Μπαίνω στην τάξη και πριν καν αφήσω την τσάντα κάτω, ο Νίκος κοιτάει ήδη έξω από το παράθυρο λες και τον καλεί το σύμπαν να εγκαταλείψει τη Γη και να ξεκινήσει νέα ζωή σε άλλο πλανήτη. Ο Κώστας...
Μπαίνω στην τάξη και πριν καν αφήσω την τσάντα κάτω, ο Νίκος κοιτάει ήδη έξω από το παράθυρο λες και τον καλεί το σύμπαν να εγκαταλείψει τη Γη και να ξεκινήσει νέα ζωή σε άλλο πλανήτη. Ο Κώστας meanwhile ψάχνει την κασετίνα του στο πάτωμα, μετά το μολύβι του, μετά το δεύτερο μολύβι του και κάποια στιγμή συνειδητοποιώ ότι κρατάει ήδη το μολύβι στο χέρι του από την αρχή.
Και εκεί λες μέσα σου “ωραία Σοφία, ξεκινάμε δυνατά σήμερα ”. Τους δίνω ένα μικρό κείμενο ανάγνωσης.
ΔΥΟ παράγραφοι. Όχι Ντοστογιέφσκι.
Ούτε ανάλυση πυρηνικής φυσικής.
Ένα φυσιολογικό κείμενο για εφήβους.
Πάω στον Νίκο και του λέω ήρεμα “βάλε το δάχτυλό σου στη γραμμή που είμαστε για να βοηθήσουμε λίγο τον εγκέφαλο να μείνει μαζί μας”. Με κοιτάει.
Ξανακοιτάει το βιβλίο.
Με ξανακοιτάει.
Το βλέμμα ανθρώπου που το πνεύμα του έκανε astral projection πριν 7 λεπτά και τώρα προσπαθεί να επιστρέψει στο σώμα του μέσω Wi-Fi. Και το αστείο είναι ότι αν δεν ξέρεις από αυτά, λες απλά “δεν προσέχει”. Όμως εγώ εκείνη την ώρα βλέπω κάτι άλλο.
Βλέπω έναν εγκέφαλο που δυσκολεύεται πραγματικά να κρατήσει σταθερή την προσοχή του.
Πάω στον Κώστα και ΕΚΕΙΝΗ ΤΗΝ ΩΡΑ ακούγεται ένα notification μέσα από την τσάντα του.
Δεν βγάζει το κινητό.
Δεν κάνει τίποτα.
Αλλά τον είδα. ΤΟΝ ΕΙΔΑ.
Το μάτι έφυγε προς την τσάντα με την ταχύτητα που γυρίζουν οι αισθητήρες στους πυραύλους στις ταινίες.
Το σώμα μέσα στην τάξη, ο εγκέφαλος ήδη TikTok.
Και του λέω γελώντας “Κώστα, ο εγκέφαλός σου πήγε πενταήμερη χωρίς να μας ενημερώσει, έλα πίσω λίγο γιατί σε χρειαζόμαστε”. Και γελάει.
Και οι άλλοι γελάνε.
Και αυτό που πολλοί δεν καταλαβαίνουν είναι ότι εκείνη τη στιγμή δεν κάνω απλώς χιούμορ.
Μειώνω το στρες.
Γιατί όταν ο έφηβος νιώσει ότι εκτέθηκε ή ντροπιάστηκε, ο εγκέφαλος κλείνει ακόμα περισσότερο.
Όταν όμως νιώσει ασφάλεια, συνεργάζεται.
Πέντε λεπτά μετά ο Νίκος κουνάει το πόδι του σαν να δίνει solo συναυλία ντραμς στο ΟΑΚΑ δίπλα στη Βίσση, ο Κώστας γυρίζει το μολύβι στα δάχτυλα σαν Vegas magician, ο ένας χάνει τη σειρά στο βιβλίο, ο άλλος διαβάζει την ίδια πρόταση τρεις φορές χωρίς να έχει καταλάβει τίποτα από αυτό που διάβασε, ο ένας πετάγεται να μιλήσει πριν ολοκληρωθεί η ερώτηση και ο άλλος ξεκινάει άσκηση, σταματάει στη μέση και μετά κοιτάει το χαρτί σαν να το βλέπει πρώτη φορά στη ζωή του.
Και τους κοιτάω δίπλα δίπλα και σκέφτομαι κάτι που πραγματικά πιστεύω ότι πρέπει να μας προβληματίσει σαν κοινωνία.
Αν δεν ήξερα το ιστορικό τους, θα έλεγα ότι έχουν ακριβώς το ίδιο πράγμα. Αλλά ΔΕΝ ΕΧΟΥΝ. Ο Νίκος έχει #ΔΕΠΥ. Ο Κώστας όχι.
Και όμως μέσα στην τάξη εκείνη τη στιγμή έμοιαζαν τρομακτικά ίδιοι.
Γιατί ο Κώστας μπορεί να μη γεννήθηκε με έναν εγκέφαλο που δυσκολεύεται να φιλτράρει ερεθίσματα, αλλά ζει μέσα σε έναν κόσμο που εκπαιδεύει τον εγκέφαλό του να αλλάζει εικόνα κάθε 3 δευτερόλεπτα. Shorts. TikTok.
Gaming videos. Notifications. Scroll. Scroll. Scroll. Ντοπαμίνη.
Αλλαγή εικόνας.
Νέος ήχος.
Νέο ερέθισμα.
Και μετά ξαφνικά έρχεται το σχολείο και του λέει “κάτσε ακίνητος και συγκεντρώσου σε δύο παραγράφους”. Ο εγκέφαλος σχεδόν παθαίνει πολιτισμικό ΣΟΚ.
Κάπου εκεί αρχίζεις να αλλάζεις λίγο και εσύ σαν εκπαιδευτικός.
Γιατί παλιά ίσως έλεγες απλά “πρόσεχε”. Τώρα όμως σκέφτεσαι κάτι άλλο: “Μήπως αυτό το παιδί χρειάζεται πρώτα regulation και μετά concentration;”. Δηλαδή πρώτα να ρυθμιστεί λίγο το νευρικό του σύστημα και μετά να μπορέσει να συγκεντρωθεί.
Οπότε αντί να αρχίσω το “ΚΩΣΤΑ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΟΥ ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ”, του λέω χαλαρά ““Κώστα, θέλω μια χάρη.
Πήγαινε έξω και φέρε μου ένα αντικείμενο που πιστεύεις ότι θα μπορούσε να ταιριάζει με το κείμενο που διαβάζουμε.”. Κάποιος απ’ έξω μπορεί να νομίζει ότι τον “κακομαθαίνω”. Δεν είναι αυτό.
Είναι ότι καταλαβαίνω πως η κίνηση πολλές φορές βοηθάει τον εγκέφαλο να οργανωθεί.
Ότι ένα παιδί μπορεί να επιστρέψει πιο ήρεμο μετά από 40 δευτερόλεπτα περπάτημα απ’ ό,τι μετά από 14 φωνές.
Άλλη φορά ξεχνάω τελείως το “καθίστε κάτω και απαντήστε”. Γιατί βλέπω ότι κάποιοι εγκέφαλοι εκείνη την ώρα έχουν ήδη αρχίσει να σβήνουν σαν κινητό στο 2%. Οπότε αλλάζω τελείως τη δυναμική.
Βάζω, για παράδειγμα, δύο επιλογές στον πίνακα.
Α και Β. Και λέω: “Αν πιστεύεις ότι σωστό είναι το Α, πήγαινε στον αριστερό τοίχο.
Αν πιστεύεις ότι είναι το Β, πήγαινε στον δεξί.” Και ξαφνικά γίνεται κάτι πολύ ενδιαφέρον.
Το παιδί που πριν ήταν χαμένο, αρχίζει να συμμετέχει χωρίς καν να το καταλάβει.
Γιατί το σώμα μπήκε μέσα στη μάθηση.
Και το αστείο είναι ότι καμιά φορά ο Κώστας, που πριν από 3 λεπτά κοιτούσε το notification σαν να τον καλούσε το FBI, τώρα επιχειρηματολογεί όρθιος στον τοίχο Β λες και δίνει TED Talk. Γιατί; Επειδή ο εγκέφαλος δεν χρειάστηκε μόνο #συγκέντρωση.
Χρειάστηκε #engagement.
Χρειάστηκε #novelty.
Χρειάστηκε να νιώσει ότι συμμετέχει με ολόκληρο το σώμα του και όχι μόνο με τα μάτια του πάνω σε μια σελίδα.
Κι εκεί αρχίζεις να αναρωτιέσαι μήπως τελικά το πρόβλημα δεν είναι πάντα ότι τα παιδιά σήμερα δεν μπορούν να συγκεντρωθούν.
Μήπως πολλές φορές προσπαθούμε να διδάξουμε εγκεφάλους του 2026 με μεθόδους σχεδιασμένες για νευρικά συστήματα του 1986.
Και νομίζω ότι αυτό είναι κάτι που δεν έχουμε καταλάβει ακόμα αρκετά.
Υπάρχουν παιδιά με πραγματική ΔΕΠΥ, υπάρχουν όμως και παιδιά χωρίς ΔΕΠΥ που παρουσιάζουν ΠΑΡΟΜΟΙΑ ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ επειδή ο εγκέφαλός τους έχει εκπαιδευτεί σε μόνιμη #υπερδιέγερση.
Και αν συνεχίσουμε να αντιμετωπίζουμε όλα αυτά τα παιδιά μόνο με πίεση, φωνές και “προσπάθησε περισσότερο”, φοβάμαι ότι θα βλέπουμε όλο και περισσότερους εφήβους που δεν αντέχουν τη σιωπή, την αναμονή, την αργή σκέψη, το διάβασμα χωρίς εναλλαγή εικόνας, το να μείνουν μόνοι με μία σκέψη χωρίς οθόνη μπροστά τους.
Νομίζω πως η μεγαλύτερη πρόκληση των επόμενων χρόνων πως δε θα είναι να διδάσκουμε μόνο μαθήματα. Ίσως να είναι να βοηθάμε κουρασμένα νευρικά συστήματα να ξαναμάθουν πώς είναι η #ησυχία... www.reschool.gr
Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους