ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΒΟΡΕΙΟ ΤΜΗΜΑ ΤΗΣ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΚΑΤΕΧΟΜΕΝΟ? Είμαι βέβαιος ότι πολλοί θα γουρλώσουν τα μάτια τους με αυτό το ερώτημα! Πως τόλμησα να υποβάλω τέτοια ερώτηση! Κάποιος έβαλε την φωτογραφία ενός...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Λίγο έλειψε να τον γδάρουν ζωντανό! Αντί οποιασδήποτε απάντησης στο ερώτημα θα δώσω όσο πιο περιληπτικά μπορώ το ιστορικό του διαχωρισμού της πρωτεύουσας κατά περιόδους, για όσους ενδιαφέρονται για την ιστορία της Κύπρου! Βυζαντινή Λευκωσία Η αρχαία ονομασία της Λευκωσίας ήταν Λήδρα και κατά τη Βυζαντινή περίοδο έως το 1192 μ.Χ. δεν ήταν παρά μια αγροτική κοινότητα, κτισμένη στις δύο όχθες του ποταμού Πεδιαίου.

Δεν υπήρχαν τείχη, αλλά διάσπαρτες κατοικίες και μάντρες.

Το ότι απομένει και βρέθηκε μετα από ανασκαφές είναι το κομμάτι διπλά από το δημαρχείο της πόλης.

Η πόλη γενικά αναπτύχθηκε όταν οι κάτοικοι εγκατέλειψαν τα παράλια λόγω των αραβικών επιδρομών. Η Λευκωσία υπό Γαλλική κυριαρχία Κατά την Τρίτη Σταυροφορία, ο βασιλιάς Ριχάρδος ο Λεοντόκαρδος εισέβαλε και κατέλαβε το νησί της Κύπρου (1192 μ.Χ.) και το πούλησε στους Ναΐτες Ιππότες, οι οποίοι κυβέρνησαν το νησί σκληρά μέχρι που οι ντόπιοι επαναστάτησαν. Οι Ναΐτες κατέστειλαν την εξέγερση, αλλά δεν μπόρεσαν να διατηρήσουν την εξουσία και επέστρεψαν το νησί στον Ριχάρδο, ο οποίος το πούλησε στους Γάλλους Σταυροφόρους που κυβέρνησαν το νησί για 300 χρόνια. Οι Γάλλοι (Φράγκοι) εγκαταστάθηκαν στο βόρειο τμήμα της Λευκωσίας, το οποίο παρείχε εύκολη πρόσβαση στα κάστρα της βόρειας οροσειράς για λόγους ασφάλειας, αποφεύγοντας το εμπόδιο του ποταμού Πεδιαίου, καθώς και πρόσβαση στο λιμάνι και κάστρο στην Κερύνεια. Οι Γάλλοι έχτισαν ένα χαμηλό τείχος γύρω από τη Λευκωσία μόνο για να την οριοθετήσουν, καθώς το τείχος δεν ήταν αρκετά υψηλό για να προστατεύσει την πόλη.

Το μόνο που απομένει από αυτό το τείχος είναι η Καστελιώτισσα.

Στον χάρτη που αναρτάται φαίνονται αυτά τα τείχη) Η Λευκωσία υπό Ενετική κυριαρχία Τον 15ο αιώνα, η γαλλική κυριαρχία στο νησί παράκμασε και, ύστερα από πολιτικές ίντριγκες και βασιλικούς γάμους, η Κύπρος πέρασε στους Ενετούς, οι οποίοι χρησιμοποιούσαν το νησί κυρίως ως στρατιωτική βάση και όχι ως αποικία.

Όταν οι Ενετοί υποψιάστηκαν ότι οι Οθωμανοί σχεδίαζαν να εισβάλουν και να καταλάβουν το νησί, κατεδάφισαν γρήγορα τις ανεπαρκείς φράγκικες αμυντικές οχυρώσεις της Λευκωσίας και κατασκεύασαν νέες σύμφωνα με τα υψηλά στρατιωτικά πρότυπα της εποχής.

Ανέθεσαν στον Giulio Savorgnan τον σχεδιασμό και την επίβλεψη του έργου και, στο πλαίσιο του νέου σχεδιασμού, πολλά κτίρια που βρίσκονταν εκτός των νέων τειχών κατεδαφίστηκαν, συμπεριλαμβανομένης της βασιλικής κατοικίας της εποχής.

Ο ποταμός Πεδιαίος, που προηγουμένως διέσχιζε το κέντρο της πόλης, εκτράπηκε εκτός της πόλης προς τα δυτικά και ταυτόχρονα επιτρέποντας του να γεμίσει την τάφρο γύρω από τα τείχη (φαίνονται στον χάρτη). Τα νέα αυτά Ενετικά τείχη, που κατασκευάστηκαν μεταξύ 1567 και 1570, σχηματίζουν έναν τέλειο κυκλικό περίβολο μήκους περίπου 5 χιλιομέτρων, περικλείοντας ολόκληρη την παλιά πόλη της Λευκωσίας και παραμένουν ανέπαφα μέχρι σήμερα. Οι Ενετοί εγκαταστάθηκαν φυσικά στο βόρειο τμήμα της Λευκωσίας όπου κατοικούσαν οι Φράγκοι, με τα καλαίσθητα γαλλικά κτίρια, αφήνοντας τις φτωχές χωμάτινες κατοικίες στους ντόπιους νότια του ποταμού, οι περισσότερες από τις οποίες κατεδαφίστηκαν για την κατασκευή των τειχών. Η Λευκωσία υπό Οθωμανική κυριαρχία Οι Οθωμανοί Τούρκοι εισέβαλαν το 1570, πολιόρκησαν τη Λευκωσία (Γκραβούρα) και την Αμμόχωστο και τελικά κατέλαβαν το νησί το 1571, καθιστώντας τη Λευκωσία πρωτεύουσα της Κύπρου.

Φυσικά, οι Οθωμανοί εγκαταστάθηκαν στα πλούσια κτίρια στο βόρειο κομμάτι της πόλης που άφησαν οι προηγούμενοι αποικιοκράτες Φράγκοι και Ενετοί και μετέτρεψαν τον καθολικό καθεδρικό ναό και τις εκκλησίες σε τζαμιά.

Οι γηγενείς Κύπριοι αγρότες, υπό οθωμανική πλέον διοίκηση, διατήρησαν την Ορθόδοξη θρησκεία και τις εκκλησίες τους, και κατά τη διάρκεια των επόμενων τριών αιώνων στη Λευκωσία, οι Ελληνοκύπριοι επέστρεψαν και ξανάκτισαν το νότιο τμήμα της πόλης.

Χωρίστηκαν από τους Οθωμανούς κατακτητές από την κοίτη του ποταμού με μερικές γέφυρες να ενώνουν τα δυο μέρη. Η Λευκωσία υπό Βρετανική κυριαρχία Μετά την αποδυνάμωση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και το Συνέδριο του Βερολίνου το 1878, το νησί πέρασε στη Βρετανική Αυτοκρατορία και το 1915 έγινε βρετανική αποικία με κυβερνήτη. Στη Λευκωσία, οι κοινότητες ζούσαν ειρηνικά η μία δίπλα στην άλλη κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, χωρισμένες από την κοίτη του ποταμού. Ο Δήμαρχος της Λευκωσίας αποφάσισε να εξαλείψει την παλιά κοίτη του ποταμού, η οποία είχε μετατραπεί σε σκουπιδότοπο και εστία ασθενειών.

Έτσι ενθάρρυνε τους κατοίκους να γεμίσουν την κοίτη με χώμα, υποσχόμενος ότι θα παραχωρούσε ένα κομμάτι γης σε όποιον εργαζόταν γι’ αυτό.

Το σχέδιο πέτυχε και η παλιά κοίτη του ποταμού μετατράπηκε σε έναν από τους πιο πολυσύχναστους και εμπορικούς δρόμους του νησιού, ενώνοντας τα δύο μέρη της πόλης.

Την οδό Ερμού.

Η διαίρεση της πόλης Αυτή η ειρηνική κατάσταση έληξε όταν οι Ελληνοκύπριοι εξεγέρθηκαν εναντίον των Βρετανών και η σύγκρουση επεκτάθηκε μεταξύ Τουρκοκυπρίων και Ελληνοκυπρίων. Η Κύπρος απέκτησε την ανεξαρτησία της το 1960 και, μετά από μια σύντομη περίοδο ειρηνικής συνύπαρξης, η σύγκρουση ξέσπασε βίαια τον Δεκέμβριο του 1963.

Οι μάχες ήταν ιδιαίτερα έντονες κατά μήκος του εμπορικού δρόμου (πρώην κοίτης ποταμού) που χώριζε τις δύο κοινότητες, με αποτέλεσμα τη δημιουργία εμπόλεμης ζώνης με οδοφράγματα.

Η βρετανική ειρηνευτική δύναμη, που αργότερα αντικαταστάθηκε από τα Ηνωμένα Έθνη, καθιέρωσε τον δρόμο ως ουδέτερη ζώνη ή νεκρή ζώνη (buffer zone), διακόπτοντας τη σύνδεση μεταξύ των δύο κοινοτήτων.

Ένας αξιωματικός των Ηνωμένων Εθνών χάραξε μια γραμμή πάνω στον χάρτη της πόλης με πράσινο μαρκαδόρο και έτσι έγινε γνωστή ως η «Πράσινη Γραμμή». Από τότε η πόλη παραμένει διαιρεμένη και οι δύο κοινότητες απομονώθηκαν η μία από την άλλη.

Το άνοιγμα της νεκρής ζώνης Κατά τα γεγονότα του 1974 οι συγκρούσεις ήταν έντονες κατά μήκος της οδού Ερμού η οποία πάγωσε πλέον σαν διαχωριστική γραμμή.

Το 2004, μετά το δημοψήφισμα για επανένωση και την απόρριψή του από τους Ελληνοκυπρίους, επιτεύχθηκε συμφωνία και άνοιξε σημείο διέλευσης κατά μήκος της νεκρής ζώνης, δημιουργώντας ξανά σύνδεση μεταξύ των κοινοτήτων.

Είναι το μοναδικό σημείο διέλευσης ή σύνδεσης εντός της παλιάς εντός των τειχών πόλης της Λευκωσίας και το «Status Quo» παραμένει μέχρι σήμερα. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Από το σύντομο αυτό ιστορικό δοκίμιο για τη διαίρεση της Λευκωσίας βλέπουμε ότι η διαχωριστική γραμμή πέρασε από διάφορα στάδια: Ξεκίνησε σαν α) ποταμός που έδινε ζωή κατά τη Βυζαντινή και Γαλλική περίοδο, β) πηγή νερού για την πλήρωση των τάφρων γύρω από την πόλη για προστασία κατά την Ενετοκρατία, γ) ξηρή κοίτη ποταμού που χρησιμοποιήθηκε ως σκουπιδότοπος κατά την Τουρκοκρατία, δ) εμπορικός δρόμος για όλους τους κατοίκους της Λευκωσίας κατά την Βρετανική αποικιοκρατία, ε) πεδίο συγκρούσεων και τελικά στ) νεκρή ζώνη (buffer zone) μετά την ανεξαρτησία.

Ο σύλλογος μας έχει ετοιμάσει τον πιο λεπτομερή χάρτη της πόλης με όλα τα μνημεία.

Το τί παρατηρεί κάποιος είναι ότι το μόνο χριστιανικό ορθόδοξο μνημείο στο βόρειο τμήμα είναι η εκκλησία του Αγίου Λουκά.

Λίγοι χριστιανοί κατοίκησαν σε αυτό το μέρος κατά την βρετανική αποικιοκρατία. Η Αγία Σοφία, Αγία Αικατερίνη και Άγιος Νικόλαος, Λατινικές εκκλησίες μετετράπησαν οι δυο πρώτες σε τζαμιά.

Στο βόρειο αυτό κομμάτι στους δρόμους υπάρχουν πάρα πολλοί τάφοι γενίτσαρων (φωτογραφία) που πολέμησαν κατά και σκοτωθήκαν κατά την κατάκτηση.

Κάτι τέτοιο δεν υπάρχει νότια διότι όπως ανέφερα το κομμάτι αυτό καταστράφηκε από τους Ενετούς για να χρησημοποιήθει το υλικό για τα Τείχη.

Οι μάχες μεταξύ Ενετών και Τούρκων (όχι κυπρίων) έγιναν στο βόρειο τμήμα.

Νοτιοδυτικά της πόλης είναι και το εγκαταλειμμένο κονάκι του Κιόρογλου (Φωτογραφία), που αναφέρει στο ιστορικό ποίημα του ο Βασίλης Μιχαηλίδης – η 9η Ιουλίου 1821, που προσπάθησε να σώσει το αρχιεπίσκοπο Κυπριανό.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους