Original Post

Πλήρες Κείμενο:

🍂🌾 το "ἄψυχον βρέτας" και οι Βρετανοί ~ “ΒΡΕΤΑΣ” στην αρχαιότητα είναι το ομοίωμα (συνήθ. θεού). Γράφει π.χ. ο Αισχύλος (Εὐμεν. 242 ): 📜 ❝πρόσειμι δῶμα καὶ βρέτας τὸ σόν͵ θεά❞ («έρχομαι, θεά, στον ναό και στο ιερό σου ομοίωμα») Η λέξη με τον καιρό χάθηκε (αφού μαζί με τα ομοιώματα θεών, που σταδιακά εξέλιπαν από τον ελλαδικό χώρο, χάθηκαν και οι αντίστοιχες λέξεις) και μάλιστα δεν άφησε κανένα παράγωγο.

Υπάρχει όμως ένα ενδιαφέρον ίχνος της λέξης.

Είναι το όνομα “Βρετανός”. ◾Το όνομα είναι χωρίς αμφιβολία κελτικής αρχής, έχοντας αρχικό τύπο *Pritan-, από κελτική λέξη που σημαίνει «σχήμα, μορφή» (πβ. ουαλικό “pryd”, με την ίδια σημασία). Οι Έλληνες έμαθαν το όνομα (πιθανόν λόγω των εμπορικών επαφών με τη Νότια Ακτή της Βρετανίας) και το μετέφεραν στην πατρίδα τους ως “Βρετανική (νήσος)”. Γράφει ο Αριστοτέλης (Περί κόσμου, 393b.11-14) 📜 ❝Ἐν τούτῳ νῆσοι μέγισται τυγχάνουσιν οὖσαι δύο͵ Βρεττανικαὶ λεγόμεναι͵ Ἀλβίων καὶ Ἰέρνη ὑπὲρ τοὺς Κελτοὺς κείμεναι❞ Έχει λοιπόν υποτεθεί ότι το κελτικό *Pritan είναι συγγενές προς το αρχ. “βρέτας” και σήμαινε πιθανόν «τους ζωγραφισμένους», από τη συνήθεια των αρχαίων Bρετανών (όπως και πολλών αρχαίων λαών) να στολίζουν το σώμα τους με χρώματα και εικόνες.

Κάτι δηλαδή σαν το σημερινό τατουάζ. 📝 Αυτό δεν σημαίνει ότι το “βρέτας” έδωσε το “Βρετανός” (οι Έλληνες το όνομα το άκουσαν, δεν το δημιούργησαν οι ίδιοι), αλλά ότι είναι ομόρριζο με την κελτική λέξη που οδήγησε στο “Βρετανός” (έναν τύπο *Pritan) –ίσως μάλιστα να επηρέασε τη μετατροπή του π σε β. Στη συνέχεια το “Βρετανική (νήσος)” το εισήγαγαν οι Ρωμαίοι ως “(insula) Britannica”, και για συντομία “Britannia”, από όπου προήλθαν τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά ονόματα για τους Βρετανούς. 🙠 🙡 Ο λογιότατος Σύρος ποιητής και θεολόγος του Βυζαντίου άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός (που χρησιμοποιούσε συχνά αρχαιοπρεπείς λέξεις) αναφέρει τη λέξη αυτή, μεταξύ άλλων, σε έναν επίκαιρο ύμνο της Πεντηκοστής αναφερόμενος στο χρυσό ομοίωμα του Ναβουχοδονόσορα: 📜 ❝Το χρυσότευκτον άψυχον β ρ έ τ α ς ❞ Άψυχο ομοίωμα, φτιαγμένο από χρυσό (πβ. νεότευκτος). Ο Ιωάννης εδώ αναφέρεται στην εμβληματική ιστορία των τριών Παίδων (3ο κεφάλαιο του Δανιήλ), σύμφωνα με την οποία ο βασιλιάς Ναβουχοδονόσορας δημιούργησε ένα χρυσό ομοίωμά του και διέταξε όλους τους υπηκόους του να το προσκυνήσουν.

Μάλιστα, το σύνθημα για να γίνει αυτό θα ήταν ένα «σύμφωνον μέλος ὀργἀνων» (δηλ. σύμφωνος, ταυτόχρονος ήχος πολλών οργάνων μαζί). Τα όργανα αυτά τα αναφέρει η διήγηση (Δαν. 3,5-3): 📜 ❝ᾗ ἂν ὥρᾳ ἀκούσητε τῆς φωνῆς τῆς σάλπιγγος, σύριγγός τε καὶ κιθάρας, σαμβύκης τε καὶ ψαλτηρίου, συμφωνίας καὶ παντὸς γένους μουσικῶν, πίπτοντες προσκυνεῖτε τῇ εἰκόνι τῇ χρυσῇ, ᾗ ἔστησε Ναβουχοδονόσορ ὁ βασιλεύς· καὶ ὃς ἂν μὴ πεσὼν προσκυνήσῃ, αὐτῇ τῇ ὥρᾳ ἐμβληθήσεται εἰς τὴν κάμινον τοῦ πυρὸς τὴν καιομένην❞ Η συνέχεια είναι γνωστή.

Τρεις νεαροί Εβραίοι (οι τρεις Παίδες) αρνήθηκαν να υπακούσουν και έτσι ρίχτηκαν στην κάμινο του πυρός την καιομένη.

Η φωτιά όμως άφησε τους παίδες αβλαβείς και ξεχύθηκε ολόγυρα και έκαψε τους Χαλδαίους που ήσαν γύρω από την κάμινο. ◾ Θέλοντας λοιπόν ο Ι. Δαμασκηνός να περιγράψει την αντίθεση ανάμεσα στην προσκύνηση ενός άψυχου χρυσού ειδώλου και την προσκύνηση του αληθινού τριαδικού Θεού, την οποία φανέρωσε η “χάρις τοῦ Παρακλήτου” (δηλ. του Αγίου Πνεύματος), γράφει τα εξής: 📜 ❝Σύμφωνον ἐθρόησεν ὀργάνων μέλος, Σέβειν τὸ χρυσότευκτον ἄψυχον β ρ έ τ α ς. Ἡ τοῦ Παρακλήτου δὲ φωσφόρος Χάρις, Σεβασμιάζει τοῦ βοᾶν, Τριάς μόνη, Ἰσοσθενής, Ἄναρχος, εὐλογητός εί❞. (Ωδή ζ΄ ιαμβικού κανόνος Πεντηκοστής) ◆ σέβω”/ σεβασμιάζω” = αποδίδω σέβας, τιμή ◆ ἐθρόησεν (θροῶ) = ήχησε, κραύγασε) 📖 ❝Ομόφωνα ήχησε η μουσική των οργάνων το χρυσόφτιαχτο, άψυχο είδωλο για να λατρεύσουν· η φωτοφόρος όμως χάρη του Παρακλήτου μας καλεί με σεβασμό να αναβοούμε «Τριάς μόνη, ισοδύναμη, άναρχη, ας είσαι ευλογημένη».❞

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους