Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Πριν από αρκετά χρόνια (στις αρχές της κρίσης) μού είχε ζητηθεί μια γνωμοδότηση.

Όταν είσαι νομικός και σου ζητούν γνωμοδότηση θεωρείται δεδομένο ότι η γνωμοδότηση θα εξυπηρετήσει τον πελάτη – αυτόν που σε πληρώνει δηλαδή.

Ειδάλλως γιατί να σε πληρώσει; Για να δώσεις επιχειρήματα στον αντίπαλό του; Φροντίζει, λοιπόν, ένα δικηγορικό γραφείο να απευθυνθεί σε έναν πανεπιστημιακό που έχει τις επιθυμητές απόψεις ώστε να εξυπηρετήσει την υπόθεση του πελάτη.

Είμαι βέβαιος πως όλοι οι συνάδελφοι όταν υπογράφουν γνωμοδοτήσεις εκφράζουν την επιστημονική τους άποψη, αδιαπραγμάτευτα και με ακεραιότητα.

Με μένα όμως τα πράγματα έγιναν διαφορετικά.

Μου ζήτησαν να υποστηρίξω το εντελώς αντίθετο από ό,τι πίστευα.

Και παραλίγο να το κάνω.

Πάμε, λοιπόν, πίσω, στις αρχές των μνημονίων.

Επικοινωνεί μαζί μου ένας φίλος δικηγόρος που εκπροσωπεί μια μεγάλη (και πολύ ισχυρή) επαγγελματική ένωση.

Η ένωση αυτή είχε πολύ ιδιαίτερα προνόμια και είχε στοχοποιηθεί από το ΔΝΤ που ζητούσε από την ελληνική κυβέρνηση να καταργήσει τα προνόμια, να ανοίξει δηλαδή το επάγγελμα.

Με πήρε λοιπόν ο φίλος δικηγόρος, ο Α να πούμε, και μου είπε: - Εκπροσωπώ αυτήν την ένωση και θέλω μια γνωμοδότηση από σένα.

Ήμουν άπειρος και δεν κατάλαβα αμέσως. - Μα, νομίζω, ότι εγώ δεν είμαι ο καταλληλότερος.

Άλλωστε οι απόψεις μου είναι γνωστές.

Δεν τους συμφέρει να πάρουν γνωμοδότηση από μένα.

Ήμουν και αφελής. - Δεν κατάλαβες.

Χρειάζονται μια γνωμοδότηση που να λέει ότι το επάγγελμά τους πρέπει να παραμείνει κλειστό.

Εγώ το βιολί μου: - Μα τότε δεν μπορώ να τη δώσω εγώ.

Είναι πολύ γνωστές οι απόψεις μου, είμαι υπέρ της ανοικτής και ανταγωνιστικής αγοράς και έχω ήδη αρθρογραφήσει και επιστημονικά και σε εφημερίδες υπέρ τους ανοίγματος των επαγγελμάτων! - Μα γι’ αυτό θέλουν εσένα! Αν εσύ γράψεις ότι «ναι, τα επαγγέλματα θα πρέπει να είναι ανοικτά γενικώς αλλά αυτό ειδικά το επάγγελμα έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και θα πρέπει να παραμείνει κλειστό, ο λόγος σου θα μετρήσει πάρα πολύ! - Αποκλείεται.

Δεν μπορώ να κάνω κάτι τέτοιο.

Καταρχάς γιατί δεν το πιστεύω.

Επιπλέον αν το κάνω θα είναι η τελευταία γνωμοδότηση που θα δώσω.

Διότι θα έχω εξευτελιστεί εντελώς. - Όχι, όχι, δεν ισχύει αυτό.

Ίσα-ίσα θα σου ζητήσουν και άλλοι μετά από αυτή τη γνωμοδότηση.

Για σκέψου: υπάρχει περίπτωση να σου ζητήσουν γνωμοδότηση υπέρ του …ανοίγματος της αγοράς; Αποκλείεται! Οι πελάτες σου είναι αυτοί που θέλουν να προστατεύσουν τα συντεχνιακά προνόμιά τους, όχι όσοι βλάπτονται από αυτά.

Αυτή τη στιγμή δέχονται φοβερή επίθεση από το ΔΝΤ και αναζητούν επιχειρήματα.

Δεν υπήρχε περίπτωση να δεχθώ και προσπάθησα να του το εξηγήσω χωρίς να τον προσβάλλω.

Αλλά με αντέκρουσε με δύο πανίσχυρα επιχειρήματα: (α) Θα πάρεις ό,τι τους ζητήσεις.

The sky is the limit. (ο δικηγόρος αυτός είχε σπουδάσει, όπως κι εγώ, στις Η.Π.Α.). Καθώς δεν είχα και δεν έχω κανένα άλλο εισόδημα πέραν της διδασκαλίας (και καμία περιουσία εκτός από τα βιβλία μου), ομολογώ ότι το επιχείρημα αυτό με κλόνισε αρκετά. - Εγώ θα σώσω τον κόσμο (και την αγορά); σκεφτόμουν.

Διατηρούσα κάποιες επιφυλάξεις αλλά τις εξαφάνισε το δεύτερο επιχείρημα. (β) Εσύ έχεις κάνει γνωστή την οικονομική ανάλυση του δικαίου στην Ελλάδα και όπως θα δεις όλοι οι ομόλογοί σου, σε όλες τις χώρες της Ευρώπης, έχουν δώσει αντίστοιχες γνωμοδοτήσεις.

Θα κάνεις ό,τι έκαναν κι αυτοί. - Τι; Αντέδρασα με δυσπιστία.

Ποιοι δηλαδή; - Ο Β στην Ισπανία, ο Γ στο Βέλγιο, ο Δ στη Γαλλία, ο Ε στην Αυστρία, ο Ζ στην Ιταλία, κλπ. κλπ. - Αποκλείεται! Δεν το πιστεύω.

Με τι επιχειρήματα; Την άλλη μέρα το πρωί κατέφτασε ένας υπάλληλος κούριερ στο σπίτι με ένα μεγάλο κουτί.

Ήταν γεμάτο γνωμοδοτήσεις από ολόκληρη την Ευρώπη.

Από μεγάλους νομικούς και μερικούς από τους καλύτερους ευρωπαίους οικονομολόγους του δικαίου.

Δεν πίστευα στα μάτια μου.

Κάθισα και έφαγα δύο μέρες να διαβάζω.

Είχα αποφασίσει πως θα το έκανα (είχα ανάγκη τα χρήματα) και να, μου δόθηκαν έτοιμα και τα επιχειρήματα.

Καθώς τα διάβαζα διέκρινα μερικές πολύ έξυπνες κατασκευές, ισχυρά επιχειρήματα, ακόμα και sophisticated μαθηματικά μοντέλα.

Ήταν όλα έτσι γραμμένα ώστε να μπορούσαν να πείσουν όχι μόνο νομικούς (που θα ψάρωναν με αυτά τα κείμενα καθώς οι περισσότεροι ήταν τότε economically illiterate) αλλά κυρίως οικονομολόγους και αξιωματούχους της ΕΕ. «Το επάγγελμα αυτό θα πρέπει να παραμείνει κλειστό για λόγους δημοσίου συμφέροντος, οικονομικής αποτελεσματικότητας, ασφάλειας των συναλλαγών, ασφάλειας δικαίου, μπλα, μπλα, μπλα.» Θα μπορούσα να κάνω μια καλή επιλογή από τα επιχειρήματα αυτά, να ετοιμάσω μια γνωμοδότηση σε ελάχιστο χρόνο, να βάλω και λίγη δική μου σάλτσα μέσα, να προσθέσω μπόλικο ελληνικό επαρχιωτισμό και μερικά νομικίστικα επιχειρήματα και θα ήμουν κομπλέ.

Εις υγείαν των κορόιδων.

Αλλά μου συνέβη κάτι πολύ περίεργο.

Όταν ξεκίνησα το διάβασμα αισθανόμουν μια ευφορία (αυτό το είδος ευφορίας που αισθάνεσαι όταν είναι να βγάλεις εύκολα λεφτά) και μεγάλη ανακούφιση: ΟΚ, θα το κάνω, σκεφτόμουν, και έχω και πολύ δυνατά επιχειρήματα.

Όμως καθώς προχωρούσα και ξαναδιάβαζα τα ίδια και τα ίδια επιχειρήματα, τις ίδιες σοφιστείες, τα ίδια ανόητα μοντέλα, τις ίδιες υπεκφυγές, τις ίδιες διαστρεβλώσεις, την ίδια ξεφτίλα – σε πανευρωπαϊκό επίπεδο πλέον – ντράπηκα, ντράπηκα πάρα πολύ.

Ντράπηκα για τους συναδέλφους, ντράπηκα για την Επιστήμη, ντράπηκα τους καθηγητές μου στο Σικάγο (τι θα έλεγαν για μένα αν συμμετείχα κι εγώ, ο πρώτος μαθητής του Richard Posner, σ’ αυτό το καραγκιοζιλίκι), ντράπηκα όλους αυτούς που με διάβαζαν συστηματικά τότε και είτε συμφωνούσαν είτε διαφωνούσαν μαζί μου, τουλάχιστον είχαν μια βεβαιότητα: ότι αυτές τις απόψεις που είχα, τις πίστευα πραγματικά.

Διότι εγώ, δεν ήμουν φιλελεύθερος γιατί ήμουν πλούσιος ή προερχόμουν από καμιά πλούσια οικογένεια.

Δεν είχα τελειώσει ιδιωτικά σχολεία για να γίνω πρώτα αριστερός κι έπειτα να μετεξελιχθώ σε φιλελεύθερο στα γεράματα.

Δεν ήμουν φιλελεύθερος γιατί είχα ακίνητα και δεν ήθελα να πληρώνω τους φόρους.

Δεν ήμουν φιλελεύθερος για να έχω μια ωραία βιτρίνα για τον συντηρητισμό μου.

Δεν ήμουν φιλελεύθερος γιατί με συνέφερε ή γιατί τις ιδέες μου τις έβαλα ενέχυρο για να πολιτευτώ.

Ήμουν φιλελεύθερος από τα 17 μου γιατί πίστευα πραγματικά ότι για τους απλούς ανίσχυρους ανθρώπους, για μια κοινωνία όπως η Ελληνική, η καλύτερη εκδοχή οικονομικής οργάνωσης είναι οι ανοικτές, οι ανταγωνιστικές αγορές, εκείνες στις οποίες είναι ο καταναλωτής κυρίαρχος και όχι τα ολιγοπώλια, οι ισχυρές επαγγελματικές ενώσεις, τα ισχυρά συνδικάτα του δημοσίου.

Αυτά πίστευα, αυτά είχα διδαχθεί, αυτά υπερασπιζόμουν.

Ήξερα ότι ζούσα σ’ αυτήν ακριβώς τη χώρα που αυτές οι ισχυρές ομάδες την είχαν μετατρέψει σε ζούγκλα οικονομικής εκμετάλλευσης και πολιτικής διαπλοκής και θεωρούσα πως η δική μου αποστολή, το καθήκον μου, ήταν να παλέψω εναντίον τους – όχι να γίνω το τσιράκι τους και να υπερασπιστώ την παθογένεια που έριξε τη χώρα μου στον γκρεμό.

Στο τέλος των δύο ημερών εντατικού διαβάσματος δεν είχα βρει ούτε ένα, μα ούτε ένα σας λέω, καλό επιχείρημα.

Διότι ούτε ένα επιχείρημα δεν είχε πείσει εμένα.

Κι αφού δεν με έπεισε, μου ήταν αδύνατον να υπερασπιστώ κάτι που δεν πίστευα.

Πήρα τον φίλο μου και του τα είπα, απογοητεύτηκε πολύ. - Μα δεν βλέπεις, μου είπε, σε ολόκληρη την Ευρώπη το επάγγελμα αυτό είναι κλειστό.

Αυτοί που μας ζητούν να το ανοίξουμε δεν το έχουν ανοίξει οι ίδιοι.

Δεν το θεωρείς άδικο αυτό; Να δεις και που στην Ελλάδα δεν πρόκειται να ανοίξει.

Κι εσύ θα χάσει μια πολύ καλή αμοιβή χωρίς κανέναν λόγο. 15 χρόνια μετά, τα σκεφτόμουν όλα αυτά καθώς πλήρωνα προχθές τη ρύθμιση της εφορίας και του ΕΦΚΑ (μία από τις 240 – ας είναι ευλογημένο το όνομα του πατισάχ για την απέραντη μεγαλοθυμία του). Το επάγγελμα αυτό που μου ζητήθηκε να υπερασπίσω, τελικά δεν με είχε καμία ανάγκη.

Παραμένει ένα από τα πιο κλειστά στην Ελλάδα.

Παραμένει ένα από τα πιο ρυθμισμένα επαγγέλματα στην Ελλάδα και στην Ευρώπη. Άφεριμ! Υ.Γ. Σχολιάστε ό,τι θέλετε αλλά αν κάποιος κάνει συγκεκριμένες υποθέσεις για το ποιο επάγγελμα εννοώ, θα διαγράψω το σχόλιο αμέσως.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους