ψεύδος.

Και η τιμή εκείνων που αδικήθηκαν στέκει πάντοτε υψηλότερα από την ατιμία εκείνων που τους πρόδωσαν. Εμμανουήλ Γερακιός 33° Ύπατος Μεγ. Ταξιάρχης δια την Ελλάδα

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους