Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Η Κωνσταντινούπολη θύμα της διαχρονικής διένεξης Δύσης - Ρωσίας Η πρόσφατη ομιλία του Τούρκου Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην 573η επέτειο της Άλωσης της Κωνσταντινούπολης, με τον άκρως ενδεικτικό τίτλο «Από την Κατάκτηση της Κωνσταντινούπολης στην Κατάκτηση των Καρδιών», δεν αποτέλεσε μια απλή ρητορική αναδρομή.

Δηλώνοντας απερίφραστα ότι «όποιος λέει ότι το καθεστώς της Κωνσταντινούπολης πρέπει να αλλάξει, δεν μπορεί να δεχτεί το Κοράνι στο Τοπ Καπί ή το κάλεσμα για προσευχή στην Αγία Σοφία», η Άγκυρα κατέστησε σαφές ότι η κυριαρχία της επί της Πόλης δεν αντιμετωπίζεται ως μουσειακό κεκτημένο, αλλά ως ένα εν εξελίξει γεωπολιτικό και θρησκευτικό όπλο.

Ωστόσο, πίσω από την αναθεωρητική έξαρση της τουρκικής ηγεσίας κρύβεται μια βαθύτερη ιστορική αλήθεια, την οποία η διεθνής κοινότητα συχνά αποσιωπά.

Η παραμονή της Κωνσταντινούπολης στα χέρια της Τουρκίας δεν υπήρξε το αποτέλεσμα μιας διαχρονικής και ανίκητης στρατιωτικής υπεροχής, αλλά το προϊόν της γεωπολιτικής «τυφλότητας» και των στιγμιαίων συμφερόντων που γεννούσε η διαχρονική διένεξη μεταξύ της Δύσης και της Ρωσίας. Το Ιστορικό Παράδοξο του Ανατολικού Ζητήματος Από τον 19ο αιώνα και την περίοδο της κατάρρευσης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η τύχη της Κωνσταντινούπολης και ο έλεγχος των Στενών μετατράπηκαν στο επίκεντρο του «Ανατολικού Ζητήματος». Η εξίσωση ήταν απλή, αλλά κυνική. Η Δύση τρόμαζε στην ιδέα μιας Ρωσίας στο Αιγαίο και τη Μεσόγειο, ενώ η Ρωσία προτιμούσε έναν αδύναμο Σουλτάνο στον Βόσπορο παρά μια ισχυρή δυτική παρουσία.

Τα ορόσημα αυτής της καχυποψίας είναι αποκαλυπτικά: Ο Κριμαϊκός Πόλεμος (1853-1856): Δυτικές χριστιανικές δυνάμεις (Μεγάλη Βρετανία και Γαλλία) συμμάχησαν ανοιχτά με τον Μουσουλμάνο Σουλτάνο, στρέφοντας τα όπλα τους εναντίον της Ορθόδοξης Ρωσίας για να εμποδίσουν την κάθοδό της στα Στενά. Το Συνέδριο του Βερολίνου (1878): Όταν ο ρωσικός στρατός έφτασε στον Άγιο Στέφανο, ανάμεσα στα τείχη της Πόλης, η Βρετανία έστειλε τον στόλο της προκειμένου να διασώσει την οθωμανική κυριαρχία. Η Δύση προτίμησε τον Σουλτάνο ως «τοποτηρητή» παρά την υλοποίηση του ρωσικού οράματος για την «Τρίτη Ρώμη». Η Μπολσεβικική Διάσωση (1920-1923): Μετά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, η Κωνσταντινούπολη βρέθηκε υπό συμμαχική κατοχή.

Η ακύρωση της μυστικής συμφωνίας του 1915 (που προέβλεπε παραχώρηση της Πόλης στη Ρωσία) λόγω της Οκτωβριανής Επανάστασης, οδήγησε τον Λένιν να χρηματοδοτήσει και να εξοπλίσει το εθνικιστικό κίνημα του Μουσταφά Κεμάλ.

Λίγο αργότερα, οι διχασμένοι Δυτικοί σύμμαχοι εγκατέλειψαν την Ελλάδα στη Μικρά Ασία, βρίσκοντας στο πρόσωπο του Κεμάλ τον νέο «φύλακα» που θα κρατούσε τους Σοβιετικούς μακριά από τη Μεσόγειο, επισφραγίζοντας το καθεστώς με τη Συνθήκη της Λωζάνης. Η Σύγχρονη Γεωπολιτική Μέγγενη και η «Συστημική Ευθραυστότητα» Αυτή η ισορροπία τρόμου παγιώθηκε το 1936 με τη Συνθήκη του Μοντρέ, η οποία μετέτρεψε την Τουρκία στον απόλυτο «θυρωρό» των Στενών. Η Ρωσία ανέχεται την Τουρκία στην Κωνσταντινούπολη επειδή το Μοντρέ βάζει φρένο στα αμερικανικά αεροπλανοφόρα στη Μαύρη Θάλασσα, η Δύση την ανέχεται επειδή, ως μέλος του ΝΑΤΟ, η Άγκυρα μπορεί να «κλειδώσει» τον ρωσικό στόλο.

Αυτή η ιδιότυπη ασυλία επιτρέπει σήμερα στον Ερντογάν να εργαλειοποιεί μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς, όπως η Αγία Σοφία. Η Δύση καταδικάζει μόνο «στα χαρτιά» για να μη χάσει έναν κρίσιμο νατοϊκό σύμμαχο και η Ρωσία σιωπά διότι η Άγκυρα αποτελεί την οικονομική της βαλβίδα αποσυμπίεσης απέναντι στις δυτικές κυρώσεις.

Ωστόσο, αυτή η υπερσυγκέντρωση ισχύος κρύβει μια βαθιά συστημική ευθραυστότητα.

Σε αντίθεση με χώρες όπως η Συρία, η οποία άντεξε σε έναν πολυετή, αποκεντρωμένο εμφύλιο πόλεμο, η σύγχρονη Κωνσταντινούπολη των 16 εκατομμυρίων κατοίκων αποτελεί ένα εξαιρετικά ευάλωτο τεχνητό οικοσύστημα.

Με μηδενική παραγωγική αυτάρκεια σε τρόφιμα, νερό και ενέργεια, και με τη διαρκή απειλή ενός μεγάλου σεισμού στο Ρήγμα της Ανατολίας, η Πόλη είναι δομικά ευαίσθητη.

Ενα ξαφνικό σοκ στις υποδομές της θα προκαλούσε ακαριαίο ανθρωπιστικό και οικονομικό έλξη, αναγκάζοντας σε άμεση, βίαιη παρέμβαση όλους τους παγκόσμιους παίκτες. Οι Φυσικοί Ιδιοκτήτες και το Ματωμένο Σημείωμα του 1955 Απέναντι σε αυτή τη διαχρονική πολιτική σκοπιμότητα, το Οικουμενικό Πατριαρχείο και η Ρωμέικη Κοινότητα δεν υπήρξαν ποτέ απλοί «φιλοξενούμενοι» ή μουσειακοί μάρτυρες.

Με βάση την ιστορία, το οθωμανικό δίκαιο των Βακουφίων, αλλά και το σύγχρονο Διεθνές Δίκαιο, αποτελούν τους νόμιμους, διαχρονικούς ιδιοκτήτες των πνευματικών αλλά και υλικών τίτλων της Πόλης.

Αυτή ακριβώς η ζωντανή ιδιοκτησιακή και πολιτισμική σχέση ήταν που ενοχλούσε το βαθύ τουρκικό κράτος, το οποίο, αδυνατώντας να σβήσει τις χριστιανικές «εργοστασιακές ρυθμίσεις» της Κωνσταντινούπολης, οργάνωσε το πογκρόμ των Σεπτεμβριανών του 1955. Τα Σεπτεμβριανά δεν ήταν ένα τυχαίο ξέσπασμα του όχλου, αλλά μια σχεδιασμένη επιχείρηση υλικής και δημογραφικής επιπέδωσης.

Η ισοπέδωση 4.500 ελληνικών καταστημάτων, η λεηλασία χιλιάδων σπιτιών, η πυρπόληση 73 ορθόδοξων ναών και η φρικιαστική βεβήλωση των ελληνικών νεκροταφείων είχαν έναν ξεκάθαρο στόχο.

Να σβήσουν τα «συμβόλαια» των Ρωμιών με τη γη των προγόνων τους.

Όπως και το 1453, έτσι και το 1955, η Δύση —εγκλωβισμένη στη δική της τυφλότητα και στις ανάγκες του Ψυχρού Πολέμου— επέδειξε προκλητική εμπάθεια, εξισώνοντας θύτες και θύματα χάριν της νατοϊκής συνοχής. Συμπέρασμα: Όταν η σύγχρονη Τουρκία επικαλείται το μεσαιωνικό «Δίκαιο του Κατακτητή» για να δικαιολογήσει τη συμπεριφορά της απέναντι στην ιστορική κληρονομιά της Κωνσταντινούπολης, ουσιαστικά εξαργυρώνει τα γραμμάτια της διαχρονικής ασυλίας που της προσέφερε η διένεξη Δύσης-Ρωσίας.

Όμως, όσο το Οικουμενικό Πατριαρχείο παραμένει όρθιο στο Φανάρι, παρά το δημογραφικό ξεκλήρισμα, η πνευματική και υλική ιδιοκτησία της Πόλης παραμένει ενεργή.

Κάθε δικαστική δικαίωση του Πατριαρχείου στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (όπως για το Ορφανοτροφείο της Πριγκήπου) αποδεικνύει ότι η ιστορική μνήμη δεν παραγράφεται. Η Κωνσταντινούπολη μπορεί να άλλαξε πληθυσμό και κυβερνήτες, αλλά οι «εργοστασιακές της ρυθμίσεις» παραμένουν χαραγμένες στην πέτρα, μάρτυρες μιας αλήθειας που καμία γεωπολιτική σκοπιμότητα δεν μπορεί να σβήσει οριστικά.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους