Original Post

Πλήρες Κείμενο:

Η ομιλία μου σήμερα στη Βουλή, για τα «Γλυπτά» του Παρθενώνα. ●Το θέμα των Γλυπτών του Παρθενώνα, που βρίσκονται μακριά από τον φυσικό τους χώρο, δεν αποτελεί απλώς μια αντιπαράθεση ανάμεσα σε δύο κράτη ή δύο μουσεία.

Σχετίζεται συνολικά με την αντιμετώπιση της πολιτιστικής κληρονομιάς κάθε λαού και με το δικαίωμά του πάνω σε αυτή.

Το αίτημα για την πλήρη και μόνιμη επιστροφή των Γλυπτών είναι ιστορικά, επιστημονικά και ηθικά απολύτως δίκαιο. Τα Γλυπτά αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα ενός ενιαίου μνημείου παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς.

Η απομάκρυνση των Γλυπτών, στις αρχές του 19ου αιώνα από τον Έλγιν, έγινε σε συνθήκες οθωμανικής κατοχής, μέσα από μια πράξη αρπαγής και λεηλασίας, ενώ ακόμη και σήμερα τα επιχειρήματα που προβάλλονται για τη νομιμοποίησή της, παραμένουν αμφισβητούμενα. ●Είναι μάλιστα χαρακτηριστική η πρόσφατη τοποθέτηση της τουρκικής πλευράς, η οποία κατέρριψε την ύπαρξη οποιουδήποτε σουλτανικού εγγράφου, του λεγόμενου «φιρμανιού», που να νομιμοποιεί την απόσπαση των Γλυπτών από το μνημείο και την απόκτησή τους από τον Λόρδο Έλγιν. ●Μέσα από αυτή την υπόθεση, αναδεικνύεται μια συνολικότερη αντίληψη, για την πολιτιστική κληρονομιά.

Μια αντίληψη που αντιμετωπίζει τα μνημεία και τα έργα τέχνης, όχι ως συλλογική κοινωνική δημιουργία και φορείς ιστορικής γνώσης, αλλά ως αντικείμενα ιδιοκτησίας, οικονομικής αξιοποίησης και γεωπολιτικής ισχύος. ●Σε αυτό το πνεύμα -κι ενώ συνεχίζεται επώδυνα η ιστορική τους περιπέτεια-, θεμελιώνεται και η θεωρία των λεγόμενων «οικουμενικών μουσείων», σύμφωνα με την οποία, δήθεν, είναι προς όφελος όλων, η συγκέντρωση πολιτιστικών θησαυρών στα μεγάλα μουσεία των ισχυρών κρατών.

Παραγνωρίζουν με αυτόν τον τρόπο, ότι νομιμοποιείται η αποικιοκρατική λεηλασία προηγούμενων αιώνων.

Απέναντι σε αυτή τη λογική, το ΚΚΕ υπερασπίζεται την αντίληψη, ότι η πολιτιστική κληρονομιά ανήκει στους λαούς που τη δημιούργησαν, ως συλλογικό δημιούργημα, ως φορέας ιστορικής γνώσης, μόρφωσης και πνευματικής καλλιέργειας. ●Βεβαίως, δεν μπορούμε να μην αναφέρουμε ότι η αγοραία αντίληψη για την πολιτιστική κληρονομιά, αποτελεί σταθερή κατεύθυνση της κυρίαρχης πολιτιστικής πολιτικής, όλων των κυβερνήσεων, αλλά και της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Είναι χαρακτηριστική η απάντηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σε ερώτηση της Ευρωκοινοβουλευτικής Ομάδας του ΚΚΕ για την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα, σύμφωνα με την οποία, η ΕΕ δήλωσε «αναρμόδια», «νίπτoντας τας χείρας της», με το πρόσχημα της νομοθεσίας, για να αποφύγει τη σαφή τοποθέτηση στο θέμα και τη λήψη πρωτοβουλιών. ●Το νομοθετικό πλαίσιο είναι και γνωστό και προφανές.

Το αίτημα που διατυπώνεται στην ερώτηση, δεν επιζητά νομικές συμβουλές, αλλά προκαλεί μία καθαρή πολιτική απόφαση, που θα αποδίδει δικαιοσύνη, στην ιστορική και επιστημονική απαίτηση, να επιστρέψουν τα γλυπτά στο φυσικό τους χώρο.

Να συνενωθούν δηλ. με όσα είναι αναπόσπαστα δεμένα στην Ακρόπολη των Αθηνών. ●Η αντιμετώπιση του θέματος με αυτό τον τρόπο, πιστώνεται (όχι μόνο στην Ε.Ε., αλλά και) στις ελληνικές κυβερνήσεις όλων των τελευταίων χρόνων, που -επαναλαμβάνω- υπονομεύουν το αίτημα της επιστροφής των γλυπτών, όταν μιλούν για «δανεισμό» και ανταλλάγματα, αντιμετωπίζοντας συνολικά την πολιτιστική κληρονομιά, ως «αναπτυξιακό πόρο», ως παράγοντα της καπιταλιστικής ανάπτυξης. ●Εξηγείται, βεβαίως, η στάση αυτή και σίγουρα δεν λειτουργεί ως συνδετικός κρίκος του παρόντος με το ιστορικό παρελθόν και ως πηγή γνώσης και πνευματικής μόρφωσης και καλλιέργειας του λαού.

Αυτό που ενδιαφέρει είναι η εισπραξιμότητα.

Η πολιτιστική κληρονομιά θεωρείται οικονομικό «φιλέτο». Έτσι εξηγούνται οι παλινωδίες των ελληνικών κυβερνήσεων και ο κυνισμός των εκπροσώπων του Βρετανικού Μουσείου, που δε θα μπορούσαν να στερηθούν τα έσοδα από τα εκθέματα.

Όμως, όταν η πολιτιστική κληρονομιά αντιμετωπίζεται ως πολιτιστικό «προϊόν», αναπαράγεται η ίδια λογική, πάνω στην οποία στηρίζονται και όσοι δικαιολογούν την κατοχή αρπαγμένων πολιτιστικών θησαυρών.

******* Πριν πολλά χρόνια, το 1939, ο Νίκος Καζαντζάκης αντιμετώπισε τα Γλυπτά του Παρθενώνα στο Βρετ.

Μουσείο, με βαθύ δέος, αισθητική συγκίνηση και φιλοσοφικό στοχασμό, βλέποντας μπροστά του, συμπυκνωμένη την ουσία του ελληνικού πνεύματος.

Τα ανάγλυφα του Παρθενώνα, που βρίσκονταν μακριά από τον φυσικό τους χώρο, τού προκαλούσε έναν υπόγειο πόνο, για τον πολιτισμό που είχε αποσπαστεί από την πατρίδα του.

Στα κείμενά του τα περιγράφει, όχι ως ψυχρά μουσειακά εκθέματα, αλλά ως ζωντανή έκφραση της αρμονίας ανάμεσα στη δύναμη και τη χάρη, ως μια τέχνη που κατόρθωσε να ισορροπήσει ιδανικά την ύλη με το πνεύμα.

Θεωρούσε πως το μεγάλο μυστικό της ελληνικής τέχνης ήταν η «ισορρόπηση»: ούτε υπερβολική δύναμη ούτε επιτηδευμένη χάρη, αλλά ένα αόρατο σημείο τελειότητας.

Κι αυτό ακριβώς, αποτελούσε «το ελληνικό θάμα».

************ ●Επιστρέφοντας λοιπόν στο σήμερα, υπογραμμίζουμε πως (στον αντίποδα της κυρίαρχης πολιτικής, που αντιμετωπίζει την πολιτιστική κληρονομιά ως πεδίο οικονομικής εκμετάλλευσης προς όφελος των λίγων), το ΚΚΕ υπερασπίζεται την αντίληψη ότι όχι μόνο τα Γλυπτά του Παρθενώνα, αλλά συνολικά η πολιτιστική κληρονομιά, αποτελεί συλλογικό δημιούργημα του λαού μας και των λαών όλου του κόσμου.

Εμείς πιστεύουμε πως πρέπει να υπηρετεί τη γνώση, τη μόρφωση και την πολιτιστική ανάπτυξη των κοινωνιών.

Με αυτό το σκεπτικό, συνεχίζουμε να στηρίζουμε σταθερά το αίτημα για την πλήρη, οριστική και χωρίς όρους επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα στην Ελλάδα, χωρίς ανταλλάγματα και χωρίς όρους και προϋποθέσεις.

Η επιλογή των posts/links γίνεται με ένα στατιστικό μοντέλο και μπορεί να μην απεικονίζει επακριβώς τη σειρά δημοτικότητάς τους