Άγιος Γρηγόριος Νύσσης: Λόγος στο Άγιο Πνεύμα, ή στην Πεντηκοστή. ΛΟΓΟΣ ΣΤΟ ΑΓΙΟ ΠΝΕΥΜΑ, Ή ΣΤΗΝ ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΗ Ο Δαβίδ κάνει πιο χαρμόσυνο το νόημα κάθε εορτής, προσαρμόζοντας πάντοτε κατάλληλα στην...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Ας μας φαιδρύνει λοιπόν ο ίδιος προφήτης και τη μεγάλη εορτή της Πεντηκοστής, ανακρούοντας με το πλήκτρο του Πνεύματος στις χορδές του τη μελωδία της σοφίας.

Ας μας πει από την ένθεη εκείνη μελωδία, το κατάλληλο στη χάρη της εορτής αυτής «ελάτε να υψώσομε στον Κύριο φωνές αγαλλίασης» (Ψαλμ. 94, 1). Πρώτα πρέπει να εννοήσουμε ποια είναι η σημερινή δωρεά, κι έτσι έπειτα να χρησιμοποιήσουμε τον κατάλληλο στίχο από την προφητεία για τον λόγο μας.

Και δώστε μου την άδεια να διασαφηνίσω, όσο μου είναι δυνατό, τον λόγο μου γι’ αυτά με μια σειρά και τάξη.

Είχε πλανηθεί στην αρχή το ανθρώπινο γένος στην κατανόηση του Θεού κι αφήνοντας τον Κύριο της δημιουργίας, άλλοι ξεγελασμένοι υπέκυπταν στα στοιχεία της φύσης, άλλοι έκαναν τους δαίμονες αντικείμενο του σεβασμού τους, και πολλοί νόμιζαν ότι η θεότητα είναι τα διάφορα χειροποίητα είδωλα, στα οποία αφιέρωναν βωμούς, ναούς, τελετές, θυσίες, ιερούς τόπους, ιδρύματα και όλα τα παρόμοια για τη λατρεία των ψευδωνύμων θεών.

Είδε λοιπόν με φιλάνθρωπα μάτια ο Δεσπότης τη διαφθορά της ανθρώπινης φύσης και με κάποια διαδικασία επαναφέρει την ανθρώπινη ζωή από την πλάνη στην επίγνωση της αλήθειας.

Όπως δηλαδή εκείνοι που αναλαμβάνουν ν’ αποκαταστήσουν με τη βοήθεια της ιατρικής επιστήμης όσους πάσχουν από χρόνια ασιτία, δεν τους οδηγούν με μιας στον κόρο προσέχοντας την ασθένεια τους, αλλά, όταν μετά από κατάλληλη τροφή ξαναπάρουν δυνάμεις, τότε επιτρέπουν να τρώνε όσο θέλουν.

Κατά τον ίδιο τρόπο, επειδή και η ανθρώπινη φύση είχε εξαντληθεί από τον φοβερό λιμό, γίνεται υπολογισμένα σ’ αυτούς από την οικονομία η χορήγηση της τροφής, ώστε με μια συνεπή σειρά, παίρνοντας πάντοτε κάτι καλύτερο, να φτάσουν στο τέρμα της τελειότητας.

Εκείνο βέβαια που μας σώζει είναι η ζωοποιός δύναμη που την προσκυνούμε στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του αγίου Πνεύματος.

Εκείνοι όμως που πρώτα ήταν ανίκανοι για κάθε τροφή από αδυναμία των ψυχών τους λόγω του λιμού, μεταφερόμενοι από την πολυθεΐα με τους προφήτες και το νόμο, εθίζονται ν’ αποβλέπουν σε μία θεότητα και να κατανοούν τη δύναμη του Πατέρα στη μία θεότητα, επειδή ήταν ανίκανοι, όπως είπα, για τέλεια τροφή.

Έπειτα με το Ευαγγέλιο αποκαλύπτεται και ο μονογενής Υιός σ’ αυτούς που είχαν μια προτελειοποίηση με το νόμο και έπειτα έρχεται η τέλεια τροφή μας, το άγιο Πνεύμα, όπου είναι η ζωή.

Αυτό είναι το νόημα της εορτής.

Γι’ αυτό είναι καλό να πάρουμε μέρος στο χορό του Πνεύματος και ν’ ακολουθούμε τον κορυφαίο του πνευματικού αυτού χορού Δαβίδ που λέει· «ελάτε να υψώσομε στον Κύριο φωνές αγαλλίασης». «Και ο Κύριος είναι το Πνεύμα» (Α΄ Κορ. 3,17), όπως λέει ο Απόστολος.

Σήμερα που με το γύρισμα του έτους συμπληρώνεται η ημέρα της Πεντηκοστής, την ώρα αυτή, που είναι η τρίτη περίπου ώρα της ημέρας, έγινε η απερίγραπτη χάρη.

Γιατί αναμίχθηκε πάλι το Πνεύμα με τους ανθρώπους, που προηγουμένως είχε πετάξει από την ανθρώπινη φύση, επειδή ο άνθρωπος είχε γίνει σάρκα, και με τη βίαιη εκείνη πνοή, αφού διασκορπίστηκαν οι πνευματικές δυνάμεις της κακίας και όλα τα ρυπαρά δαιμόνια από τον άνεμο καθώς κατέβαινε το Πνεύμα, όσοι έμεναν στο υπερώο γέμισαν από θεία δύναμη με την όψη της φωτιάς· ούτε βέβαια είναι δυνατό να γίνει κανένας μέτοχος του αγίου Πνεύματος με άλλο τρόπο, αν δε ζει στο υπερώο της ζωής αυτής.

Όσοι λοιπόν έχουν τον νου τους στα ουράνια γίνονται μέτοχοι του αγίου Πνεύματος μεταθέτοντας τη ζωή τους από τη γη στον ουρανό και κατοικώντας στο υπερώο της υψηλής πολιτείας.

Γιατί έτσι εξιστορεί η περικοπή των πράξεων.

Ενώ ήταν συγκεντρωμένοι στο υπερώο, διασχίζεται σε είδη γλωσσών ανάλογα με τον αριθμό των μαθητών εκείνο το καθαρό και άυλο πυρ.

Εκείνοι λοιπόν μιλούσαν προς τους Πάρθους, τους Μήδους, τους Ελαμίτες και τους λοιπούς λαούς μεταβάλλοντας κατά τη θέληση τους την ομιλία τους σε όποια εθνική γλώσσα. «Εγώ όμως», όπως λέει ο Απόστολος, «θέλω ν’ απευθύνω στην Εκκλησία από τον νου μου πέντε λόγους κατανοητούς, για να ωφελήσω και άλλους, παρά μύριους λόγους σ’ ακατανόητη γλώσσα» (Α΄ Κορ. 14, 19). Τότε βέβαια ήταν χρήσιμο να μιλούν στη γλώσσα των αλλόγλωσσων, για να μην είναι χωρίς αποτέλεσμα το κήρυγμα για όσους το αγνοούσαν, εμποδιζόμενοι από τη γλώσσα των ομιλητών.

Τώρα όμως που υπάρχει συμφωνία στη γλώσσα, πρέπει να επιδιώκουμε την πύρινη γλώσσα του Πνεύματος για να φωτιστούν όσοι είναι σκοτισμένοι από απάτη.

Ας γίνει λοιπόν και σ’ αυτό οδηγός μας ο Δαβίδ κι ας πάρει συγχορευτή του τον Απόστολο.

Γιατί στον ψαλμό αυτόν, που η αρχή του μας προσφέρει την αγαλλίαση για τον Κύριο λέγοντας, «ελάτε να υψώσομε φωνές αγαλλίασης στον Κύριο», δεν οδηγούμαστε μ’ αυτό στη δοξολογία του αγίου Πνεύματος, αλλά πολύ περισσότερο διδασκόμαστε για τη θεότητα του στα υπόλοιπα.

Θα σας αναφέρω τα ίδια τα λόγια του Προφήτη, με τα οποία συμφωνεί και ο μέγας Απόστολος «αν σήμερα ακούσετε τη φωνή του, μη σκληρύνετε τις καρδιές σας, όπως έγινε τον καιρό που με πίκραναν οι προπάτορες σας στην έρημο, θέλοντας να υποβάλουν σε πειρασμό και δοκιμασία τη δύναμη μου» (Ψαλμ. 94, 8-9). Αυτά έχοντας στο νου του ο θείος Απόστολος λέει· «γι’ αυτό, καθώς λέει το άγιο Πνεύμα» (Ψαλμ. 17, 56)· και αφού είπε αυτό, πρόσθεσε αυτά τα λόγια του Προφήτη, αποδίδοντας τα στο πρόσωπο του αγίου Πνεύματος.

Ποιος είναι λοιπόν αυτός που υπέβαλαν σε πειρασμό οι προπάτορες τους στην έρημο; Ποιος είναι εκείνος που τον εξόργισαν; Μάθε το από τον ίδιο τον Προφήτη που λέει· «υπέβαλαν σε πειρασμό τον Θεό τον Ύψιστο» (Ψαλμ. 17, 56). Ο Απόστολος όμως, προτάσσοντας το πρόσωπο του αγίου Πνεύματος, αποδίδει σ’ εκείνο τα λόγια αυτά λέγοντας «γι’ αυτό, καθώς λέει το άγιο Πνεύμα, την ημέρα του πειρασμού στην έρημο, στον οποίο με υπέβαλαν οι προπάτορες σας». Αυτόν λοιπόν που ο προφήτης ονόμασε Θεό, αυτός ο θείος Απόστολος λέει ότι είναι το άγιο Πνεύμα.

Αν όμως δεν πιστεύεις, πρόσεξε ξανά αυτό που είπε· «γι’ αυτό, καθώς λέει το άγιο Πνεύμα, μη σκληρύνετε τις καρδιές σας, όπως έγινε τον καιρό που με παραπίκραναν οι προπάτορες σας στην έρημο θέλοντας να υποβάλουν σε πειρασμό και δοκιμασία τη δύναμη μου» (Εβρ. 3, 7-9). Αν λοιπόν το άγιο Πνεύμα λέει «με υπέβαλαν σε πειρασμό οι προπάτορες σας στην έρημο», ενώ ο Προφήτης διαβεβαιώνει ότι Εκείνος που δέχτηκε τον πειρασμό στην έρημο είναι Ύψιστος Θεός, έκλεισαν τα στόματα των Πνευματομάχων, που μιλούν άδικα κατά του Θεού, τη στιγμή που ο Απόστολος και ο Προφήτης κηρύσσουν με σαφήνεια με τους λόγους τους τη θεότητα του αγίου Πνεύματος, λέγοντας ο ένας, «υπέβαλαν σε πειρασμό τον Θεό τον Ύψιστο» και ότι είναι ο Θεός που απευθύνει τα λόγια αυτά στους Ισραηλίτες «στην έρημο με υπέβαλαν σε πειρασμό οι προπάτορες σας», ενώ ο μεγάλος Παύλος αποδίδει τους λόγους αυτούς στο άγιο Πνεύμα, ώστε να αποδειχτεί με αυτά με σαφήνεια, ότι Θεός Ύψιστος είναι το άγιο Πνεύμα.

Βλέπουν άραγε οι εχθροί της δόξας του Πνεύματος την πύρινη γλώσσα των θείων λόγων που φωτίζει τα κρυμμένα, ή θα τους περιγελάσουν σαν ζαλισμένους από μούστο; Εγώ όμως ακόμα κι αν λένε αυτά εναντίον μας, σας συμβουλεύω, αδελφοί μου, να μη φοβηθείτε τις προσβολές αυτών των ανθρώπων, ούτε να νικηθείτε από τον εξευτελισμό τους.

Μακάρι να έπιναν κάποτε κι αυτοί τον μούστο τούτο, το νεοπάτητο αυτό κρασί, που χύθηκε από το πατητήρι, όπου πάτησε ο Κύριος με το Ευαγγέλιο (Ησ. 63, 3), για να κάνει ποτό για σένα το αίμα του ίδιου του σταφυλιού.

Μακάρι να ήταν κι αυτοί μεστοί από το νέο αυτό κρασί, που το είπαν μούστο, που δεν έπαθε από τους κάπηλους το ανακάτωμα με το αιρετικό νερό.

Γιατί οπωσδήποτε θα γίνονταν πλήρεις και από το άγιο Πνεύμα, με το οποίο αποβάλλουν σαν αφρό από πάνω τους την παχιά ύλη της απιστίας όσοι πυρπολούνται από το Πνεύμα.

Αλλά δεν μπορούν αυτοί να δεχτούν μέσα τους το μούστο, αφού περιφέρουν ακόμα το παλαιό ασκί, που, μη μπορώντας να κρατήσει αυτό το κρασί, σκάζει και δημιουργεί την αίρεση.

Εμείς όμως, αδελφοί, όπως λέει ο προφήτης, «ελάτε να υψώσουμε στον Κύριο φωνές αγαλλίασης» (Γ΄ Εσδρ. 9, 52), πίνοντας και το γλυκό ποτό της ευσέβειας, όπως μας παρακινεί ο ΄Εσδρας, και συμμετέχοντας στη χαρά των αποστόλων και των προφητών, κατά τη δωρεά του αγίου Πνεύματος, ας νιώσουμε τη χαρά και την αγαλλίαση της ημέρας αυτής που έκανε ο Κύριος, στο όνομα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, στον οποίο ανήκει η δόξα στους αιώνες. Αμήν.

ΕΠΕ (Έλληνες Πατέρες της Εκκλησίας) Γρηγορίου Νύσσης. Άπαντα τα Έργα. 11. Λόγοι Εορταστικοί, Εγκωμιαστικοί, Επιτάφιοι. εκδ. Γρηγόριος ο Παλαμάς, Θεσσαλονίκη 1987. https://greekdownloads.wordpress.com/

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους