Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Le Point : Γιατί η ταινία «Περσέπολις» της Μαρζάν Σατραπί θα ενοχλεί πάντα τις προοδευτικές ελίτ Ο πρόωρος θάνατος της δημιουργού του “Περσέπολις” Μαρζάν Σατραπί σε ηλικία 56 ετών μας υπενθυμίζει πόσο το σημαντικότερο έργο της φωτίζει τόσο την ιστορία του Ιράν όσο και τις δυτικές αυταπάτες απέναντι στις δικτατορίες.

Το φθινόπωρο του 1957, στο έργο Το αίμα των Ούγγρων, ο Αλμπέρ Καμύ έγραφε τα εξής: «Δεν ανήκω σε εκείνους που πιστεύουν ότι μπορεί να υπάρξει συμβιβασμός, έστω και προσωρινός ή μοιρολατρικός, με ένα καθεστώς τρόμου που έχει τόσο δικαίωμα να αποκαλείται σοσιαλιστικό όσο είχαν οι δήμιοι της Ιεράς Εξέτασης να αποκαλούνται χριστιανοί.» Μπορούμε, χωρίς δισταγμό, να παραφράσουμε τη φράση αυτή για την εποχή μας: αρκεί να αντικαταστήσουμε τη λέξη «σοσιαλιστικό» με τη λέξη «μουσουλμανικό». Όσοι σήμερα, σε διάφορα μέρη του κόσμου, στηρίζουν τους μουλάδες στο όνομα ενός επιλεκτικού διεθνούς δικαίου, του αντικαπιταλισμού, της woke ιδεολογίας, του αντιτραμπισμού ή του αντισιωνισμού, μπορούν εύκολα να αναγνωρίσουν τον εαυτό τους σε αυτήν την περιγραφή.

Οι χρονικές κλίμακες και τα ιστορικά συμφραζόμενα είναι διαφορετικά, αλλά μπορεί κανείς να προτείνει έναν ακόμη παραλληλισμό.

Η 7η Οκτωβρίου, όπως και η εξόντωση του Χαμενεΐ, του ηγέτη της θεοκρατικής δικτατορίας του Ιράν, αποτέλεσαν γεγονότα που συγκλόνισαν, δίχασαν και αποκάλυψαν τις δυτικές και γαλλικές ελίτ όπως πραγματικά είναι, πέρα από τις ευγενικές δημοσιογραφικές συμβάσεις.

Σήμερα υπάρχουν φιλομουλαδικές στάσεις όπως παλαιότερα υπήρχαν φιλοσταλινικές.

Και καταδικάζονται όσοι αντιστέκονται στην ιρανική δικτατορία, όπως κάποτε λοιδορούνταν όσοι αντιστέκονταν στον κομμουνισμό των τανκς και των γκουλάγκ.

Ίδια αντανακλαστικά, διαφορετικές εποχές.

Μέσα από αυτή την οπτική μπορούμε να κατανοήσουμε τις αντιδράσεις που προκάλεσε η επαναπροβολή, στις αρχές Μαρτίου, από δημόσιο τηλεοπτικό κανάλι, της εξαιρετικής ταινίας Περσέπολις της Μαρζάν Σατραπί.

Η ταινία αυτή (σε σκηνοθεσία της Μαρζάν Σατραπί και του Βενσάν Παρονό, γνωστού ως Winshluss, το 2007) αφηγείται την πραγματική εξέλιξη των γεγονότων μετά την Ιρανική Επανάσταση του 1979, αναδεικνύοντας την τρομοκρατία, τη δικτατορία και τη μοίρα των γυναικών.

Και τίποτε δεν εξοργίζει περισσότερο τον εξωτικό ακτιβισμό από την πραγματικότητα.

Κάποιος μπορούσε να παρακολουθήσει στα κοινωνικά δίκτυα, με έκπληξη αλλά και επίγνωση, όσους πίστεψαν ότι η επαναμετάδοση της ταινίας αυτή τη συγκεκριμένη στιγμή αποτελούσε στήριξη στον πόλεμο του Τραμπ ή ακόμη και μορφή «προπαγάνδας». Ιδεολογικές μυωπίες Πώς μπόρεσαν να κάνουν έναν τέτοιο συλλογισμό; Μπορούν ακόμη; Ναι.

Διότι όταν μια ταινία ή ένα έργο μυθοπλασίας — και μάλιστα δημιουργημένο από έναν αντιφρονούντα του «παγκόσμιου Νότου» — καταγγέλλει μια φρικτή πραγματικότητα στη χώρα καταγωγής του, τότε εμφανίζονται στη Δύση διάφορες μορφές εξωτικιστικού ακτιβισμού, προσβεβλημένες και λογοκριτικές.

Θα μιλήσουν για καρικατούρα, για πλύση εγκεφάλου ή ακόμη και για προδοσία.

Ας φανταστούμε όμως ένα Περσέπολις που θα κατήγγελλε την τύχη των γυναικών υπό τα αποικιοκρατικά καθεστώτα του περασμένου αιώνα.

Τότε θα θεωρούνταν αμέσως αριστούργημα.

Άλλωστε, αυτές οι ιδεολογικές μυωπίες συνόδευαν πάντοτε τις επαναπροβολές της ταινίας κινουμένων σχεδίων που βασίστηκε στο ομώνυμο αριστούργημα της Σατραπί σε μορφή κόμικ.

Αντί να θεωρηθεί φόρος τιμής σε όσους αγωνίζονται στο Ιράν και αλλού, αντιμετωπίστηκε ως προπαγάνδα υπέρ εκείνων που επιτίθενται.

Η ταινία αυτή, που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις ήδη από την πρώτη προβολή της, έχει το προνόμιο των μεγάλων έργων: δεν αφήνει κανέναν αδιάφορο.

Γι’ αυτό και η προβολή της, χθες όπως και σήμερα, εξακολουθεί να προκαλεί αμηχανία.

Μπορεί κανείς ακόμη να τη δει ή να τη διαβάσει σήμερα.

Δεν έχει γεράσει καθόλου.

Αντιθέτως, υπήρξε προφητική, μπροστά από την εποχή της και από τα πνεύματα της εποχής, και παραμένει επίκαιρη, καθώς οι δικτατορίες που περιγράφει σκοτώνουν τον χρόνο σκοτώνοντας ταυτόχρονα και τους ανθρώπους.

Γιατί όμως ενοχλεί ; Στον λεγόμενο «αραβικό» και «μουσουλμανικό» κόσμο, καταγγέλθηκαν οι σκηνές που απεικονίζουν τον Θεό, που περιλαμβάνουν εκφράσεις θεωρούμενες χυδαίες ή που παρουσιάζουν τις συνέπειες μιας θρησκείας όταν ορισμένοι πιστοί θεωρούν ότι ενεργούν εκ μέρους του ίδιου του Θεού. Στη Δύση, πολλοί διέκριναν σε αυτήν «καρικατούρα» και προπαγάνδα, επειδή δεν ανταποκρινόταν στην εξωτική εικόνα του Πέρση που προτιμούν να διατηρούν ως διακοσμητικό στοιχείο για τις πολιτικές τους δεσμεύσεις.

Από την Ουγγαρία στο Ιράν Η ταινία της Μαρζάν Σατραπί αναδεικνύει επίσης, με αξιοσημείωτο βάθος, μια ιστορική ακολουθία που τροφοδοτούσε χθες ο σταλινισμός και που τροφοδοτούν σήμερα οι συμπάθειες προς τη Χαμάς ή τον Χαμενεΐ.

Βλέπουμε ότι, ενώ οι κομμουνιστές ονειρεύονταν τη δικαιοσύνη, η στράτευσή τους, το θάρρος τους ή οι αυταπάτες τους ωφέλησαν τελικά μόνο τους μουλάδες.

Κατά τον αρθρογράφο, το ίδιο μοτίβο επανεμφανίζεται σήμερα μέσα από τις εκλογικές στρατηγικές και τις κοινοτιστικές λογικές ορισμένων ταυτοτικών κινημάτων.

Κάποια μέρα, υποστηρίζει, οι σημερινοί κοινοτιστές στη Γαλλία θα βιώσουν μια αφύπνιση ανάλογη με εκείνη που γνώρισε το Ιράν.

Έτσι, το αίμα των Ούγγρων που συντρίφτηκαν από τα σοβιετικά τανκς το 1956 και εκείνο των νεκρών της «Άνοιξης της Πράγας» το 1968 προκάλεσαν βαθιές διανοητικές και πολιτικές ρήξεις στη Γαλλία.

Τότε καταγράφηκαν οι συμβιβασμένοι, οι αποκλεισμένοι, οι παραιτημένοι, οι διορατικοί και οι ακτιβιστές.

Ορισμένοι συνέχισαν να ονειρεύονται έναν «σοσιαλισμό με ανθρώπινο πρόσωπο», άλλοι έναν «εκδημοκρατισμένο κομμουνισμό» και κάποιοι προτίμησαν να κλείσουν τα μάτια μπροστά στα πτώματα για να σώσουν τις πεποιθήσεις τους.

Κατά τον συγγραφέα, σήμερα βρισκόμαστε στο ίδιο στάδιο.

Για να κατανοήσουμε το Ιράν και τη σημασία όσων διακυβεύονται εκεί — όχι μόνο για τη συνείδησή μας αλλά και για τις πολιτικές μας δεσμεύσεις — πρέπει να επιστρέψουμε σε ένα ασφαλές σημείο αναφοράς.

Αυτό το βλέμμα είναι εκείνο ενός μικρού κοριτσιού που ονειρευόταν να γίνει προφήτισσα στο Ιράν.

Αυτή είναι η αρχή του Περσέπολις.

Η διαδρομή της Μαρζάν συγκλονίζει, συγκινεί και αποκαλύπτει καλύτερα τι είναι ο ισλαμισμός — είτε σιιτικός, είτε εκλογικός, είτε κοινοτιστικός, είτε ταυτοτικός, είτε δικαιολογημένος στο όνομα της μετααποικιακής ενοχής ή της ιστορικής αποκατάστασης.

Ο ισλαμισμός σκοτώνει.

Και αν σήμερα η επαναπροβολή αυτής της ταινίας ενοχλεί, είναι επειδή το Ιράν αποτελεί υπόθεση που αφορά όλους μας. «Η ηττημένη και αλυσοδεμένη Ουγγαρία έκανε περισσότερα για την ελευθερία και τη δικαιοσύνη από κάθε άλλο λαό τα τελευταία είκοσι χρόνια», έγραφε ο Καμύ. Kamel Daoud Le Point 4/6/26

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους