Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Πέρα και Δώθε Μπάντα….. Μια Ψυχολογική και Κοινωνιολογική Ανάλυση της Διχόνοιας στο Οροπέδιο Λασιθίου Για να κατανοήσει κανείς σε βάθος το ιστορικό ρήγμα ανάμεσα στα χωριά του Οροπεδίου Λασιθίου και τον διαχωρισμό σε «Πέρα» και «Δώθε» μεριά, δεν αρκεί να κοιτάξει τους χάρτες ή τα οικονομικά δεδομένα.

Πρέπει να εισχωρήσει στην ψυχοσύνθεση των ανθρώπων του.

Η χρόνια αντιπαλότητα, οι κακίες και η αδυναμία συλλογικής προόδου δεν ήταν το αποτέλεσμα μιας έμφυτης κακόβουλης διάθεσης, αλλά το προϊόν συγκεκριμένων ψυχολογικών μηχανισμών άμυνας, προβολής και επιβίωσης, οι οποίοι αναπτύχθηκαν μέσα σε ένα ιδιαίτερο, κλειστό περιβάλλον Το Φαινόμενο του «Ναρκισσισμού των Μικρών Διαφορών» Στην ψυχολογία, ο Ζίγκμουντ Φρόιντ εισήγαγε τον όρο «ναρκισσισμός των μικρών διαφορών» για να περιγράψει την τάση των κοινοτήτων που γειτονεύουν και μοιάζουν σχεδόν απόλυτα, να εστιάζουν με πάθος στις ελάχιστες διαφορές τους για να επιβεβαιώσουν την ταυτότητά τους. Στο Λασίθι, οι άνθρωποι μοιράζονταν την ίδια διάλεκτο, τα ίδια έθιμα, τα ίδια βάσανα και την ίδια καθημερινότητα.

Επειδή, όμως, η ανάγκη για μοναδικότητα είναι σύμφυτη με την ανθρώπινη ψυχολογία, η παραμικρή διαφοροποίηση (π.χ. η προφορά μιας λέξης, η ποιότητα των χωραφιών, η φήμη ενός σογιού) υπερτονιζόταν.

Το «δικό μας χωριό» έπρεπε να είναι ανώτερο από το «άλλο». Αυτή η τεχνητή υπεροχή λειτουργούσε ως ένας ψυχολογικός μηχανισμός ενίσχυσης της αυτοεκτίμησης, ο οποίος όμως γεννούσε την εχθρότητα προς τον πλησίον.

Η «Θεωρία του Μηδενικού Αθροίσματος» και η Νοοτροπία της Έλλειψης Όταν ένας πληθυσμός ζει επί γενεές σε έναν γεωγραφικά περιορισμένο χώρο, η ανθρώπινη σκέψη εγκλωβίζεται στην ψυχολογική «νοοτροπία της έλλειψης» (scarcity mindset). Οι άνθρωποι ανέπτυξαν την πεποίθηση ότι οι πόροι της ζωής —η γη, το νερό, η τύχη, ακόμη και η αγάπη ή η αναγνώριση— είναι αυστηρά περιορισμένοι.

Μέσα σε αυτό το ψυχολογικό πλαίσιο, η επιτυχία του διπλανού βιωνόταν αυτόματα ως προσωπική απώλεια.

Η σκέψη λειτουργούσε με βάση το παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος: «Για να κερδίσει το Πέρα χωριό, σημαίνει ότι το Δώθε έχασε». Η Γεωγραφική Απομόνωση και ο «Μικρόκοσμος» Το Οροπέδιο Λασιθίου είναι ένας τόπος κλειστός, περιτριγυρισμένος από βουνά.

Ιστορικά, ειδικά τους χειμώνες, οι μετακινήσεις εκτός του Οροπεδίου ήταν δύσκολες έως αδύνατες.

Όταν ζεις σε έναν τόσο κλειστό γεωγραφικά χώρο, η καθημερινότητά σου περιορίζεται στους πολύ κοντινούς σου ανθρώπους.

Οποιαδήποτε διαφορά (για ένα σύνορο, ένα ζώο) διογκωνόταν, γιατί οι άνθρωποι δεν είχαν διέξοδο ή «μεγαλύτερες» εικόνες για να υποβαθμίσουν τα μικροπράγματα. Η Ιστορική Καταπίεση και το «Ξέσπασμα» Το Οροπέδιο Λασιθίου υπέφερε τα πάνδεινα από τους κατακτητές (Ενετούς και Τούρκους). Υπήρξαν περίοδοι που το Οροπέδιο ερημώθηκε εντελώς με τη βία και απαγορεύτηκε η κατοίκηση για αιώνες.

Όταν ένας λαός ζει για αιώνες κάτω από τον φόβο του θανάτου, της προσφυγιάς και της καταπίεσης, αναπτύσσει έντονα ένστικτα αυτοσυντήρησης και επιθετικότητας.

Όταν έφυγε ο εξωτερικός εχθρός, αυτή η συσσωρευμένη ενέργεια και η σκληράδα, αντί να εκτονωθούν δημιουργικά, στράφηκαν προς τα μέσα — στον διπλανό, στον συγχωριανό, στον «πέρα» Ο Ανταγωνισμός για τους Πόρους (Νερό και Γη) Το Οροπέδιο είναι μια εξαιρετικά γόνιμη γη, αλλά με μεγάλες προκλήσεις.

Η επιβίωση των 18 χωριών βασιζόταν αποκλειστικά στη γεωργία και την κτηνοτροφία.

Η διαχείριση του νερού, των πηγών και των αυλακιών για το πότισμα ήταν πάντα αιτία αντιπαράθεσης . Ποιος θα πρωτοποτίσει, ποιος έκοψε το νερό του αλλουνού, ποια μεριά έχει περισσότερη υγρασία.

Τα όρια των χωραφιών και των βοσκοτόπων ήταν μόνιμη εστία έντασης.

Σε μια κλειστή κοινωνία, η απώλεια έστω και λίγων μέτρων γης θεωρούνταν απειλή για την επιβίωση της οικογένειας.

Αυτό το μοτίβο σκέψης πυροδοτούσε τον φθόνο και την καχυποψία.

Η προκοπή του γείτονα δεν αποτελούσε έμπνευση, αλλά πηγή απειλής και άγχους, με αποτέλεσμα η ενέργεια των ανθρώπων να αναλίσκεται στο πώς θα σαμποτάρουν τον υποτιθέμενο αντίπαλο, αντί να συνεργαστούν για να μεγαλώσουν την «πίτα» για όλους. Διαγενεακό Τραύμα και η «Μηρυκαστική» Σκέψη Η Κρήτη, και ειδικά το Λασίθι, υπέφερε από αλλεπάλληλα ιστορικά τραύματα (σφαγές, ξεριζωμούς, ισοπεδώσεις χωριών). Στην ψυχολογία είναι γνωστό ότι ένα μη επεξεργασμένο, συλλογικό τραύμα μεταφέρεται από γενιά σε γενιά (διαγενεακό τραύμα). Η σκληρότητα, ο φόβος και η καχυποψία που χρειάστηκαν οι πρόγονοι για να επιβιώσουν απέναντι στους κατακτητές, ρίζωσαν βαθιά στο ασυνείδητο των απογόνων.

Όταν εξέλιπε ο εξωτερικός κίνδυνος, ο ψυχολογικός μηχανισμός της επιθετικότητας δεν σταμάτησε· απλώς μετατοπίστηκε στον πιο κοντινό στόχο.

Παράλληλα, η έλλειψη νέων παραστάσεων οδήγησε σε μια «μηρυκαστική» ψυχολογική λειτουργία (rumination). Οι άνθρωποι ανακύκλωναν διαρκώς το παρελθόν.

Οι παλιές προσβολές, τα «λόγια» και οι κακίες δεν ξεχνιούνταν, αλλά συντηρούνταν τεχνητά μέσα από τις αφηγήσεις στα καφενεία και στα οικογενειακά τραπέζια.

Τα παιδιά εκπαιδεύονταν ψυχολογικά να υποτιμούν τους ανθρώπους της «άλλης μεριάς», συνεχίζοντας έναν φαύλο κύκλο που οι ίδιοι δεν είχαν καν ξεκινήσει. Η Πολιτική και Τοπικιστική Διαίρεση Ο διαχωρισμός σε «Πέρα και Δώθε» ενισχύθηκε ιστορικά και από την πολιτική.

Οι εκάστοτε τοπικοί άρχοντες, βουλευτές ή κομματάρχες εκμεταλλεύονταν αυτές τις αντιπαλότητες για να εξασφαλίσουν ψήφους («διαίρει και βασίλευε»). Οι Επιπτώσεις : Αυτή η έλλειψη ομόνοιας λειτούργησε ως τροχοπέδη για την πρόοδο του Λασιθίου.

Η πολιτική εκμετάλλευση του τοπικισμού από εξωτερικούς παράγοντες, με τη λογική του «διαίρει και βασίλευε», βάθυνε το χάσμα.

Αντί τα χωριά να δημιουργήσουν ένα κοινό, ισχυρό μέτωπο για τη διεκδίκηση μεγάλων έργων υποδομής, αναλώθηκαν σε μικροπολιτικές διαμάχες για το ποια μεριά θα ευνοηθεί περισσότερο.

Το αποτέλεσμα ήταν η οικονομική στασιμότητα και, μοιραία, η ερήμωση του τόπου . Τι μπορεί να γίνει … «Τα δάχτυλα του χεριού είναι διαφορετικά, αλλά όταν σφίξουν μαζί γίνονται γροθιά.» Η αναστροφή θα έρθει όταν οι άνθρωποι συνειδητοποιήσουν ότι η «Πέρα» και η «Δώθε» μεριά δεν είναι αντίπαλοι, αλλά οι δύο απαραίτητοι κρίκοι για να μείνει ο τόπος ζωντανός.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους