Original Post

Πλήρες Κείμενο:

▬▬▬ Δαβίδ Μπιτράν: η σύλληψη▬▬▬ Όταν επέστρεψε, ο πατέρας μου διαπίστωσε ότι οι Γερμανοί είχαν καταλάβει τη Θεσσαλονίκη.

Οι ελληνικές αρχές, δηλαδή ο δήμαρχος και ο γενικός διοικητής Μακεδονίας, βρίσκονταν ακόμη στην εξουσία, αλλά αυτό δεν κράτησε πολύ.

Η πόλη αντιμετώπιζε έλλειψη τροφίμων και φαρμάκων.

Η εβραϊκή κοινότητα δεν ήξερε τι να πρωτοκάνει για να προσφέρει ανακούφιση, καθώς είχε επιβληθεί απαγόρευση κυκλοφορίας από τις έξι το απόγευμα.

Μέσα σε δύο μήνες, η διοίκηση της πόλης βρισκόταν στα χέρια των δωσίλογων.

Λίγο μετά την επιστροφή του, ο πατέρας μου γύρισε στη δουλειά του στην τράπεζα.

Τον συμβούλεψαν όμως να πάρει πρώτα μία εβδομάδα άδεια, για να ξεκουραστεί.

Κατά τη διάρκεια της θητείας του στο στρατό, η τράπεζα τού κατέβαλλε κανονικά το μισθό του, όπως όριζε ο νόμος.

Εφόσον η τράπεζα όμως δεν είχε πλέον πολλή κίνηση, ο πατέρας μου έπρεπε να βρει άλλους τρόπους να κερδίζει χρήματα.

Γι’ αυτό το λόγο, αποφάσισε να μπει στη μαύρη αγορά.

Αγόραζε λάδι και είτε το πουλούσε σε ψηλότερη τιμή είτε το χρησιμοποιούσε για να φτιάχνει σαπούνι, ως παράλληλη απασχόληση, με τη βοήθεια ενός σαπωνοποιού.

Λόγω του ανεξέλεγκτου πληθωρισμού, ο μισθός του δεν του αρκούσε για να καλύψει τα έξοδά του.

Ο χειμώνας του 1941-1942 έφερε λιμό στη Θεσσαλονίκη και σε ολόκληρη την Ελλάδα.

Η κυβέρνηση δεν μπορούσε να κάνει τίποτα για να βοηθήσει τους πολίτες της.

Τα τρόφιμα ήταν δυσεύρετα επειδή ο γερμανικός στρατός τα επέτασσε και τα έστελνε στη χώρα του.

Όσοι συνεργάζονταν με τους Γερμανούς βρίσκονταν σε καλύτερη μοίρα.

Όσοι δεν ήξεραν πώς να τα βγάλουν πέρα πέθαιναν από την πείνα.

Αυτή η ζοφερή περίοδος επηρέασε εξίσου τους Εβραίους και τους Έλληνες.

Κανείς δεν μπορούσε να πληρώσει το ενοίκιό του και όσοι φτωχοί ζούσαν με επιδόματα υπέφεραν αφάνταστα.

Το 1942, ο πατέρας μου έγινε εθελοντής σε διάφορα τμήματα πρόνοιας μέσα στην εβραϊκή κοινότητα.

Ο αδελφός της γιαγιάς μου, ο Γιομτώβ Γιακοέλ, ήταν ο νομικός σύμβουλος της κοινότητας.

Ήξερε τι συνέβαινε και γνώριζε τον πατέρα μου.

Σύμφωνα τόσο με τον Γιακοέλ όσο και με άλλες πηγές, ο αρχιραβίνος Τσβι Κόρετς είχε σταλεί στη Βιέννη όπου του έγινε πλύση εγκεφάλου.

Όταν επέστρεψε, δεν ήταν πια ο ίδιος άνθρωπος. Οι Εβραίοι αναρωτιούνταν αν φοβόταν για τη ζωή του και για την οικογένειά του ή αν πράγματι του είχε γίνει πλύση εγκεφάλου.

Πριν από τον πόλεμο, ο ραβίνος Κόρετς είχε καλή σχέση με την ελληνική κυβέρνηση.

Αυτή η σχέση μάλιστα βελτιώθηκε καθώς ο ίδιος θεώρησε καθήκον του να μάθει ελληνικά, γεγονός που προξένησε θετική εντύπωση.

Όταν οι Γερμανοί κατέλαβαν τη Θεσσαλονίκη, υπήρχε μεγαλύτερη τάση για συνεργασία μαζί τους υπό την ηγεσία του ραβίνου Κόρετς, ο οποίος εκείνη την εποχή ήταν επικεφαλής της εβραϊκής κοινότητας.

Από την εκλεγμένη επιτροπή της κοινότητας είχαν παραιτηθεί ή αποχωρήσει και τα 50 μέλη, μεταξύ των οποίων και ο Γιομτώβ Γιακοέλ. Ο Κόρετς διαχειριζόταν τις υποθέσεις της εβραϊκής κοινότητας στη Θεσσαλονίκη μαζί με έναν Γερμανό πρόσφυγα, τον κ. Αλμπάλα.

Όταν ήρθε η στιγμή να ξεκινήσει ή να οργανωθεί ένα κίνημα αντίστασης, ο Κόρετς έδωσε άλλη γραμμή, καθώς υποστήριζε μόνο τη συνεργασία.

Όμως, οι Εβραίοι θεωρούσαν αδιανόητη οποιαδήποτε συνεργασία με τους Γερμανούς.

Η κοινότητα αναρωτιόταν αν είχε κάνει λάθος που έφερε ραβίνο από άλλη χώρα, αντί να έχει κάποιον γηγενή. Ο Κόρετς οργάνωσε τη λειτουργία της εβραϊκής κοινότητας σύμφωνα με τις επιταγές των Γερμανών, φτάνοντας σε σημείο ακόμη και να τους δώσει τα ονόματα επιφανών μελών της κοινότητας.

Η εβραϊκή αστυνομία συνεργάστηκε επίσης με τους Γερμανούς. Ο Κόρετς είπε στους Εβραίους της Θεσσαλονίκης ότι θα πήγαιναν στην Πολωνία για να εκπαιδευτούν ως αγρότες, προκειμένου να καλλιεργούν χωράφια στην Παλαιστίνη.

Στις 11 Ιουλίου του 1942, τη μέρα που όλοι οι Εβραίοι άνδρες της Θεσσαλονίκης μεταξύ 18 και 45 ετών έπρεπε να δηλωθούν στην Πλατεία Ελευθερίας, ο πατέρας μου αποφάσισε να μην το κάνει, καθώς σχεδίαζε να ενταχθεί στους αντάρτες.

Δυστυχώς, ο αδελφός του, ο Σαούλ, δηλώθηκε και υπέστη ακραία ταπείνωση και κακοποίηση από τους Γερμανούς.

Ήταν ένας από τους 9.000 άντρες που συγκεντρώθηκαν μέσα στον καυτό καύσωνα του Ιουλίου, χωρίς φαγητό και νερό, και υποχρεώθηκαν να εκτελέσουν μια σειρά από εξαντλητικές και επίπονες ασκήσεις.

Αν οι άνδρες έδειχναν σημάδια μειωμένης αντοχής, οι Γερμανοί τούς ταπείνωναν και τους χτυπούσαν βάναυσα.

Πολλοί λιποθύμησαν, ενώ όσοι δεν ήταν σε θέση να κάνουν τις ασκήσεις αναγκάζονταν να προσπαθήσουν ξανά.

Περίπου 2.000 Εβραίοι άνδρες συνελήφθησαν εκείνη την ημέρα και μεταφέρθηκαν για καταναγκαστική εργασία.

Ανάμεσά τους και ο Σαούλ.

Αυτοί οι άνδρες εργάζονταν σκληρά, με ελάχιστο φαγητό, σε δύσκολες συνθήκες, κατασκευάζοντας δρόμους για τον γερμανικό στρατό.

Πολλοί πέθαναν από υποσιτισμό, ελονοσία, φυματίωση και γενικά από τις κακές συνθήκες διαβίωσης. Ο Σαούλ ήταν ανάμεσα σε εκείνους που επέστρεψαν τον Νοέμβριο, σε άσχημη κατάσταση, αφού η εβραϊκή κοινότητα πλήρωσε στους Γερμανούς 2,5 δισεκατομμύρια δραχμές (και παρ’ όλα αυτά έχασε οριστικά το εβραϊκό νεκροταφείο που είχε ιστορία 2.000 ετών). Οι σοσιαλιστές του ΕΑΜ μπήκαν στην πόλη και παρότρυναν τους κατοίκους να αντισταθούν στους Γερμανούς.

Ενθάρρυναν μερικούς Εβραίους που συμμερίζονταν τους στόχους τους να προσχωρήσουν στο ΕΑΜ.

Ένας φίλος του πατέρα μου τον προσέγγισε σχετικά, αλλά εκείνος δεν ήθελε να αφήσει τη γιαγιά μου πίσω.

Άλλωστε, σχεδίαζε να τη στείλει λίγο αργότερα σε ένα κοντινό χωριό, τον Πολύγυρο, όπου θα έμενε με κάποιους Έλληνες.

Ένας φίλος του πατέρα μου από την τράπεζα, ο Δημήτρης Μούσιος, πρόσφερε το σπίτι της θείας του.

Εκεί έζησε για ένα διάστημα η γιαγιά μου με ψεύτικο χριστιανικό όνομα.

Ο θείος μου και η οικογένειά του πήγαν επίσης σε εκείνο το χωριό αλλά έμειναν με άλλη οικογένεια, επίσης συγγενική του κ. Μούσιου.

Για να φτάσει η γιαγιά μου σε αυτό το χωριό, ο πατέρας μου έπρεπε να πληρώσει 10 με 15 αγγλικές χρυσές λίρες.

Το ταξίδι ήταν ριψοκίνδυνο, χωρίς την παραμικρή εγγύηση για την ασφάλειά τους.

Ο πατέρας μου είχε ακούσει για μια πλούσια οικογένεια, τους Γκατένιο, που είχαν επιβιβαστεί σε ένα καΐκι για την Τουρκία και τελικά πνίγηκαν, αφού πρώτα τους λήστεψαν και τους πήραν όλα τα υπάρχοντα.

Όταν κάποιοι Έλληνες πρότειναν στον πατέρα μου και στην οικογένειά του να πάνε στην Τουρκία, εκείνος δίστασε να ακολουθήσει τη συγκεκριμένη διαδρομή.

Κατέληξε να μείνει μόνος στη Θεσσαλονίκη, αφού ο ίδιος αισθανόταν ασφαλής και η αρραβωνιαστικιά του ήταν επίσης εκεί.

Πίστευε ότι θα ερχόταν η ώρα της Αντίστασης.

Όμως, δεν ήρθε εγκαίρως.

Όταν ξεκίνησαν οι απελάσεις το 1943, ο πατέρας μου πίστευε ότι δεν θα τον επηρέαζαν.

Πάντα ήλπιζε να ακούσει νέα από ένα φίλο του που ήταν ήδη στο ΕΑΜ.

Πολλοί ένιωθαν το ίδιο, και υπήρχε μια παθητική στάση λόγω της έλλειψης καθοδήγησης.

Όλοι στήριζαν τις ελπίδες τους στον αρχιραβίνο Κόρετς, ο οποίος τους έλεγε να μην φοβούνται και ότι δεν θα συνέβαινε τίποτα.

Τους διαβεβαίωνε ότι θα ζούσαν μαζί με Πολωνούς και Ιταλούς Εβραίους σε μια δική τους πατρίδα.

Η εβραϊκή κοινότητα ήλπιζε ότι κάτι καλό θα προέκυπτε από όλο αυτό.

Λίγο μετά την έναρξη των απελάσεων, ο πατέρας μου άκουσε ότι η εβραϊκή αστυνομία βρισκόταν στον Πολύγυρο και είχε συλλάβει τη γιαγιά μου. Ο Ισαάκ Χασόν, αρχηγός της εβραϊκής αστυνομίας και συμμαθητής του πατέρα μου, ήταν από τους πρώτους δωσίλογους.

Αυτός και ο αδελφός του, ο Άλμπερτ –ή ένας από τους υπαρχηγούς του– πέρασαν από το χωριό και συνέλαβαν το θείο μου τον Σαούλ, τη σύζυγό του και τα δύο παιδιά τους.

Όλοι τους εκτοπίστηκαν.

Ο πατέρας μου έμαθε τα άσχημα νέα και αμέσως πήγε να βρει τον Ισαάκ Χασόν.

Ήταν πρόθυμος να προσφέρει χρήματα ή οτιδήποτε εκείνος ήθελε σε αντάλλαγμα για την απελευθέρωση της γιαγιάς μου, του θείου μου και της οικογένειάς του.

Όμως, ο Ισαάκ ήταν ανένδοτος.

Και σαν να μην έφτανε αυτό, συνέλαβε και τον πατέρα μου. Ο Ισαάκ είχε μαζέψει ολόκληρη περιουσία και ήταν ο τελευταίος που εκτοπίστηκε.

Αφού επέζησε από τα στρατόπεδα, συνελήφθη το 1945, δικάστηκε, και τελικά του επιβλήθηκε η θανατική ποινή. Η Ελλάδα ήταν η μόνη κατεχόμενη χώρα που διεξήγαγε δίκες Εβραίων για εγκλήματα πολέμου.

Έτσι, λοιπόν, λόγω της προσπάθειάς του να ελευθερώσει την οικογένειά του, ο πατέρας μου οδηγήθηκε στις 10 Απριλίου 1943 στο στρατόπεδο διέλευσης του Βαρόνου Χιρς.

Μέχρι να φτάσει, όμως, είχαν ήδη πάρει τη μητέρα του, τον αδελφό του και την οικογένειά του με την προηγούμενη αποστολή για το Άουσβιτς.

Ο πατέρας μου έφτασε στο Άουσβιτς στις 17 Απριλίου 1943.

Μόλις έφτασε εκεί, το κύριο μέλημά του ήταν να βρει την οικογένειά του.

Όμως, η μητέρα του, όπως και ο αδελφός του με τη γυναίκα του και τα παιδιά τους, είχαν δολοφονηθεί την ημέρα της άφιξής τους.

Ο πατέρας μου βρήκε κάποιον που γνώριζε τον αδελφό του και του είπε ότι ο Σαούλ είχε κάνει λάθος.

Κρατούσε ένα από τα παιδιά στην αγκαλιά του κατά τη διάρκεια της επιλογής και δεν ήθελε να το αφήσει.

Όσοι άντρες δεν κρατούσαν παιδιά, ήταν σωματικά ικανοί και μπορούσαν να εργαστούν, θα ζούσαν.

Ο πατέρας μου έτρεφε ελπίδες ότι θα έβρισκε την οικογένειά του εκεί, αλλά σύντομα συνειδητοποίησε ότι ήταν το μόνο ζωντανό μέλος.

Γι’ αυτό έγινε ακόμη πιο αποφασισμένος να σώσει τον εαυτό του.

Αν και ήξερε ότι οι πιθανότητες ήταν συντριπτικά εναντίον του, ο μόνος τρόπος του να νικήσει τον εχθρό ήταν να μείνει ζωντανός.

Όταν έφτασαν οι Εβραίοι στο Άουσβιτς, διατάχθηκαν να σχηματίσουν δυο σειρές για να περάσουν από την επιλογή.

Η μία γραμμή προοριζόταν για όσους θα έκαναν βαριά εργασία και η δεύτερη για όσους θα οδηγούνταν αμέσως στους θαλάμους αερίων.

Νέοι άνδρες και γυναίκες που φαίνονταν υγιείς και ήταν σωματικά ικανοί αποτελούσαν αυτή την πρώτη γραμμή που θα προοριζόταν για τις πιο βαριές δουλειές.

Θα έμεναν ζωντανοί με μια πενιχρή ποσότητα φαγητού και νερού.

Όταν δεν θα μπορούσαν πλέον να εργαστούν, θα εξοντώνονταν κι αυτοί.

Η δεύτερη γραμμή αποτελούνταν από μητέρες με παιδιά κάτω των 15 ετών, καθώς και άνδρες και γυναίκες άνω των 55. Λόγω της ηλικίας τους, είχαν μικρή αξία για τους Γερμανούς. Θα εξοντώνονταν μόλις έφταναν.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους