Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Κάλεσμα συμμετοχής: «Στρατηγική για το Δικαίωμα Παραμονής: Η περιφέρειά σας, το Μέλλον Σας» Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ανοίξει δημόσια διαβούλευση για τη νέα στρατηγική «Right to Stay – Το δικαίωμα να μένουμε στον τόπο μας», με στόχο να ακουστούν οι ανάγκες των περιοχών που αντιμετωπίζουν εγκατάλειψη, δημογραφική συρρίκνωση, έλλειψη υπηρεσιών, δυσκολίες πρόσβασης, περιβαλλοντικές πιέσεις και περιορισμένες ευκαιρίες.

Η προθεσμία για την κατάθεση feedback είναι Παρασκευή 5 Ιουνίου 2026, μεσάνυχτα ώρα Βρυξελλών. 🔗 Link για κατάθεση feedback στα σχόλια Ως ΟικοΤοπία καταθέσαμε τη δική μας παρέμβαση, με βάση την εμπειρία του Καλοχωρίου, της Κοιλάδας του Καλαμά και των μικρών χωριών της Ηπείρου.

Ας είμαστε ειλικρινείς: μία τέτοια κατάθεση πιθανότατα δεν θα αλλάξει από μόνη της την πραγματικότητα προς το καλύτερο.

Όμως είναι σημαντικό να ακουγόμαστε.

Είναι σημαντικό να καταγράφεται ότι στα χωριά μας υπάρχουν άνθρωποι, κοινότητες, σύλλογοι, ΚοινΣΕπ, νέοι, απόδημοι, επιστρέφοντες κάτοικοι και ενεργοί πολίτες που δεν βλέπουν την εγκατάλειψη ως φυσικό φαινόμενο, αλλά ως αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών.

Μέχρι στιγμής, από την Ελλάδα φαίνεται να έχουν κατατεθεί μόλις 3 feedback.

Αυτό είναι ντροπή, αλλά δείχνει και κάτι ακόμη: ότι τέτοιες διαδικασίες δεν επικοινωνούνται επαρκώς και ισότιμα σε όλες τις χώρες, τις περιφέρειες και τις τοπικές κοινωνίες.

Αν η Ευρώπη θέλει πραγματικά να ακούσει τις περιοχές που μένουν πίσω, πρέπει πρώτα να φροντίσει να φτάνει η πληροφορία σε αυτές.

Καλούμε λοιπόν: 🌿 πολιτιστικούς συλλόγους 🌿 ΚοινΣΕπ και φορείς κοινωνικής οικονομίας 🌿 περιβαλλοντικές ομάδες 🌿 τοπικές κοινότητες 🌿 δήμους και περιφέρειες 🌿 νέους και νέες που έφυγαν ή θέλουν να επιστρέψουν 🌿 κατοίκους χωριών, απόδημους και ενεργούς πολίτες να καταθέσουν τη δική τους άποψη.

Το «δικαίωμα να μένουμε στον τόπο μας» δεν είναι μόνο θέμα εργασίας ή ανταγωνιστικότητας.

Είναι θέμα αξιοπρέπειας, πρόσβασης σε υπηρεσίες, κατοικίας, μετακίνησης, καθαρών νερών, προστατευμένων βουνών και ποταμών, κοινοτικών χώρων, πολιτιστικής μνήμης και δημοκρατικής συμμετοχής.

Παρακάτω δημοσιεύουμε, προς γνώση και πιθανή χρήση από άλλους φορείς και πολίτες, τη βασική μετάφραση της παρέμβασης που καταθέσαμε ως ΟικοΤοπία.

---------------------- Μετάφραση της παρέμβασης στη διαβούλευση “Right to Stay Strategy: Your Region, Your Future” Θέμα: Δικαίωμα παραμονής στον τόπο μας, κοινοτική αναζωογόνηση και μικρές αγροτικές κοινότητες Η Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση ΟικοΤοπία χαιρετίζει την πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής «Right to Stay Strategy: Your Region, Your Future». Υποστηρίζουμε έντονα την αναγνώριση ότι η ελευθερία μετακίνησης και η ελευθερία παραμονής στον τόπο μας πρέπει να αναπτύσσονται μαζί.

Σε αγροτικές, ορεινές και δημογραφικά φθίνουσες περιοχές, οι άνθρωποι συχνά δεν φεύγουν επειδή θέλουν να εγκαταλείψουν τον τόπο τους, αλλά επειδή η παραμονή έχει γίνει δομικά δύσκολη. Η ΟικοΤοπία είναι Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση Συλλογικής και Κοινωνικής Ωφέλειας με έδρα το Καλοχώρι, ένα μικρό ορεινό χωριό του Δήμου Ζίτσας, στην Κοιλάδα του Καλαμά, στην Ήπειρο.

Συνεργαζόμαστε στενά με τον Εκπολιτιστικό Σύλλογο Καλοχωρίου και την τοπική κοινότητα, μόνιμους κατοίκους, ανθρώπους που επιστρέφουν, νέους κατοίκους, εθελοντές και μέλη της διασποράς.

Η δουλειά μας απαντά άμεσα στην αγροτική εγκατάλειψη, τη δημογραφική συρρίκνωση, την περιβαλλοντική υποβάθμιση και την απώλεια βασικών κοινοτικών υποδομών.

Στην περιοχή μας, το δικαίωμα να μένουμε στον τόπο μας δεν είναι αφηρημένη έννοια.

Βιώνεται μέσα από την αποδυνάμωση βασικών υπηρεσιών, τη γήρανση του πληθυσμού, την απουσία νέων ανθρώπων, την περιορισμένη δημόσια συγκοινωνία, την έλλειψη κατάλληλης κατοικίας, τις περιβαλλοντικές πιέσεις σε ποτάμια και βουνά και τη σταδιακή εξαφάνιση των κοινοτικών χώρων.

Σε πολύ μικρά χωριά, το κλείσιμο ενός καφενείου, η απουσία ενός δρομολογίου ή η έλλειψη ενός κατοικήσιμου σπιτιού μπορεί να καθορίσει αν κάποιος θα μείνει, θα επιστρέψει ή θα φύγει. Η ΟικοΤοπία δημιουργήθηκε από μέλη της τοπικής κοινότητας για να απαντήσει σε αυτές τις προκλήσεις στην πράξη.

Οι δράσεις μας περιλαμβάνουν την επαναλειτουργία του χωριανού καφενείου ως κοινωνικού και πολιτιστικού σημείου συνάντησης, τη δημιουργία βιολογικών κήπων, την αποκατάσταση μονοπατιών και κοινόχρηστων χώρων, τη στήριξη νέων κατοίκων και εθελοντών, την προστασία της τοπικής φύσης και την ανάπτυξη αναγεννητικού τουρισμού ριζωμένου στην τοπική κληρονομιά. ❗️Προτείνουμε η στρατηγική για το δικαίωμα παραμονής να αναγνωρίσει την κοινοτικά καθοδηγούμενη αναζωογόνηση της υπαίθρου ως βασικό μέρος της πολιτικής συνοχής.

Κοινωνικοί συνεταιρισμοί, πολιτιστικοί σύλλογοι, ομάδες χωριών και πρωτοβουλίες βάσης συχνά σηκώνουν το πραγματικό βάρος της διατήρησης των τόπων ζωντανών, αλλά συχνά δεν χωρούν εύκολα στις υπάρχουσες χρηματοδοτικές κατηγορίες. ❗️Η αποπληθυσμοποίηση πρέπει να αντιμετωπιστεί ως πολυδιάστατο ζήτημα.

Δεν προκαλείται μόνο από την έλλειψη θέσεων εργασίας, αλλά και από την απώλεια καθημερινών υποδομών ζωής: καφενείων, σχολείων, μεταφορών, υγειονομικής περίθαλψης, παιδικής φροντίδας, κατοικίας, ψηφιακής συνδεσιμότητας, πολιτιστικής ζωής και τοπικών συστημάτων τροφής. ❗️Η στρατηγική πρέπει επίσης να συμπεριλάβει ρητά τους φορείς κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας ως εταίρους στην εφαρμογή του δικαιώματος παραμονής.

Σε περιοχές όπου η συμβατική επένδυση είναι περιορισμένη ή εξορυκτική, τα συνεταιριστικά μοντέλα μπορούν να δημιουργήσουν τοπική εργασία υπηρετώντας ταυτόχρονα συλλογικές ανάγκες. ❗️Η προστασία της φύσης είναι προϋπόθεση για το δικαίωμα παραμονής. Στην Κοιλάδα του Καλαμά, η υποβάθμιση του ποταμού, η ρύπανση, οι εξορυκτικές πιέσεις και τα κακώς σχεδιασμένα ενεργειακά έργα επηρεάζουν άμεσα την ικανότητα των ανθρώπων να παραμείνουν στον τόπο τους.

Η περιβαλλοντική προστασία δεν είναι ξεχωριστή από την ανάπτυξη· είναι η βάση κάθε βιώσιμου μέλλοντος. ❗️Η στρατηγική πρέπει να στηρίξει τον αναγεννητικό τουρισμό, την αγροοικολογία, την παραδοσιακή γνώση και τα τοπικά συστήματα τροφής.

Οι αγροτικές περιοχές δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται μόνο ως προορισμοί βραχυχρόνιου τουρισμού ή εξωτερικών επενδύσεων.

Οι κοινοτικές και τοπικά ριζωμένες πρωτοβουλίες μπορούν να κρατήσουν την αξία στον τόπο. ❗️Τέλος, η πρόσβαση στη χρηματοδότηση της ΕΕ πρέπει να γίνει πιο απλή για μικρές αγροτικές κοινότητες.

Πολλές πρωτοβουλίες δεν διαθέτουν τη διοικητική ικανότητα, την τεχνική εμπειρία ή τη συγχρηματοδότηση που απαιτούν σύνθετες προσκλήσεις.

Χρειάζονται μικρές επιχορηγήσεις, τεχνική υποστήριξη, απλοποιημένες διαδικασίες και ενδιάμεσοι μηχανισμοί στήριξης. ❗Το δικαίωμα να μένουμε στον τόπο μας δεν πρέπει να περιοριστεί μόνο στην ανταγωνιστικότητα ή στην αγορά εργασίας.

Οι κοινότητες χρειάζονται επίσης αξιοπρέπεια, μνήμη, ανήκειν, φροντίδα, πολιτιστική συνέχεια, οικολογική ασφάλεια και δημοκρατική συμμετοχή.

Μια περιοχή μπορεί να φαίνεται «ανταγωνιστική» στα χαρτιά, ενώ τα χωριά της συνεχίζουν να αδειάζουν.

Για κοινότητες όπως το Καλοχώρι και η ευρύτερη Κοιλάδα του Καλαμά, αυτή η στρατηγική μπορεί να αποτελέσει ευκαιρία να αναγνωριστεί ότι οι αγροτικές κοινότητες δεν είναι παθητικοί αποδέκτες πολιτικών.

Δημιουργούν ήδη λύσεις, συχνά με ελάχιστους πόρους.

Για να είναι αποτελεσματική, η στρατηγική πρέπει να φτάσει στην κλίμακα του χωριού, της κοιλάδας, του τοπικού συλλόγου, του συνεταιρισμού και της κοινοτικής πρωτοβουλίας. ΟικοΤοπία ΚοινΣΕπ Καλοχώρι, Δήμος Ζίτσας, Ιωάννινα, Ήπειρος

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους