Original Post

Πλήρες Κείμενο:

ΠΥΞΟΣ: ΕΝΑ ΣΥΝΟΡΙΑΚΟ ΧΩΡΙΟ ΠΟΥ ΧΑΘΗΚΕ Ο Πυξός (Ράχοβα, Ράχοβο, Ορέχοβο ή Όροβο) βρισκόταν στην ανατολική πλευρά του δρόμου που πάει για το Βροντερό, 8 χλμ περίπου ΝΔ από την Κούλα της Πρέσπας Το όνομα το πήρε από τον θάμνο πυξός, ο οποίος είναι φυτό αειθαλές με σκληρό ξύλο Οι κάτοικοι του χωριού προέρχονται από την περιοχή της Λάρισας, δούλοι του Αποστάτη Σαμουήλ Επρόκειτο για έναν χριστιανικό μακεδονικό οικισμό, οι κάτοικοι του οποίου προσχώρησαν στη βουλγαρική εξαρχία Το 1930 το χωριό είχε περίπου 350 κατοίκους Τα 70 σπίτια ήταν μονώροφα, διώροφα ή τριώροφα και χτίστηκαν από χρήματα που έστελναν οι κάτοικοι που μετανάστευαν στην Αμερική από το 1900 Όσοι κάτοικοι μετανάστευσαν στην Αμερική μετά το 1930, δεν ξαναγύρισαν Πριν από την απελευθέρωση, το 1912, στο χωριό δεν υπήρχαν καθόλου Τούρκοι Στη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, οι Γάλλοι από το χωριό πέρασαν στην Κορυτσά Τότε οι Γάλλοι αγγάρεψαν τους κατοίκους και έγινε ο δρόμος από την Κούλα προς την Κορυτσά Στη μικρασιατική εκστρατεία, επιστρατεύτηκαν 15 άτομα και σκοτώθηκαν 3 Το 1940 επιστρατεύθηκαν οι άντρες, ενώ οι υπόλοιποι κάτοικοι βοηθούσαν τους Έλληνες στρατιώτες, μεταφέροντας πυρομαχικά στο μέτωπο Για λίγο διάστημα μεταφέρθηκαν τα γυναικόπαιδα στον Λαιμό και αρχές του 1941 επανήλθαν στο χωριό Από το χωριό καταγόταν και ένας Αξιωματικός, που λεγόταν Πετρίδης Σωτήριος Αυτός έφυγε στη Μέση Ανατολή Έφτασε μέχρι τον βαθμό τον Συνταγματάρχη Μετά τη γερμανική κατοχή, το χωριό λειτουργούσε κανονικά Υπήρχαν διάφορες υπηρεσίες όπως τελωνείο, χωροφυλακή, διμοιρία των ΤΕΑ, τριθέσιο σχολείο και νηπιαγωγείο Το Δημοτικό Σχολείο είχε 110 μαθητές H κεντρική εκκλησία του χωριού ήταν χτισμένη το 1910, λέγεται Άγιος Νικόλαος και είναι το μόνο κτίριο που διατηρείται μέχρι σήμερα Χτίστηκε από έναν Μοναστηριώτη μηχανικό Οι κάτοικοι ασχολούνταν με τη γεωργία και την κτηνοτροφία Κάθε σπίτι είχε περίπου 20 στρέμματα σιτηρά και καλαμπόκια Ασχολούνταν και με την υλοτομία, μάλιστα έκαναν και ξυλοκάρβουνα Οι κάτοικοι του Πυξού, όπως και των άλλων χωριών δυτικά της Πρέσπας, είχαν και κτήματα μέσα στο αλβανικό έδαφος Τα κτήματα αυτά τα καλλιεργούσαν από το 1914 Οι κτηματίες μπαινόβγαιναν καθημερινά, με ειδικές ταυτότητες, από την ανατολή ως τη δύση του ηλίου Όταν παγιώθηκε το καθεστώς Χότζα, δεν επιτρεπόταν πλέον είσοδος στην Αλβανία Εδώ πρέπει να διευκρινίσουμε ότι στην περιοχή της Πρέσπας ανήκαν και 14 χωριά, που σήμερα βρίσκονται στην Αλβανία Ακόμα η Αλβανία και η Γιουγκοσλαβία δεν είχαν πάρει μέρος ούτε της Μικρής ούτε της Μεγάλης Πρέσπας Με συμφωνία που έκανε ο πρωθυπουργός Βενιζέλος το 1924, δόθηκε μέρος της Μικρής Πρέσπας στην Αλβανία και τη Γιουγκοσλαβία Μεγάλες αλλαγές στους οικισμούς της Μακεδονίας έφερε το προσφυγικό ρεύμα που ξεκίνησε με τη συνθήκη του Βουκουρεστίου το 1913, συνεχίστηκε με τη συνθήκη του Νεϊγύ το 1919 και ολοκληρώθηκε με την υποχρεωτική ανταλλαγή των πληθυσμών της Μακεδονίας που κυρώθηκε με τη Συνθήκη της Λωζάνης το 1923 Την ίδια εποχή παραχωρήθηκαν από την Ελλάδα τα παρακάτω 14 χωριά της περιοχής Φλώρινας-Καστοριάς, με αμιγή μουσουλμανικό πληθυσμό, στην Αλβανία για διόρθωση των συνόρων των δυο χωρών: Άνω Γκορίτσα, Βερνίκι, Γκλομποτσάνη, Ζαγραδέτσι, Ζαρόσκα, Καπέστιτσα, Κάτω Γκορίτσα, Λέσκα, Πούστετς, Ρακίτσα, Σούλεν, Σούετς, Τέρστενικ και Τσέριε Με λίγα λόγια δηλαδή, επειδή δεν κατοικούσαν σε αυτά τα χωριά καθόλου χριστιανικοί πληθυσμοί, τα χαρίσαμε στην Αλβανία Το χωριό άρχισε να φθίνει μετά το 1946, στη διάρκεια του Εμφυλίου πολέμου Τον Μάιο τον 1947, όταν ο ελληνικός στρατός συμπτύχθηκε, όλη η Πρέσπα ήταν ανταρτοκρατούμενη Το αρχηγείο των ανταρτών βρισκόταν πολύ κοντά στον Πυξό, στην Πύλη Στον Πυξό ήταν το Νοσοκομείο και οι φούρνοι τους Σαν Νοσοκομείο χρησιμοποιήθηκε το Δημοτικό Σχολείο και λίγα σπίτια γύρω του Τους κατοίκους του Πυξού τούς επιστράτευσαν οι αντάρτες Τις κοπέλες και τις γυναίκες τις χρησιμοποίησαν σαν συνοδούς των παιδιών, που έστειλαν μακριά με το παιδομάζωμα Οι άντρες (όσοι έζησαν) μετά την υποχώρηση πέρασαν στην Αλβανία Όλοι αυτοί βρέθηκαν σε χώρες του ανατολικού μπλοκ Ελάχιστοι από αυτούς επέστρεψαν μετά το 1958 Το χωριό μετά το 1949 εγκαταλείφτηκε τελείως από τους κατοίκους του Τα περισσότερα σπίτια καταστράφηκαν το 1950, από τυχαία πυρκαγιά Ό,τι υλικά απόμειναν (πέτρες, ξύλα) τα πήραν οι έποικοι της Πρέσπας (δηλαδή οι κάτοικοι της Ηπείρου που εγκαταστάθηκαν μόνιμα στο Βροντερό, Άγιο Γερμανό, Καλλιθέα, Πύλη) και τα χρησιμοποίησαν για να φτιάξουν τα σπίτια τους Ο Πυξός ήταν ένα όμορφο παραδοσιακό χωριό της Πρέσπας, από το οποίο δε σώζεται τίποτα απολύτως, εκτός από την εκκλησία και ένα μνημείο για τις γυναίκες του Δημοκρατικού Στρατού, που στήθηκε στις μέρες μας από το ΚΚΕ Οι παλιοί του κάτοικοι ζουν σήμερα στον Λαιμό της Πρέσπας, στην Καστοριά και τη Φλώρινα

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους