Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Gisele Yashar: "Από τη ρομαντική τύφλωση ενός γάλλου διανοούμενου στο βιωμένο κατηγορητήριο μιας ιρανής γυναίκας * Στη μνήμη της Marjane Satrapi (1969-2026) Λίγοι δυτικοί διανοούμενοι έχουν εκτεθεί ιστορικά και έχουν ξεφτιλιστεί όσο ο Michel Foucault για τη στάση του απέναντι στην Ιρανική Επανάσταση του 1979.

Ενώ εκατομμύρια ιρανοί βάδιζαν προς την εγκαθίδρυση ενός θεοκρατικού καθεστώτος υπό τον Khomeini, ο γάλλος φιλόσοφος έβλεπε στο φαινόμενο αυτό μια σχεδόν μυστικιστική αναγέννηση της πολιτικής! Την ίδια στιγμή, έστω και αν δεν μπορούσε ακόμη να το γνωρίζει, ένα νεαρό κορίτσι στην Τεχεράνη, η Marjane Satrapi, θα βίωνε τις συνέπειες αυτής της «πολιτικής πνευματικότητας» ως καθημερινή ασφυξία, καταναγκασμό και φόβο.

Η αντιπαραβολή των δύο μορφών δεν είναι απλώς μια σύγκριση διαφορετικών ερμηνειών.

Είναι η σύγκρουση ανάμεσα στον θεωρητικό που ερωτεύτηκε μια επανάσταση από απόσταση και στη γυναίκα που αναγκάστηκε να ζήσει μέσα στο καθεστώς που εκείνη η επανάσταση γέννησε. Ο Foucault και η εξωτικοποίηση της εξέγερσης Ο Foucault έφθασε στο Ιράν αναζητώντας κάτι που η Δύση, κατά τη γνώμη του, είχε χάσει: μια πολιτική δύναμη ικανή να κινητοποιεί τις μάζες πέρα από την ταξική πάλη, τον φιλελευθερισμό ή τον μαρξισμό-λενινισμό.

Στους δρόμους της Τεχεράνης πίστεψε ότι βρήκε αυτό που ονόμασε «πολιτική πνευματικότητα». Η γοητεία των μουλάδων ήταν τόσο ισχυρή ώστε συχνά υποβάθμιζε ή αγνοούσε τις προειδοποιήσεις Ιρανών φιλελεύθερων, αριστερών, γυναικών και αντιφρονούντων που έβλεπαν καθαρά τι ερχόταν.

Εκεί όπου άλλοι διέκριναν τη συγκρότηση μιας θρησκευτικής απολυταρχίας, ο Foucault έβλεπε ένα ιστορικό εργαστήριο αντινεωτερικότητας.

Η ειρωνεία είναι σχεδόν τραγική.

Ο στοχαστής, που αφιέρωσε το έργο του στην ανάλυση των μηχανισμών πειθάρχησης, επιτήρησης και ελέγχου, έδειξε αξιοσημείωτη αδυναμία να αναγνωρίσει ότι το καθεστώς που αναδυόταν στο Ιράν επρόκειτο να εξελιχθεί σε έναν από τους πιο εκτεταμένους μηχανισμούς κοινωνικής πειθάρχησης, επιτήρησης και ελέγχου του σύγχρονου κόσμου. Η Satrapi ως μάρτυρας κατηγορίας Στην Persepolis, η Satrapi δεν χρειάζεται θεωρητικά σχήματα.

Αρκούν οι αναμνήσεις της.

Εκεί που ο Foucault έβλεπε πλήθη να αναζητούν πνευματική λύτρωση, η Satrapi βλέπει κορίτσια να υποχρεώνονται να φορούν μαντίλα.

Εκεί που ο Foucault διέκρινε μια νέα πολιτική γλώσσα, η Satrapi ακούει τις κραυγές ανθρώπων που συλλαμβάνονται, βασανίζονται ή εκτελούνται.

Εκεί που ο γάλλος φιλόσοφος μιλούσε για τη μοναδικότητα του επαναστατικού φαινομένου, η ιρανή συγγραφέας καταγράφει τη μονότονη καθημερινότητα της καταπίεσης: επιθεωρήσεις ενδυμασίας, λογοκρισία, φόβο, υποκρισία και κοινωνικό έλεγχο.

Η αφήγησή της λειτουργεί ως αποδόμηση κάθε ρομαντικής φαντασίωσης περί «αυθεντικών» επαναστάσεων που υποτίθεται ότι βρίσκονται πέρα από τις δυτικές έννοιες της ελευθερίας και των ατομικών δικαιωμάτων.

Το προνόμιο του διανοουμένου και το κόστος στις ζωές των άλλων Η διαφορά ανάμεσα στους δύο δεν είναι μόνο ιδεολογική αλλά και υπαρξιακή: Ο Foucault μπορούσε ελεύθερα να εγκαταλείψει το Ιράν και να επιστρέψει στο Παρίσι. Η Satrapi όχι. Ο Foucault μπορούσε να αντιμετωπίζει την επανάσταση ως φιλοσοφικό πείραμα. Η Satrapi έπρεπε να ζήσει μέσα στο αποτέλεσμά του. Ο Foucault διακινδύνευε τη φήμη του. Η Satrapi διακινδύνευε την ελευθερία και τη ζωή της.

Αυτή ακριβώς η ασυμμετρία εξηγεί γιατί πολλοί μεταγενέστεροι σχολιαστές αντιμετώπισαν τη στάση του γάλλου φιλοσόφου ως χαρακτηριστικό παράδειγμα της δυτικής διανοητικής τάσης να εξιδανικεύει επαναστατικά κινήματα όταν το τίμημα το πληρώνουν κάποιοι άλλοι.

Το μάθημα της σύγκρισης Η Satrapi δεν γράφει θεωρία.

Παρ´ όλα αυτά, το έργο της συνιστά μία από τις πιο ισχυρές κριτικές σε ολόκληρη την παράδοση της δυτικής επαναστατικής γοητείας.

Υπενθυμίζει ότι οι πολιτικές ιδέες πρέπει τελικά να κρίνονται όχι από την ποιητική τους δύναμη αλλά από τις ζωές που διαμορφώνουν.

Υπό αυτό το πρίσμα, η Persepolis διαβάζεται σχεδόν ως η μεταθανάτια απάντηση μιας ιρανής γυναίκας προς τον διάσημο γάλλο φιλόσοφο: Εσείς είδατε την έκσταση της επανάστασης.

Εμείς ζήσαμε τη συνέχεια της.

Και η συνέχεια δεν ήταν η απελευθέρωση που φαντάστηκε ο Foucault, αλλά η εγκαθίδρυση ενός θεοκρατικού καθεστώτος που μετέτρεψε την υποτιθέμενη πολιτική πνευματικότητα σε κρατική ορθοδοξία και την υποτιθέμενη επαναστατική υπόσχεση σε καθημερινό σκληρό καταναγκασμό.

Αν ο Foucault αποτελεί το παράδειγμα του διανοούμενου που μαγεύτηκε από την επανάσταση, η Satrapi αποτελεί τη φωνή εκείνων που έμειναν πίσω όταν έσβησαν τα ωραία συνθήματα και άρχισε η πραγματική ιστορία."

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους