Original Post

Πλήρες Κείμενο:

ΠΕΡΙ ΣΑΤΙΡΑΣ Ο Νίκος Παπαδόπουλος φιλόλογος διδάσκει ιστορία σε ένα δημόσιο λύκειο.

Εκείνο το απόγευμα, βιαστικός και κουρασμένος, βγήκε από το φαρμακείο κρατώντας τα φάρμακα της μητέρας του.

Το μυαλό του ήταν αλλού: στην άρρωστη μητέρα του, στα γραπτά που έπρεπε να διορθώσει, στους λογαριασμούς που έπρεπε να πληρώσει.

Ξαφνικά από το πουθενά ξεπήδησε μπροστά του ένας ρεπόρτερ του δρόμου. «Κύριε, μια γρήγορη ερώτηση για το ρεπορτάζ μας! Ποια χρονιά έγινε η Άλωση της Κωνσταντινούπολης;» Ο Νίκος τα έχασε.

Πρώτη φορά βρέθηκε μπροστά σε μικρόφωνο και κάμερα.

Η ερώτηση ήταν απλή, στοιχειώδης, σχεδόν προσβλητικά εύκολη για τον οποιονδήποτε.

Αλλά το μυαλό του, φορτωμένο και θολό, έκανε ένα μικρό, ανθρώπινο λάθος. «Εεε… 1953» Ο ρεπόρτερ άνοιξε τα μάτια διάπλατα. Ο Νίκος ένιωσε το λάθος να τον χτυπάει σαν ηλεκτρικό ρεύμα. «Συγγνώμη, όχι! 1453! 1453! Λάθος είπα! Σας παρακαλώ να το διορθώσετε γιατί είμαι καθηγητής ιστορίας» είπε έντρομος ο Νίκος Ο ρεπόρτερ χαμογέλασε καθησυχαστικά. «Μην ανησυχείτε, θα το φτιάξουμε στο μοντάζ.» Όμως δεν το έφτιαξαν.

Το βράδυ, ο Άρης Λυγερός, ο δημοφιλής σατιρικός παρουσιαστής, έκανε το βίντεο σημαία.

Έπαιξε μόνο το «1953» και «το είμαι καθηγητής ιστορίας». Μεγεθυμένο. Επαναλαμβανόμενο.

Με μουσική.

Με καρτούν.

Με ειρωνεία.

Με το κοινό να έχει σκάσει στα γέλια. «Κυρίες και κύριοι, εάν ένας καθηγητής ιστορίας νομίζει ότι η Άλωση έγινε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, εμείς τι θα απαντούσαμε; Ότι θα γίνει σε 50 χρόνια;» Το διαδίκτυο πήρε φωτιά.

Μέσα σε ώρες, ο Νίκος έγινε «ο καθηγητής του 1953». Την επόμενη μέρα στο σχολείο, οι συνάδελφοί του τον περίμεναν. «Ε, ρε Νίκο, αυτά διδάσκεις στα παιδιά;» είπε ο γυμναστής κοροϊδευτικά. «Μήπως να αλλάξουμε το βιβλίο ιστορίας;» είπε ο μαθηματικός. «Εσύ ως καθηγητής ιστορίας κάτι θα ξέρεις» που δεν μας το λες είπε η φυσικός. Ο Νίκος δεν μίλησε.

Τι θα μπορούσε άλλωστε να πει. ‘Ούτε καν τους εξήγησε για την διόρθωση που δεν παίχτηκε.

Στην τάξη, τα πράγματα ήταν χειρότερα.

Οι μαθητές τον περίμεναν με πολύ ειρωνική διάθεση. «Κύριε, ζούσατε στην Άλωση;» «Κύριε, άλλα μας μάθατε στο μάθημα» «Κύριε, να το πούμε στο Υπουργείο να διορθώσει την ύλη;» Όλοι γελούσαν.

Κάποιοι τον κοίταξαν με περιφρόνηση.

Και αυτό ήταν το χειρότερο.

Γιατί ένας καθηγητής ζει από το κύρος του.

Και το κύρος του Νίκου είχε διαλυθεί μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα δημοσιότητας.

Στο σπίτι, τα παιδιά του γύρισαν από το σχολείο σκυφτά. «Μπαμπά… τα παιδιά μας είπαν ότι είσαι άχρηστος.

Ότι διδάσκεις ένα μάθημα που δεν το ξέρεις ο ίδιος.

Ότι είσαι ντροπή.» Η γυναίκα του γύρισε από το σούπερ μάρκετ με μάτια με θυμό. «Με κοιτούσαν όλοι.

Μία κυρία είπε “να η γυναίκα του καθηγητή που δεν ξέρει την Άλωση”. Δεν άντεξα και την έβρισα.» Ο Νίκος ένιωθε ντροπή.

Από εκείνη την υπαρξιακή ντροπή που σε κάνει να αμφισβητείς την ίδια σου την ύπαρξη.

Τρεις νύχτες δεν κοιμήθηκε.

Κάθε φορά που έκλεινε τα μάτια, έβλεπε το πρόσωπό του στην οθόνη, παγωμένο, εκτεθειμένο, γελοιοποιημένο.

Τότε αποφάσισε να πάει στην εκπομπή.

Το στούντιο ήταν μικρότερο απ’ ότι φαινόταν στην τηλεόραση.

Το κοινό πυκνό και πρόθυμο να γελάσει με οτιδήποτε. Ο Άρης έκανε το νούμερό του.

Το κοινό ξεκαρδιζόταν.

Κάποια στιγμή στην οθόνη παίχτηκε πάλι η σκηνή με τον Νίκο.

Πάλι γέλια, πάλι σχόλια. «Κυρίες και κύριοι… νομίζω ότι πρέπει να καλέσουμε τον άνθρωπο αυτό στο στούντιο.

Να μας διδάξει ιστορία! Γιατί, όπως φαίνεται… έχει μια πολύ πρωτότυπη προσέγγιση!» Ο Νίκος, σηκώνεται αργά μιλά δυνατά για να ακουστεί. «Ήρθα.

Εδώ είμαι.

Αλλά δεν ήρθα να σας διδάξω ιστορία.

Ήρθα να σας διδάξω αξιοπρέπεια.

Γιατί κι αυτή… διδάσκεται.» Το κοινό παγώνει. Ο Άρης μένει για μια στιγμή άφωνος. «Ε… συγγνώμη; Ποιος είστε εσείς;» «Ο καθηγητής που γελάσατε.

Ο άνθρωπος που κάνατε νούμερο.

Ο πατέρας που τα παιδιά του κορόιδεψαν στο σχολείο.

Ο σύζυγος που η γυναίκα του ντράπηκε να πάει στο μανάβικο.

Ο άνθρωπος που δεν φταίει σε τίποτα… εκτός από το ότι έκανε ένα ανθρώπινο λάθος. Ο Άρης προσπαθεί να ξαναπάρει τον έλεγχο. «Φίλε μου… η σάτιρα είναι σάτιρα.

Δεν είναι προσωπική επίθεση.

Από την εποχή του Αριστοφάνη, η σάτιρα χτυπάει, τσιμπάει, προκαλεί.

Είναι μέρος της δημοκρατίας.» Ο Νίκος τον κοιτάζει σταθερά. «Ο Αριστοφάνης χτυπούσε τους ισχυρούς.

Τους πολιτικούς.

Τους στρατηγούς.

Τους δημαγωγούς.

Όχι έναν άνθρωπο που βγήκε από το φαρμακείο με τα φάρμακα της μάνας του.» «Μα… εσύ είσαι δημόσιο πρόσωπο από τη στιγμή που βγήκες στην τηλεόραση.» «Όχι.

Εσύ με έκανες δημόσιο πρόσωπο.

Εσύ με έσυρες στο φως χωρίς να με ρωτήσεις.

Εσύ έκοψες τη σωστή απάντηση.

Εσύ έπαιξες μόνο το λάθος.

Εσύ έβαλες τη φράση «είμαι καθηγητής ιστορίας» σαν αστείο.

Εσύ έδωσες δικαίωμα στα παιδιά να με διασύρουν. Ο Άρης προσπαθεί να χαμογελάσει. «Έλα τώρα… δεν φταίω εγώ για το πώς αντιδρά ο κόσμος.» «Φταις όταν τους δείχνεις πού να γελάσουν.

Φταις όταν τους λες ποιος είναι ο ηλίθιος της εβδομάδας.

Φταις όταν έχεις δύναμη… και τη χρησιμοποιείς χωρίς ευθύνη. «Φίλε μου, ας το σταματήσουμε εδώ. δεν κάνουμε συμμετοχικό θέατρο.» «Δεν ήρθα για θέατρο.

Ήρθα για αλήθεια.» «Δηλαδή εγώ φταίω για όλα αυτά;» «Όχι.

Φταις που δεν σκέφτηκες ότι μπορεί να συμβούν.

Φταις που δεν είδες άνθρωπο.

Είδες μόνο υλικό για το πρόγραμμά σου.» Ο Άρης χαμογέλασε πικρά. «Η σάτιρα είναι καθρέφτης.» «Όχι.

Η σάτιρα είναι φακός.

Και όταν τον στρέφεις σε έναν άνθρωπο που δεν έχει φωνή, δεν κάνεις σάτιρα.

Κάνεις επίδειξη δύναμης.» Το κοινό ανακατεύτηκε. «Τι θες να κάνω τώρα;» «Θέλω να δείξεις ολόκληρη την απάντηση.

Να δείξεις ότι το αστείο σου βασίστηκε σε ψέμα.» Ο Άρης κοίταξε το κοινό.

Για πρώτη φορά κανείς δεν γελούσε. «Παίξτε ολόκληρο το βίντεο» επέμενε ο Νίκος. «Δεν υπάρχει κάτι άλλο.

Αυτό μου έφεραν αυτό έπαιξα». «Επιμένεις σε ένα ψέμα». Εδώ έχω βεβαίωση της αστυνομίας ότι πρόκειται για μοντάζ.

Για τελευταία φορά παίξε το βίντεο ολόκληρο.

Η οθόνη άναψε.

Ακούστηκε η σωστή απάντηση.

Η διόρθωση.

Η αλήθεια.

Και τότε έπεσε σιωπή. Βαθιά. Απόλυτη. Ο Άρης πήρε το μικρόφωνο. «Δεν το ήξερα. Αλήθεια.

Ζητώ συγγνώμη.

Σήμερα κατάλαβα κάτι.

Ότι η σάτιρα, όταν προσέχεις, γίνεται καταστροφικό όπλο.

Και τα όπλα δεν είναι παιχνίδια.» «Η αλήθεια δεν είναι αστείο.

Η αξιοπρέπεια δεν είναι υλικό.

Και η σάτιρα… χωρίς ευθύνη… είναι απλώς βία», απάντησε ο Νίκος και σηκώθηκε να φύγει.

Στην αρχή κάποιος χειροκρότησε δειλά, μετά ένας δεύτερος και στη συνέχεια όρθια ολόκληρη η αίθουσα.

Την επόμενη μέρα στο σχολείο, οι συνάδελφοι δεν γελούσαν.

Ο μαθηματικός του είπε «Συγγνώμη». Η φιλόλογος «Μας έκανες να σκεφτούμε». Οι μαθητές μπαίνουν στην τάξη πιο ήσυχα από άλλες φορές.

Κάποιοι κοιτάζουν τον Νίκο με αμηχανία.

Κάποιοι αποφεύγουν το βλέμμα του.

Κανείς δεν γελάει. Ο Νίκος στέκεται μπροστά στην έδρα.

Δεν κρατάει βιβλίο.

Δεν έχει ανοίξει το τετράδιο ύλης.

Περιμένει να καθίσουν όλοι και τότε αρχίζει να τους μιλά. «Παιδιά… σήμερα δεν θα κάνουμε μάθημα ιστορίας.

Θα κάνουμε μάθημα… για κάτι πιο δύσκολο.

Θέλω να σας πω κάτι που έμαθα… με τον δύσκολο τρόπο.

Μην δέχεστε ότι ακούτε.

Μην πιστεύετε ότι δεν βλέπετε.

Μην αφήνετε κανέναν να σας λέει τι είναι αλήθεια… χωρίς να το ψάχνετε μόνοι σας.

Η αλήθεια είναι εύκολο να κοπεί.

Εύκολο να παραμορφωθεί.

Εύκολο να γίνει εργαλείο.

Και το ψέμα… είναι πάντα πιο γρήγορο από την αλήθεια.

Εσείς έχετε κάτι που δεν είχα εγώ εκείνη τη στιγμή. Χρόνο. Κρίση. Μυαλό.

Όταν ακούτε κάτι… ρωτήστε: «Γιατί μου το δείχνουν;» «Τι θέλουν να πιστέψω;» «Ποιος ωφελείται;» Οι μαθητές σκύβουν το κεφάλι, σκεπτικοί. «Και κάτι ακόμα.

Αν θεωρείτε κάποιον σωστό… κανείς δεν έχει δικαίωμα να σας αλλάξει τη γνώμη με κοροϊδίες.

Ούτε το ίντερνετ.

Ούτε η τηλεόραση.

Ούτε το πλήθος.

Αυτό είναι το σημερινό μάθημα της ιστορίας.

Όχι οι ημερομηνίες.

Όχι τα ονόματα.

Αλλά η κρίση.

Η σκέψη.

Η ευθύνη.

Οι μαθητές τον κοιτούν με σεβασμό. Ο Νίκος παίρνει μια ανάσα. «Τώρα… ας ανοίξουμε τα βιβλία. Σήμερα θα μιλήσουμε για την αλήθεια και το ψέμα στην ιστοριογραφία.» Παύλος Κωνσταντινίδης

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους