Original Post

Πλήρες Κείμενο:

O Μέγας Αλέξανδρος...διαφορετικός! Πρόσφατα παρουσιάστηκε η ανακατασκευή της κυνηγετικής ζωφόρου από τον τάφο του Φιλίππου Β΄ στη Βεργίνα (δείτε το πρώτο σχόλο για την πλήρη εικόνα της ανακατασκευής) Η ζωφόρος βρίσκεται στην πρόσοψη του "Τάφου ΙΙ" στις Αιγές, που ανακαλύφθηκε από τον Μανόλη Ανδρόνικο το 1977 και πιστεύουμε πως ήταν του Φίλιππου Β΄, του πατέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου.

Η κυνηγετική σκηνή έχει διαστάσεις 5,56 επί 1,16 μέτρα και έχει χαρακτηριστεί ως η μεγαλύτερη και διασημότερη σωζόμενη ζωγραφική σύνθεση της κλασικής αρχαιότητας.

Δεν μιλάμε για αγγείο, νόμισμα ή μεταγενέστερο ρωμαϊκό αντίγραφο, αλλά για μνημειακή ζωγραφική του 4ου αιώνα π.Χ., από τον ίδιο κόσμο μέσα στον οποίο έζησε ο Αλέξανδρος.

Η ομάδα που την ξαναζωντάνεψε (ReVis project) χρησιμοποίησε μη επεμβατικές διαγνωστικές και απεικονιστικές τεχνικές για να ανακτήσει στοιχεία που δεν φαίνονται πια με γυμνό μάτι.

Προσπάθησαν να δουν πίσω από τη φθορά, να εντοπίσουν χρωστικές, ίχνη σχεδίου, υπολείμματα χρώματος, περάσματα φωτός και σκιάς κτλ.

Ο στόχος ήταν να παραχθεί μια ερμηνευτική ανακατασκευή που να αναδεικνύει το αρχικό σχέδιο και τα χρώματα.

Η εικόνα που κυκλοφορεί λοιπόν, είναι μια επιστημονικά τεκμηριωμένη πρόταση για το πώς έμοιαζε η τοιχογραφία όταν ήταν πιο κοντά στην αρχική της κατάσταση.

Μέσα σε αυτή την τοιχογραφία λοιπόν, εμφανίζεται ένας νεαρός έφιππος κυνηγός, στεφανωμένος, που πολλοί ταυτίζουν με τον Αλέξανδρο.

Η ταύτιση είναι εύλογη.

Αν ο τάφος και η ζωφόρος χρονολογούνται γύρω στα 340–330 π.Χ., τότε ο γενειοφόρος έφιππος μπορεί να είναι ο Φίλιππος Β΄ και ο νεαρός στεφανωμένος αναβάτης ο Αλέξανδρος.

Αν όμως η χρονολόγηση μετακινηθεί προς τα τέλη του 4ου αιώνα, τότε η σκηνή μπορεί να συνδέεται αλλιώς, ακόμη και με τον Φίλιππο Γ΄ Αρριδαίο.

Οι περισσότεροι ειδικοί όμως (όπως ο Andrew Michael Chugg στο Χ, σύνδεσμος στα σχόλια) συμφωνούν πως πρόκειται μάλλον για τον γνωστό μας, Μ. Αλέξανδρο.

Όμως, πολλοί σοκαρίστηκαν μια που ο νεαρός αναβάτης της ανακατασκευής δεν συνάδει με την εμφάνιση του Αλεξάνδρου που πολλοί έχουμε στο μυαλό μας! Στη λαϊκή φαντασία, ο Αλέξανδρος έχει λευκό πρόσωπο, λαμπερή επιδερμίδα, ξανθά μαλλιά, απολλώνια ομορφιά.

Αυτή η εικόνα δεν είναι εντελώς αυθαίρετη.

Πατά πάνω σε αρχαίες πηγές και στην αρχαία εικονογραφία.

Αλλά είναι επίσης αποτέλεσμα αιώνων αναπαραστάσεων, ρωμαϊκών αντιγράφ ων, νεοκλασικής τέχνης, σχολικών βιβλίων, χολιγουντιανών εικόνων και εθνικών φαντασιώσεων.

Οι αρχαίες πηγές...δεν μας τα έλεγαν έτσι! Η σημαντικότερη γραπτή μαρτυρία για την εμφάνιση του Αλεξάνδρου είναι ο Πλούταρχος. Στον Βίο του Αλεξάνδρου γράφει ότι η εξωτερική του μορφή αποδιδόταν καλύτερα από τα αγάλματα του Λυσίππου.

Αναφέρει την ελαφριά κλίση του λαιμού προς τα αριστερά και το χαρακτηριστικό βλέμμα του.

Αναφέρει επίσης ότι ο Απελλής, όταν τον ζωγράφισε ως κεραυνοφόρο, τον έκανε πιο σκούρο απ’ όσο ήταν, ενώ ο Αλέξανδρος ήταν ανοιχτόχρωμος και κοκκίνιζε ιδιαίτερα στο πρόσωπο και στο στήθος. Ο Πλούταρχος λοιπόνν μας λέει κάτι για την επιδερμίδα, ΑΛΛΑ δεν μας λέει όμως το χρώμα των μαλλιών του! Για τα μαλλιά, οι ελάχιστες αναφορές είναι...μάλλον για τα σκουπίδια. Ο Αιλιανός, πολύ μεταγενέστερος συγγραφέας των ρωμαϊκών χρόνων, αναφέρει ότι ο Αλέξανδρος είχε φυσικά σγουρά και «ξανθά» μαλλιά.

Την πληροφορία μπορούμε να την κρατήσουμε ως ένδειξη μιας αρχαίας παράδοσης, με την επιφύλαξη ότι το αρχαίο «ξανθός» δεν σημαίνει αναγκαστικά το σημερινό ξανθό.

Η άλλη αναφορά ήταν του Ψευδοκαλλισθένη, και κινείται ήδη στον χώρο του μύθου.

Περιγράφει τον Αλέξανδρο με χαίτη λιονταριού, μάτια διαφορετικού χρώματος και δόντια κοφτερά σαν φίδι.

Αυτό μας λέει πολλά για τον μυθικό Αλέξανδρο που κατασκεύασε η παράδοση, αλλά πολύ λιγότερα για το πώς έμοιαζε πραγματικά ο ιστορικός Αλέξανδρος.

Η εικόνα του Μ. Αλέξανδρου, είναι μάλλον εικόνα της δικής μας φαντασίας.

Αυτη που φτιάχτηκε από σχολικές εικόνες, αγάλματα, ταινίες, εθνικές αφηγήσεις και σύγχρονες πολιτισμικές εμμονές.

Ας είμαστε προσεκτικοί λοιπόν, και να πούμε πως δεν ξέρουμε.

Ίσως να μην μάθουμε ποτέ πως έμοιαζε ο Αλέξανδρος.

Αλλά, αυτή η νέα απεικόνιση, ας μας θυμίζει να κρατάμε μικρό καλάθι για τις μεγάλες αφηγήσεις και εμμονές τις ιστορίας.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους