Η Διαχρονική Σύγκρουση Τεχνικής και Πολιτικής Ηγεσίας -- Πριν προχωρήσω στην τελευταία ενότητα των αναρτήσεων, πρέπει να μπούμε "αναγκαστικά" σε ένα κομμάτι της φιλοσοφίας της ιστορίας για να...
Η Διαχρονική Σύγκρουση Τεχνικής και Πολιτικής Ηγεσίας
-------------------------------------------------------------------- Πριν προχωρήσω στην τελευταία ενότητα των αναρτήσεων, πρέπει να μπούμε "αναγκαστικά" σε ένα κομμάτι της φιλοσοφίας της ιστορίας για να κατανοήσουμε τον Καποδίστρια. Η Ιλιάδα του Ομήρου είναι το πρώτο ολοκληρωμένο βιβλίο που γράφτηκε στα ελληνικά. Η Ιλιάδα ξεκινάει (Α1-Α7*) με το θυμό του Στρατιωτικού Αρχηγού Αχιλλέα στη σύγκρουσή του με τον Πολιτικό Αρχηγό Αγαμέμνονα (το ομηρικό έπος ήταν να ονομαστεί Αχιληίς εξ'αιτίας αυτού). Η σύγκρουση αυτή μεταξύ της στρατιωτικής και της πολιτικής ηγεσίας έχει συμβεί άπειρες φορές μέσα στην Ιστορία.
Ενδεικτικά αναφέρω τη σύγκρουση Βαλεντιανού Γ' και Φλάβιου Αέτιου, Ιουστινιανού και Βελισάριου, Κωνσταντίνου Θ´ ο Μονομάχος και Γεώργιου Μανιάκη, Κολοκοτρώνη και Μαυροκορδάτου και ανεξαρτήτως αν ανήκουν στο ίδιο πολιτικό κόμμα (Μεταξάς και Γούναρης). Η σύγκρουση αυτή δεν είναι συμπωματική των χαρακτήρων (!) αλλά Δομική, δηλαδή έχει να κάνει με το ίδιο το σύστημα θέσμισης της πολιτειακής εξουσίας.
Ο ορισμός της Τεχνικής (λ.χ. Στρατιωτικής) και της Πολιτικής Εξουσίας
------------------------------------------------------------------------ Η τεχνική εξουσία είναι οι επαϊοντες (ειδικοί) σε κάθε συγκεκριμένο τεχνικό-επιστημονικό αντικείμενο δηλαδή οι ιατροί σε θέματα υγιείας, οι στρατιωτικοί σε θέματα πολέμου, οι δάσκαλοι σε θέματα παιδείας κ.ο.κ. Δηλαδή είναι αυτοί, οι οποίοι έχουν αναπτύξει συγκεκριμένες τεχνικές και επιστημονικές δεξιότητες, έχουν πρακτική εμπειρία και έχουν απτά επιτεύγματα.
Ιστορικά οι πρώτοι τεχνικοί ήταν οι τεχνικοί της ασφάλειας (στρατιωτικοί), οι οποίοι ήρθαν σε σύγκρουση με τους πολιτικούς.
Η πολιτική εξουσία ορίζεται ως η νομιμοποιημένη ικανότητα ή το δικαίωμα ενός ατόμου, μιας ομάδας ή ενός θεσμού να παίρνει αποφάσεις, να επιβάλλει κανόνες και να κατευθύνει τη συμπεριφορά μιας ολόκληρης κοινωνίας ως εκπροσώπου της.
Συνέπεια της πολιτικής εξουσίας είναι και ο Homo Politicus δηλαδή ο πολιτικός τύπος ανθρώπου, αυτός ο οποίος δρα με βάση την απόκτηση πολιτικής δύναμης, ο πολιτικά δρώντας άνθρωπο ή ο πολιτικός ηθοποιός (στην αγγλική γλώσσα η λέξη «actor» έχει διπλή σημασία.
Σημαίνει είτε τον ηθοποιό είτε τον συμμετέχων σε μια κοινή δράση). O Max Weber και σχετικές ρήσεις
-------------------------------------------------------------------- Ο Max Weber στο «Η Πολιτική ως Επάγγελμα» (Politics as a Vocation, 1919) περιέγραψε τη σύγκρουση που αναφέρω.
Διαχώρισε τον «ειδικό επιστήμονα» (Fachbeamte), ο οποίος διοικεί βάσει αντικειμενικής γνώσης και τεχνικής επάρκειας, από τον «επαγγελματία πολιτικό» (Berufspolitiker), ο οποίος ζει «για» και «από» την πολιτική, χρησιμοποιώντας τη ρητορική και τους συσχετισμούς δυνάμεων.
Στο έργο αυτό, ο Βέμπερ εξηγεί ότι ο πολιτικός πρέπει να έχει το «ένστικτο της δύναμης», ενώ ο τεχνικός τη «γνώση των πραγμάτων». Ας δούμε και άλλες σχετικές ρήσεις: "Ο σκοπός του πολιτικού είναι η εξουσία.
Ο σκοπός του ειδικού είναι η αλήθεια.
Όταν αυτοί οι δύο σκοποί συγκρούονται, η εξουσία συνήθως κερδίζει τη μάχη, αλλά η αλήθεια κερδίζει τον πόλεμο της Ιστορίας.» — Παραλλαγή σκέψης του Bertrand Russell (από το δοκίμιο "Power", 1938) «Τον μεν στρατηγόν επιμελείσθαι των καθ' εαυτόν, τον δε πολιτικόν των κοινών.» Πολύβιος Συμπερασματικά
------------------------------------------------------------------- Υπάρχει διαχρονική σύγκρουση τεχνικής και πολιτικής εξουσίας.
Η τεχνική εξουσία βασίζεται στην επιστήμη, την εμπειρία, τις δεξιότητες.
Η πολιτική εξουσία βασίζεται στην πολιτική επιρροή, τους συσχετισμούς δυνάμεων, την ιδεολογία, την "έκφραση" του λαού.
Για τον Ελληνικό Πολιτισμό, η σύγκρουση τεχνικής και πολιτικής εξουσίας είναι συνυφασμένη σχεδόν με τη γέννησή του (Ιλιάδα). Οι επιτυχίες ή οι αποτυχίες ενός κράτους έχουν τη βάση τους και σε αυτή τη σύγκρουση. *Ψάλλε, θεά, τον τρομερόν θυμόν του Αχιλλέως, πώς έγινε στους Αχαιούς αρχή πολλών δακρύων· που ανδράγαθες ροβόλησε πολλές ψυχές στον Άδη ηρώων, κι έδωκεν αυτούς αρπάγματα των σκύλων και των ορνέων— και η βουλή γενόνταν του Κρονίδη, απ' ότ' εφιλονίκησαν κι εχωριστήκαν πρώτα ο Ατρείδης, άρχων των ανδρών, και ο θείος Αχιλλέας.
Και απ' τους θεούς ποιος άναψε την έχθραν μεταξύ τους; ** Στα Απομνημονεύματα του Φωτάκου, Αγωνιστή του 1821 διαβάζουμε «Πολλοί δε και άλλοι συνετέλεσαν, όχι ολίγον, εις τη διαφθοράν της καρδίας και του πνεύματος των Ελλήνων, αλλά και οι λοιποί Φαναριώται, αφού δεν εδυνήθησαν να λάβη έκαστος, ως εφαντάζετο, την πρωτοβουλίαν, εσυνδαύλισαν και αυτοί τη διχόνοιαν δια να ευρίσκωσι τροφήν και να ερωτώνται από τους αναξίους κομματάρχας ως πολύπειροι πολιτικοί και να εμπνέωσιν εις αυτούς τα σχέδιά των... Αυτοί δε οι Φαναριώται ανεπαύοντο εις τούτο, έμβαιναν εις τα πράγματα, είτε δια του ενός τρόπου είτε δια του άλλου, μεταχειριζόμενοι προ πάντων το συνηθισμένον επάγγελμά των, τη μηχανορραφίαν». *** Σε αυτή την ανάρτηση δεν αναπτύσω μία πλήρη φιλοσοφία της ιστορίας ούτε αναλύω διάφορες παραμέτρους.
Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους