Ο χρόνος και η σπάνις της σκέψης στην Κοινωνία της ελεγχόμενης πρόθεσης «Η ζωή μου φαίνεται πολύ μικρή για να την περάσω μισώντας, αναλογιζόμενη τα σφάλματα και τα άδικα των άλλων», θα γράψει η...

Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Μια μεγάλη αλήθεια που γίνεται όλο και πιο ξεκάθαρη όσο μεγαλώνει κανείς.

Στα 53 έτη αυτή η αλήθεια μοιάζει «διογκωμένη» από τα πολλά διακυβεύματα της τρομακτικά επιταχυνόμενης και σύνθετης εποχής μας.

Πράγματι, όσο ο χρόνος περνάει, τόσο η πληροφορία «φυλακίζεται» στα data center της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ), οι Κινέζοι στέλνουν στο διάστημα τεχνητά μοντέλα ανθρώπινων εμβρύων από βλαστοκύτταρα, ενώ το γεωπολιτικό σύμπαν να βράζει δίχως σταματημό.

Πάντως η στιγμή που δεν θα χρειάζεται να σκεφτόμαστε τις απαντήσεις έρχεται όλο και πιο κοντά.

Οι ερωτήσεις, από την άλλη, σε μια δίψα αναζήτησης αυθεντίας, αντικειμενικότητας και αμεροληψίας, δίνουν και παίρνουν πάνω από τα πληκτρολόγια, ενώ οι αντίστοιχες απαντήσεις της ΤΝ, ρέοντας αβίαστα μέσα από αόρατες υποδομές, παραδίδονται χωρίς κόπο στις οθόνες σε δευτερόλεπτα.

Σχολιαστές στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης για να κάνουν πόζα επιχειρημάτων, αντικειμενικότητας και δήθεν αμεροληψίας, παραθέτουν κάτω από αναλύσεις και κείμενα γνώμης σεντόνια με πορίσματα της ΤΝ. Η πίστη στον αλγόριθμο σταδιακά αποκτάει μεταφυσικό χαρακτήρα, γίνεται θρησκευτικό γεγονός.

Κι όμως πίσω από την αλγοριθμική διαχείριση της πληροφορίας παραμένουν άνθρωποι, όπως πάντα, δηλαδή όντα ατελή, με ιδεοληψίες, εμμονές, εξουσιομανία, πάθη, λάθη και αδυναμίες που κατασκευάζουν συστήματα ανάκτησης πληροφορίων και ερμηνείας των στοιχείων δίνοντας πολύ συχνά προτεραιότητα σε ορισμένες μόνο πηγές, αποκλείοντας άλλες, αλλά και σε ορισμένα πρωτόκολλα σύνθεσης που ενίοτε προσπαθούν να εξομαλύνουν την πολυπλοκότητα και σχεδόν πάντα με τρόπο πολιτικά ορθό, δηλαδή φαινομενικά ουδέτερο.

Η μηχανή όμως ως όλον δεν είναι καθόλου ουδέτερη γιατί δεν κατασκευάστηκε από ουδέτερες οντότητες, αντιθέτως έχει καί ιδεολογικό προσανατολισμό καί συγκεκριμένες ατζέντες.

Μια από αυτές είναι να ικανοποιήσει την αδηφαγία της για ερωτήσεις.

Για αυτό και η υπηρεσία ΤΝ, αν και κοστίζει δισεκατομμύρια, προσφέρεται δωρεάν γιατί είμαστε εμείς που την «ταΐζουμε». Και όταν η μηχανή μάθει τις ερωτήσεις, δηλαδή τα θέματα που εξερεύνησε ο κόσμος, τις αμφιβολίες, τις αγωνίες και τους φόβους, όταν τα συστήματα τροφοδοτηθούν επαρκώς με «περιέργεια», τότε είναι πολύ πιθανό ότι θα επιχειρηθεί και η πρόβλεψη όλων εκείνων που οι άνθρωποι θα θέλουν να μάθουν στη συνέχεια.

Ας το σκεφτούμε: αν κανείς ξέρει ή μπορεί να προβλέψει με ικανοποιητική ακρίβεια τί θα ρωτήσεις στη συνέχεια, πριν ακόμη ψελλίσεις την ερώτηση, τότε μπορεί - έστω δυνητικά - να διαμορφώσει και την πρόθεσή σου.

Το βλέπουμε ήδη με τις πολιτικές καμπάνιες.

Οι επικοινωνιολόγοι έχουν αρχίσει να συνειδητοποιούν ότι η διαμόρφωση αυτού που ρωτούν οι άνθρωποι μπορεί να είναι πιο ισχυρή ακόμη και από τον έλεγχο του περιεχομένου που διαβάζουν οι ίδιοι άνθρωποι.

Δεν είναι κάτι καινοφανές.

Παρόμοιες τεχνικές χρησιμοποιούν οι διαφημιστές, εδώ και πολλές δεκαετίες, για να προβλέψουν την πρόθεση των καταναλωτών, ώστε να τους πείσουν ότι (πρέπει να) θέλουν διακαώς κάτι ή ότι όντως χρειάζονται ένα προϊόν.

Ωστόσο, τώρα υπάρχει μια πολύ σημαντική ποιοτική αλλαγή, που θα μπορούσε να καθορίσει και τον ανθρώπινο διάλογο.

Η υποδομή πλέον δεν μεσολαβεί μόνο στην πληροφόρηση, αλλά μαθαίνει να καθοδηγεί την ίδια την ανθρώπινη περιέργεια, τις ερωτήσεις και τις προθέσεις του χρήστη της.

Συνεπώς, δεν είναι μόνο ότι υπάρχει ο κίνδυνος να πάψουμε να σκεφτόμαστε – με τη μασημένη τεχνοτροφή – ούτε είναι μεγάλο θέμα ο κάθε γουοκισμένος και ασήμαντος σπασικλάκος που θα έρθει να δηλώσει περισπούδαστα ότι τα φύλα είναι 132 και μάλιστα με επιστουμπωνισμένες αποδείξεις από την ΤΝ. Το πρόβλημα που διαφαίνεται είναι πολύ σοβαρότερο γιατί έχει και δημοκρατική διάσταση.

Αύριο οι εκλογές, πέρα από την αδυσώπητη πραγματικότητα που λειτουργεί ανέκαθεν, ενδέχεται να μην επηρεάζονται και τόσο από αυτά που γράφουν οι δημοσιογράφοι ή παπαγαλίζουν οι κομματικοί ψάλτες στα κανάλια, αλλά περισσότερο από «αρχιτεκτονικές» και τεχνικές αποφάσεις που πήραν κάποιοι μηχανικοί, κλεισμένοι σε αόρατα εργαστήρια, σε αγαστή συνεργασία με επικοινωνιολόγους που θα είναι σε θέση – δεδομένης της μαζικότητας της ΤΝ - να προβλέψουν τις ερωτήσεις και συνεπώς να ελέγξουν τις προθέσεις των ψηφοφόρων.

Και όλο αυτό στο μέλλον μπορεί να γίνει πολύ πιο αποτελεσματικά σε σχέση με το σήμερα.

Η γενιά μου, κυρίως αυτή, είναι «μεταιχμιακή», με το ένα πόδι στον αναλογικό κόσμο και το άλλο στον ψηφιακό.

Έτσι άθελά της έχει επιφορτιστεί με ένα μεγάλο καθήκον: να συνεχίσει να σκέφτεται, να διαβάζει βιβλία και να μιλάει με άμεσα ανθρώπινους όρους.

Πολύ φοβάμαι ότι αύριο θα είναι λίγοι εκείνοι που θα αμφισβητούν την νέα «θεότητα» της αλήθειας και της αντικειμενικότητας και ακόμη λιγότεροι εκείνοι που θα έχουν μάθει να σκέφτονται, στοιχειωδώς αυτόνομα.

Ήδη το φαινόμενο στις νεότερες γενιές - που κατηγορούν συχνά αδίκως και σίγουρα μανιωδώς για τα πάντα τους boomers - είναι ανησυχητικό, για λόγους που όμως δεν σχετίζονται με την ΤΝ. Ο χρόνος της ζωής όταν ξεπερνάς τα πενήντα, αρχίζει και φαίνεται πιο μικρός, ειδικά όταν χάνεις τον πατέρα σου.

Ωστόσο, στη διαφαινόμενη θέα μιας δυστοπικής Κοινωνίας – με την αυτόνομη σκέψη να σπανίζει και την πρόθεση να ελέγχεται από τις δυνάμεις της νέας Αγοράς γνώσης - γεννιέται μια δίψα για βιοηθική αντίσταση που μαζί με την οικογένεια συνθέτει ένα ακόμη συντηρητικό κίνητρο ζωής.

Με άλλα λόγια, άνθρωποι της γενιάς μου, οφείλουμε να ζήσουμε αρκετά ώστε να δούμε - αν χρειαστεί - πώς θα τους σταματήσουμε, για το καλό των παιδιών μας.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους