Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Ο Δόκτωρ Φάουστος του Κρίστοφερ Μάρλοου Ο Δόκτωρ Φάουστος δεν είναι απλώς ένα θεατρικό έργο για έναν άνθρωπο που πουλά την ψυχή του· είναι ένας ήσυχος, οδυνηρός διαλογισμός πάνω στην ανθρώπινη ανησυχία.

Γραμμένο από τον Κρίστοφερ Μάρλοου στα τέλη του δέκατου έκτου αιώνα, το δράμα εξακολουθεί να φαντάζει ενοχλητικά σύγχρονο, σαν να κατανοεί μια πείνα που δεν μας εγκατέλειψε ποτέ: την επιθυμία να γνωρίζουμε τα πάντα, να είμαστε τα πάντα και να αποδράσουμε από τα στενά όρια της ανθρώπινης ύπαρξης.

Στην καρδιά του έργου βρίσκεται ο Δόκτωρ Φάουστος, ένας λόγιος που έχει κατακτήσει όλες τις καθιερωμένες μορφές γνώσης.

Η φιλοσοφία δεν τον ικανοποιεί πια, η ιατρική του φαίνεται πολύ αργή, η νομική πολύ μικρόπνοη και η θεολογία πολύ περιοριστική.

Αυτό που απομένει είναι η μαγεία, η απαγορευμένη τέχνη που υπόσχεται απόλυτη δύναμη. Ο Φάουστος δεν στρέφεται στη νεκρομαντεία από άγνοια· στρέφεται σε αυτήν επειδή η ίδια η γνώση τον έχει απογοητεύσει.

Αυτό είναι που καθιστά την πτώση του τόσο τραγική.

Δεν είναι ανόητος.

Είναι κουρασμένος. Ο Μάρλοου παρουσιάζει τον Φάουστο σε ένα σταυροδρόμι οικείο σε κάθε σκεπτόμενη ψυχή: τη στιγμή εκείνη που τα επιτεύγματα φαντάζουν κούφια και η φιλοδοξία γίνεται απελπισμένη. Ο Φάουστος πιστεύει ότι αν μπορούσε μόνο να ξεπεράσει ένα τελευταίο όριο, αν μπορούσε να διατάζει πνεύματα και να λυγίζει τη φύση στη θέλησή του, η ζωή θα φάνταζε επιτέλους ολοκληρωμένη.

Σε αυτή την εύθραυστη στιγμή, εμφανίζεται ο Μεφιστοφελής —όχι ως τερατώδης δαίμονας, αλλά ως μια ήρεμη, ευφυής παρουσία που κατανοεί τον πόνο πολύ καλύτερα από ό,τι ο Φάουστος.

Μία από τις πιο στοιχειωτικές ιδέες του έργου είναι ότι η κόλαση δεν είναι ένας απομακρυσμένος λάκκος φωτιάς· είναι μια κατάσταση ύπαρξης, που κουβαλάμε μέσα στην ίδια μας τη συνείδηση.

Το συμβόλαιο που υπογράφει ο Φάουστος είναι ανατριχιαστικό όχι λόγω των υπερφυσικών όρων του, αλλά λόγω της οικειότητάς του.

Είκοσι τέσσερα χρόνια απόλαυσης, δύναμης και φήμης, με αντάλλαγμα την αιωνιότητα.

Είναι ένα παζάρι που αντικατοπτρίζει αμέτρητους ανθρώπινους συμβιβασμούς: την ανταλλαγή του βάθους με την άνεση, της συνείδησης με την επιτυχία, του νοήματος με το χειροκρότημα. Ο Φάουστος φαντάζεται τον εαυτό του να αναπλάθει τον κόσμο, αλλά αυτό που ακολουθεί είναι επώδυνα αντικλιμακωτικό.

Αντί για κοσμικά επιτεύγματα, επιδίδεται σε ταχυδακτυλουργικά τεχνάσματα, ψυχαγωγεί γαλαζοαίματους και κυνηγά επιφανειακές απολαύσεις.

Η τεράστια φιλοδοξία του καταρρέει σε μικροπρεπείς διασκεδάσεις.

Εδώ είναι που η μελαγχολία του Μάρλοου βαθαίνει.

Η τραγωδία του Φάουστου δεν είναι απλώς η καταδίκη· είναι η σπατάλη.

Ένας ευφυής νους ξοδεύει τα τελευταία του χρόνια σε θεάματα αντί για σοφία. Ο Καλός και ο Κακός Άγγελος που στοιχειώνουν τον Φάουστο δεν είναι εξωτερικές δυνάμεις, αλλά ηχώ της διχασμένης συνείδησής του.

Ακόμη και καθώς το ρολόι χτυπά προς την τελευταία ώρα, εκείνος διστάζει, συζητά, αναβάλλει.

Η μετάνοια παραμένει δυνατή, ωστόσο η υπερηφάνεια και η απόγνωση τον δένουν πιο σφιχτά από οποιονδήποτε δαίμονα.

Η τελευταία σκηνή του έργου είναι από τις πιο συντριπτικές στην αγγλική λογοτεχνία.

Καθώς πλησιάζουν τα μεσάνυχτα, ο Φάουστος δεν εξοργίζεται ενάντια στον Θεό· ικετεύει τον ίδιο τον χρόνο να επιβραδύνει.

Επιθυμεί να διαλυθεί στον αέρα, σε σταγόνες νερού, στο τίποτα — σε οτιδήποτε άλλο εκτός από την αιώνια επίγνωση.

Ο τελευταίος του μονόλογος δεν είναι δυνατός ή δραματικός· είναι οικείος, φοβισμένος και επώδυνα ανθρώπινος.

Εκείνη τη στιγμή, ο Φάουστος δεν είναι πλέον σύμβολο της υπερφίαλης φιλοδοξίας.

Είναι απλώς ένας άνθρωπος που συνειδητοποιεί πολύ αργά ότι η γνώση χωρίς ταπεινότητα μπορεί να καταλήξει σε μοναξιά.

Αυτό που κάνει τον Δόκτωρ Φάουστο να αντέχει στον χρόνο είναι η άρνησή του να προσφέρει εύκολη ηθική παρηγοριά. Ο Μάρλοου δεν κηρύττει· παρατηρεί.

Μας δείχνει έναν κόσμο όπου η ευφυΐα δεν εγγυάται τη σοφία, όπου η ελευθερία χωρίς περιορισμούς γίνεται μια άλλη μορφή φυλάκισης.

Το έργο ανήκει στην Αναγέννηση, μια εποχή μεθυσμένη από τις ανακαλύψεις, ωστόσο προειδοποιεί σιωπηλά ότι η πρόοδος χωρίς ηθικά θεμέλια μπορεί να αδειάσει την ψυχή.

Αιώνες μετά, ο Φάουστος στέκεται ακόμη δίπλα μας — όχι σε σκοτεινά εργαστήρια ή μαγικούς κύκλους, αλλά σε κάθε εμμονή με την απεριόριστη επιτυχία, την εξουσία και τον έλεγχο της ζωής Η τραγωδία του φαντάζει οικεία γιατί μιλά για μια οικουμενική αγωνία: τον φόβο ότι η συνηθισμένη ζωή δεν είναι αρκετή, και τον βαθύτερο φόβο ότι ακόμα και τα «πάντα» μπορεί να μας αφήσουν άδειους.

Στο τέλος, ο Δόκτωρ Φάουστος είναι ένας θρήνος για την ίδια την ανθρώπινη επιθυμία.

Μας υπενθυμίζει ότι ο πιο επικίνδυνος πειρασμός δεν είναι το κακό, αλλά η πεποίθηση ότι η πληρότητα βρίσκεται κάπου πέρα από την υπομονή, την ταπεινότητα και τη χάρη.

Και όταν έρθει η τελευταία ώρα, ο Μάρλοου μας αφήνει με ένα ερώτημα που αρνείται να σβήσει: Τι θα ανταλλάζαμε, αν πιστεύαμε πραγματικά ότι ο χρόνος τελειώνει;

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους