Φίλοι μου καλημέρα.Αν σας ρωτούσα σήμερα αν ένα ποτήρι κρασί με το φαγητό τρεις ή τέσσερις φορές την εβδομάδα είναι ωφέλιμο ή επιβλαβές για την υγεία, πιθανότατα οι περισσότεροι θα απαντούσατε χωρίς...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Άλλωστε τα τελευταία χρόνια βομβαρδιζόμαστε καθημερινά από τίτλους που επαναλαμβάνουν ότι δεν υπάρχει ασφαλής ποσότητα αλκοόλ και ότι ακόμη και η παραμικρή σταγόνα είναι επιβλαβής.

Γι’ αυτό ακριβώς έμεινα έκπληκτος όταν διάβασα ένα από τα σημαντικότερα επιστημονικά κείμενα που έχουν δημοσιευθεί τα τελευταία χρόνια για το συγκεκριμένο θέμα.

Δεν πρόκειται για μία μελέτη.

Δεν πρόκειται για μία προσωπική γνώμη.

Δεν πρόκειται για ένα άρθρο που δημοσιεύθηκε σε κάποιο περιοδικό και μετά ξεχάστηκε.

Πρόκειται για την επίσημη αξιολόγηση των National Academies of Sciences, Engineering and Medicine των Ηνωμένων Πολιτειών.

Και εδώ αξίζει να σταθούμε για λίγο.

Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν γνωρίζουν τι ακριβώς είναι αυτός ο οργανισμός. Οι National Academies δημιουργήθηκαν το 1863 με νομοθετική πράξη που υπέγραψε ο ίδιος ο Αβραάμ Λίνκολν.

Εδώ και περισσότερο από ενάμιση αιώνα αποτελούν τον σημαντικότερο επιστημονικό σύμβουλο της αμερικανικής κυβέρνησης.

Όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες θέλουν να γνωρίζουν τι πραγματικά λέει η επιστήμη για ένα θέμα που αφορά την υγεία, την τεχνολογία ή την κοινωνία, απευθύνονται σε αυτούς.

Οι επιτροπές τους αποτελούνται από κορυφαίους επιστήμονες, καθηγητές πανεπιστημίων, ερευνητές διεθνούς κύρους και ειδικούς που αφιερώνουν μήνες ή ακόμη και χρόνια για να αξιολογήσουν κάθε διαθέσιμο επιστημονικό δεδομένο.

Με απλά λόγια, αν θέλει κανείς να μάθει ποιο είναι το πραγματικό βάρος των αποδείξεων και όχι ποιος φωνάζει περισσότερο στα μέσα ενημέρωσης, δύσκολα θα βρει πιο αξιόπιστη πηγή.

Και όταν αυτή η επιτροπή ολοκλήρωσε την αξιολόγηση χιλιάδων επιστημονικών εργασιών για το αλκοόλ, κατέληξε σε συμπεράσματα που δεν ταιριάζουν ούτε με τους φανατικούς υποστηρικτές του κρασιού ούτε με όσους υποστηρίζουν ότι κάθε σταγόνα αλκοόλ είναι δηλητήριο.

Η πραγματικότητα αποδείχθηκε πολύ πιο σύνθετη.

Οι επιστήμονες εξέτασαν μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες που περιλάμβαναν εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους.

Το πρώτο ερώτημα ήταν απλό.

Ποιοι ζουν περισσότερο; Οι άνθρωποι που δεν πίνουν ποτέ ή εκείνοι που καταναλώνουν μικρές έως μέτριες ποσότητες αλκοόλ; Η απάντηση προκάλεσε έκπληξη.

Σε αρκετές από τις αναλύσεις που αξιολογήθηκαν, οι άνθρωποι που κατανάλωναν μέτριες ποσότητες αλκοόλ εμφάνιζαν χαμηλότερη συνολική θνητότητα σε σχέση με όσους δεν είχαν καταναλώσει ποτέ αλκοόλ.

Στη μετα-ανάλυση που αξιολόγησε η επιτροπή παρατηρήθηκε περίπου 16% χαμηλότερος κίνδυνος θανάτου από οποιαδήποτε αιτία στους μέτριους καταναλωτές αλκοόλ.

Το εύρημα αυτό δεν εμφανίστηκε μόνο στους άνδρες αλλά και στις γυναίκες.

Φυσικά η επιστήμη δεν σταματά ποτέ σε μια απλή παρατήρηση.

Το επόμενο ερώτημα ήταν ακόμη πιο ενδιαφέρον.

Γιατί συμβαίνει αυτό; Ένας από τους πρώτους μηχανισμούς αφορά το αγγειακό ενδοθήλιο.

Τα αγγεία μας δεν είναι απλοί σωλήνες μέσα από τους οποίους κυκλοφορεί το αίμα.

Το εσωτερικό τους καλύπτεται από ένα εξαιρετικά πολύπλοκο στρώμα κυττάρων που ρυθμίζει τη φλεγμονή, την πήξη, την αρτηριακή πίεση και τη συνολική λειτουργία της κυκλοφορίας.

Μικρές ποσότητες αλκοόλης φαίνεται ότι μπορούν να βελτιώσουν ορισμένες από αυτές τις λειτουργίες και να αυξήσουν την παραγωγή μονοξειδίου του αζώτου, μιας ουσίας που βοηθά τα αγγεία να παραμένουν ελαστικά.

Ένας δεύτερος μηχανισμός αφορά την πήξη του αίματος.

Τα αιμοπετάλια είναι απαραίτητα για να σταματά μια αιμορραγία.

Όταν όμως ενεργοποιούνται υπερβολικά, αυξάνεται ο κίνδυνος εμφράγματος και εγκεφαλικού επεισοδίου.

Αρκετές μελέτες έχουν δείξει ότι οι μικρές ποσότητες κρασιού συνδέονται με χαμηλότερη συγκόλληση αιμοπεταλίων και μικρότερη θρομβωτική τάση.

Ένας τρίτος μηχανισμός αφορά τη χοληστερόλη.

Η μέτρια κατανάλωση αλκοόλ έχει επανειλημμένα συσχετιστεί με υψηλότερα επίπεδα HDL χοληστερόλης και με βελτίωση ορισμένων από τις προστατευτικές της λειτουργίες.

Παράλληλα υπάρχουν δεδομένα που δείχνουν καλύτερη ευαισθησία στην ινσουλίνη και χαμηλότερη πιθανότητα εμφάνισης διαβήτη τύπου δύο σε άτομα με χαμηλή έως μέτρια κατανάλωση αλκοόλ.

Υπάρχει όμως ένας ακόμη παράγοντας που συχνά ξεχνάμε όταν συζητάμε για το κρασί και το αλκοόλ.

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος.

Η αιθανόλη σε μικρές ποσότητες δεν επηρεάζει μόνο την καρδιά, τα αγγεία και τον μεταβολισμό.

Επιδρά και σε ορισμένα από τα σημαντικότερα νευροχημικά συστήματα του εγκεφάλου.

Ενισχύει τη δράση του GABA, του κυριότερου ανασταλτικού νευροδιαβιβαστή του κεντρικού νευρικού συστήματος. Το GABA λειτουργεί σαν το φυσικό φρένο του εγκεφάλου.

Όταν η δραστηριότητά του αυξάνεται, μειώνεται η νευρωνική διέγερση και δημιουργείται αίσθημα ηρεμίας, χαλάρωσης και ψυχικής αποφόρτισης.

Παράλληλα, η αιθανόλη επηρεάζει κυκλώματα ντοπαμίνης και ενδορφινών που σχετίζονται με το αίσθημα ευχαρίστησης, ανταμοιβής και κοινωνικής άνεσης.

Αυτός είναι ένας από τους λόγους που πολλοί άνθρωποι αισθάνονται πιο χαλαροί, πιο άνετοι και λιγότερο αγχωμένοι όταν πίνουν ένα ποτήρι κρασί μαζί με το βραδινό τους γεύμα.

Υπάρχει όμως και μια ακόμη διάσταση που αξίζει να σκεφτούμε.

Στις μεσογειακές κοινωνίες το κρασί σπάνια καταναλώνεται μόνο του.

Συνήθως συνοδεύει το οικογενειακό τραπέζι, τη συζήτηση, τους φίλους, το γέλιο και την κοινωνική επαφή.

Σήμερα γνωρίζουμε ότι η κοινωνική σύνδεση αποτελεί έναν από τους ισχυρότερους παράγοντες μακροζωίας που έχουν αναγνωριστεί στην επιστημονική βιβλιογραφία.

Η μοναξιά και η κοινωνική απομόνωση συνδέονται με αυξημένη θνητότητα, υψηλότερα επίπεδα φλεγμονής και μεγαλύτερο κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων.

Γι’ αυτό ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ερωτήματα που παραμένουν ανοιχτά είναι αν ένα μέρος των πιθανών ωφελειών που παρατηρούνται σε ορισμένες μελέτες οφείλεται αποκλειστικά στο ίδιο το κρασί ή αν αντανακλά και το γεγονός ότι το κρασί αποτελεί συχνά μέρος ενός πιο χαλαρού, κοινωνικού και λιγότερο αγχωτικού τρόπου ζωής.

Η απάντηση πιθανότατα βρίσκεται κάπου στη μέση.

Η βιολογία του αλκοόλ είναι πραγματική, αλλά εξίσου πραγματική είναι και η βιολογία της ανθρώπινης επαφής, της παρέας και της μείωσης του χρόνιου στρες.

Και εδώ εμφανίζεται η άλλη πλευρά της ιστορίας.

Η ίδια επιτροπή που αναγνώρισε τα παραπάνω ευρήματα κατέγραψε και κάτι εξίσου σημαντικό.

Το αλκοόλ συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο ορισμένων μορφών καρκίνου.

Ιδιαίτερα για τον καρκίνο του μαστού υπάρχουν ισχυρά δεδομένα που δείχνουν ότι ακόμη και σχετικά χαμηλές ποσότητες αλκοόλ μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο.

Ο λόγος είναι ότι η αιθανόλη μετατρέπεται στον οργανισμό σε ακεταλδεΰδη, μια ουσία που μπορεί να προκαλέσει βλάβες στο DNA και να αυξήσει την πιθανότητα καρκινογένεσης.

Αυτό σημαίνει ότι και οι δύο πλευρές της συζήτησης έχουν κάποια βάση.

Ναι, υπάρχουν δεδομένα που δείχνουν καρδιομεταβολικά οφέλη.

Ναι, υπάρχουν δεδομένα που δείχνουν αυξημένο κίνδυνο για ορισμένους καρκίνους.

Και οι δύο διαπιστώσεις μπορούν να είναι σωστές ταυτόχρονα.

Υπάρχει όμως ένα ακόμη σημείο που θεωρώ εξαιρετικά σημαντικό.

Οι επιστήμονες αφιέρωσαν μεγάλο μέρος της έκθεσης σε ένα πρόβλημα που ονομάζεται abstainer bias.

Σε πολλές μελέτες η ομάδα των ανθρώπων που δεν πίνουν καθόλου περιλαμβάνει πρώην πότες που σταμάτησαν λόγω σοβαρών προβλημάτων υγείας.

Περιλαμβάνει ανθρώπους με χρόνια νοσήματα και άτομα που ήδη έχουν χειρότερη κατάσταση υγείας.

Έτσι η ομάδα των απολύτως απέχοντων μπορεί να φαίνεται πιο άρρωστη όχι επειδή δεν πίνει αλλά επειδή ξεκίνησε τη μελέτη με μεγαλύτερα προβλήματα.

Οι ερευνητές προσπάθησαν να διορθώσουν αυτό το φαινόμενο.

Και όταν το έκαναν, το φαινομενικό όφελος του αλκοόλ μειώθηκε σε ορισμένες αναλύσεις.

Αλλά δεν εξαφανίστηκε πάντοτε.

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μήνυμα ολόκληρης της έκθεσης.

Η επιστήμη δεν έχει δώσει ακόμη την οριστική απάντηση.

Αυτό που γνωρίζουμε με βεβαιότητα είναι ότι η κατάχρηση αλκοόλ βλάπτει σοβαρά την υγεία.

Αυτό που επίσης γνωρίζουμε είναι ότι τα δεδομένα για τη χαμηλή έως μέτρια κατανάλωση είναι πολύ πιο σύνθετα από όσο παρουσιάζονται συνήθως στα μέσα ενημέρωσης.

Αν κάποιος δεν πίνει καθόλου, δεν υπάρχει λόγος να ξεκινήσει για λόγους υγείας.

Υπάρχουν πολύ ισχυρότερες παρεμβάσεις.

Η άσκηση.

Ο καλός ύπνος.

Η μεσογειακή διατροφή.

Η διατήρηση φυσιολογικού βάρους.

Η αποφυγή του καπνίσματος.

Αυτά προσφέρουν πολύ μεγαλύτερα οφέλη.

Αν όμως ένας υγιής ενήλικας απολαμβάνει ένα ποτήρι κρασί μαζί με το φαγητό του τρεις έως πέντε φορές την εβδομάδα, τα σημερινά δεδομένα δεν υποστηρίζουν ότι αυτή η συνήθεια είναι υποχρεωτικά καταστροφική.

Αντιθέτως, αρκετές μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να αποτελεί μέρος ενός γενικότερα υγιούς τρόπου ζωής.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι οι περισσότεροι άνθρωποι δεν σταματούν στο ένα ποτήρι.

Και εκεί αλλάζουν όλα.

Εκεί αρχίζει η πραγματική βλάβη.

Επίσης δεν μπορεί να πίνουν οι έγκυες ή οι γυναίκες που προσπαθούν να μείνουν έγκυες, ασθενείς με ηπατίτιδα, κίρρωση , ασθενείς με σοβαρές αρρυθμίες, ασθενείς με επιληψία, όσοι πρόκειται να οδηγήσουν, ασθενείς που παίρνουν συγκεκριμένα φάρμακα όπως ηρεμιστικά κλπ.

Το συμπέρασμα πάντως που κράτησα διαβάζοντας αυτή την εξαιρετικά αυστηρή επιστημονική αξιολόγηση είναι απλό.

Η αλήθεια βρίσκεται συνήθως ανάμεσα στις ακραίες απόψεις.

Το κρασί δεν είναι φάρμακο.

Αλλά ούτε και η επιστήμη έχει αποδείξει ότι ένα ποτήρι κρασί με το φαγητό, λίγες φορές την εβδομάδα, έχει την ίδια βιολογική επίδραση με την κατάχρηση αλκοόλ.

Και ίσως αυτό να είναι το σημαντικότερο μάθημα.

Σε μια εποχή που όλοι αναζητούν εύκολες απαντήσεις, η επιστήμη εξακολουθεί να μας θυμίζει ότι η αλήθεια είναι συνήθως πιο σύνθετη, πιο ενδιαφέρουσα και πολύ πιο ανθρώπινη από τα συνθήματα που διαβάζουμε στους τίτλους των ειδήσεων.

Εσείς τι πιστεύετε; Άλλαξε καθόλου η άποψή σας αφού διαβάσατε τι πραγματικά κατέληξε μία από τις πιο ισχυρές επιστημονικές επιτροπές του κόσμου;

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους